Organizacja pozarządowa
Organizacja pozarządowa (ang. non-governmental organization, popularny skrótowiec NGO) – organizacja działająca na rzecz wybranego interesu i niedziałająca w celu osiągnięcia zysku[1].
W prawie międzynarodowym, w odróżnieniu od organizacji międzyrządowych, organizacje pozarządowe grupują nie państwa, lecz osoby fizyczne lub prawne, i z reguły z różnych krajów (najczęściej przyjmuje się, że minimum z trzech). Działają na podstawie prawa krajowego siedziby organizacji, a powstają w wyniku nie umowy międzynarodowej, ale umowy cywilnoprawnej.
Organizacje pozarządowe bywają nazywane trzecim sektorem, obok sektora publicznego (władz rządowych i samorządowych) i rynkowego (przedsiębiorców)[2]. Organizacje pozarządowe – w odróżnieniu od organów publicznych a podobnie jak przedsiębiorcy – są prywatne i powstają z inicjatywy ich założycieli (prywatnych osób), ale – w odróżnieniu od przedsiębiorstw a podobnie jak władze publiczne – działają w interesie publicznym, a nie prywatnym. Charakterystyczną cechą organizacji pozarządowych jest więc brak powiązań z władzą publiczną[3]. W ramach Unii Europejskiej organizacje pozarządowe są traktowane jako drugie pod względem skuteczności (po stowarzyszeniach biznesowych) pod względem wywieranej presji, lobbingu i wpływu na obywateli[4].
Zbliżony termin „organizacja społeczna” nie jest równoznaczny z terminem, „organizacja pozarządowa”, np. związek zawodowy jest organizacją społeczną, lecz nie jest organizacją pozarządową; z kolei zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaliczana do organizacji pozarządowych fundacja, nie mieści się w pojęciu organizacji społecznej[5].
Organizacje pozarządowe w Polsce
[edytuj | edytuj kod]W polskim prawie definicję ustawową organizacji pozarządowej zawiera art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. z 2023 r. poz. 571), zgodnie z którym organizacjami pozarządowymi są, nie będące jednostkami sektora finansów publicznych, w rozumieniu przepisów o finansach publicznych, i niedziałające w celu osiągnięcia zysku, osoby prawne lub jednostki nieposiadające osobowości prawnej utworzone na podstawie przepisów ustaw, w tym fundacje i stowarzyszenia, przy czym niektórych przepisów ustawy nie stosuje się do fundacji publicznych i fundacji partii politycznych.
W listopadzie 2020 roku, z grupy ankietowanych Polaków 56% ufało NGO, wynika z badań Stowarzyszenia Klon/Jawor[6].
Agregatorem informacji na temat organizacji pozarządowych jest portal ngo.pl prowadzony przez Stowarzyszenie Klon/Jawor.
W Polsce aktywnie działa około 80 tysięcy stowarzyszeń i fundacji, które są rozproszone po całym kraju. Znajdziemy je zarówno w najmniejszych wsiach, jak i największych miastach. 25% organizacji jest zlokalizowanych (ma swoje siedziby) na wsiach, 24% w małych miastach, liczących nie więcej niż 50 tys. mieszkańców, 18% w średnich miastach, mających między 50 a 200 tys. mieszkańców, a 34% w największych ośrodkach miejskich z więcej niż 200 tys. mieszkańców[7].
Najważniejsze informacje o organizacjach pozarządowych w Polsce
[edytuj | edytuj kod]- W Polsce zarejestrowanych jest 143 000 organizacji[8]
- 8694 organizacjom pozarządowym w Polsce można przekazywać 1%[9]
- Roczny budżet organizacji pozarządowej w Polsce to 26 000 PLN[10]
- 63% organizacji współpracuje z wolontariuszami i wolontariuszkami[11]
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- think tank
- lobbing
- międzynarodowa organizacja pozarządowa
- organizacja non-profit
- organizacja pożytku publicznego
- przekazywanie 1% podatku dochodowego na rzecz organizacji pożytku publicznego w Polsce
- Światowy Dzień NGO
- Transparency International
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Art. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. z 2023 r. poz. 571)
- ↑ Hubert Izdebski , Ustawa o działalności pożytku publicznego i wolontariacie. Komentarz., Warszawa 2003, str. 5 .
- ↑ Co to jest organizacja pozarządowa (NGO)?. fakty.ngo.pl. [dostęp 2018-07-19].
- ↑ Burkšienė, V., & Dvorak, J. (2022). Local NGO e-communication on environmental issues. In The Routledge Handbook of Nonprofit Communication (pp. 269-278). Routledge
- ↑ Wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 maja 1998 r. IV SA 898/96
- ↑ Jak Polki i Polacy widzą organizacje społeczne? Przeczytaj o tym w e-booku [online], ngo.pl [dostęp 2021-06-13] (pol.).
- ↑ Modele funkcjonowania NGO [infografika] [online], ngo.pl [dostęp 2021-10-19] (pol.).
- ↑ Liczba NGO w Polsce [online], ngo.pl [dostęp 2021-06-13] (pol.).
- ↑ Organizacje pożytku publicznego (OPP) i 1% podatku [online], gov.pl [dostęp 2021-06-13] (pol.).
- ↑ Finanse NGO [online], ngo.pl [dostęp 2021-06-13] (pol.).
- ↑ Wolontariat w organizacjach [online], ngo.pl [dostęp 2021-06-13] (pol.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Portal organizacji pozarządowych
- Internetowa baza danych organizacji pozarządowych
- Wyszukiwanie organizacji pożytku publicznego
Badania organizacji pozarządowych w Polsce
[edytuj | edytuj kod]- Praca w pandemii. Raport z badań 2020/2021
- Rok w pandemii. Raport z badań 2020/2021
- Zaufanie i wizerunek NGO. Wyniki sondażu XI 2020
- ZaTRUDnienie. Problemy personelu NGO 2020
- Oblicza lokalności. NGO w mieście 2020
- Organizacje pozarządowe wobec pandemii. Raport z badań 2020
- Zysk nie tylko społeczny. Działalność ekonomiczna NGO 2019
- Forma ma znaczenie. Stowarzyszenia i fundacje 2019
- Organizacje równościowe w Polsce. Raport z badań 2019