Franza
Repubblika Franċiża |
||||||
---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||
Mottu: Liberté, Égalité, Fraternité “Libertà, Ugwaljanza, Fraternità” |
||||||
Innu nazzjonali: La Marseillaise |
||||||
![]() Pożizzjoni ta' Franza (aħdar skur)
– fi ħdan l-Unjoni Ewropea (aħdar ċar) fil-kontinent Ewropew (griż skur) |
||||||
Belt kapitali (u l-ikbar belt) | Pariġi 48°52′N 2°19.59′E / 48.867°N 2.3265°E
| |||||
Lingwi uffiċjali | Franċiż | |||||
Gruppi etniċi | Franċiżi | |||||
Gvern | Repubblika semipresidenzjali | |||||
- | President | Emmanuel Macron | ||||
- | Prim Ministru | Élisabeth Borne | ||||
Leġislatura | Parlament | |||||
Formazzjoni | ||||||
- | L-Ewwel Repubblika Franċiża | 1792 | ||||
- | Kostituzzjoni attwali | 1958 | ||||
Sħubija fl-UE | 25 ta' Marzu, 1957 | |||||
Erja | ||||||
- | Total | 674,843 km2 (40) 260,558 mil kwadru |
||||
- | Densità | 115/km2 (89) 297/mili kwadri |
||||
PGD (PSX) | stima tal-2008 | |||||
- | Total | $2.086 triljun[1] | ||||
- | Per capita | $33,334[1] (18) | ||||
PGD (nominali) | stima tal-2009 | |||||
- | Total | $2.499 triljun[1] | ||||
- | Per capita | $39,922[1] (16) | ||||
Gini (2002) | 26.7 | |||||
IŻU (2008) | ▲ 0.956 (għoli) (11) | |||||
Valuta | Ewro,[2] CFP Franc[3] (EUR, XPF ) |
|||||
Żona tal-ħin | CET (UTC+1) | |||||
Kodiċi telefoniku | +33 | |||||
TLD tal-internet | .fr[4] |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/03/Lavender_field_and_Mont_Ventoux.jpg/220px-Lavender_field_and_Mont_Ventoux.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/Lacave-Chateau_Belcastel.jpg/220px-Lacave-Chateau_Belcastel.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Pont_du_Gard_BLS.jpg/220px-Pont_du_Gard_BLS.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Gavarnie_recti_small_Wikimedia_Commons.jpg/220px-Gavarnie_recti_small_Wikimedia_Commons.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8f/Garonne_Fos_pont_D44h_aval.jpg/220px-Garonne_Fos_pont_D44h_aval.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b8/Geu_-_Pic_du_Pibeste_-_20150213_%281%29.jpg/220px-Geu_-_Pic_du_Pibeste_-_20150213_%281%29.jpg)
Franza (Franċiż: France), uffiċjalment ir-Repubblika Franċiża (Franċiż: République française), hi pajjiż fl-Ewropa tal-Punent. Il-belt kapitali tagħha hi Pariġi. Hi membru tal-Unjoni Ewropea. Franza hi maqsuma f'18 régions li huma suddiviżi f' départements.[5]
Il-pajjiż ilu wieħed mill-potenzi dinjin mill-aħħar tas-Seklu 17. Fis-sekli 18 u 19, bena imperu kolonjali kbir mifrux mal-Afrika tal-Punent u l-Asja tax-Xlokk. Illum dan m'għadux jeżisti. Hu l-pajjiż li l-iktar iżuruh nies fid-dinja. Madwar 82 miljun turist barrani jżuru kull sena.[6] Franza hi membru fundatur tal-Unjoni Ewropea. Għandha l-iżjed art kbira fl-Unjoni. Franza hi wkoll membru fundatur tal-Ġnus Magħquda, u membru tal-G7 u tan-NATO.[7] Hi wieħed mill-ħames membri permanenti tal-Kunsill tas-Sigurtà tal-Ġnus Magħquda. Għandha Armi Nukleari, inklużi testati attivati, u għandha wkoll impjanti nukleari tal-elettriku.
Fost il-bliet l-iżjed magħrufa fi Franza insibu 'l Pariġi, Nizza, Nancy, Marsilja, Bordeaux, Lille, Lyon, Toulouse, Strasburgu, Rennes u Nantes.
Ġeografija u Klima
[immodifika | immodifika s-sors]Franza qiegħda fl-Ewropa tal-Punent.[8] Għandha fruntieri mal-Belġju, il-Lussemburgu, il-Ġermanja, u l- Iżvizzera, l-Italja, Monako, Andorra, u Spanja.[9] Għandha żewġ katini ta' muntanji qrib il-fruntieri tagħha: l-Alpi fil-Lvant u l-Pirenej fil-nofsinhar. Fit-tramuntana u l-punent ta' Franza hemm għoljiet baxxi u widien tax-xmajjar.
Fi Franza hemm ħafna klimi differenti.[10] L-Atlantiku għandu effett kbir fuq it-temp fit-tramuntana u l-punent. Dan ifisser it-temperatura hi kważi istess matul is-sena. Fil-Lvant, ix-xitwa kiesħa b'temp tajjeb u s-sajf sħun bi-maltempati. Fin-nofsinhar, ix-xitwa friska b'ħafna xita u s-sajf hu sħun u xott.[11]
Franza għandha t-tieni l-akbar Żona Ekonomika Esklussiva fid-dinja.[12] Din tkopri 11,035,000 kilometru kwadru. L-iStati Uniti biss għandha waħda akbar.
Fruntieri
[immodifika | immodifika s-sors]Total tal-fruntieri ta' Franza: 3,956 km, pajjiżi tal-fruntiera (8): Andorra 55 km; il-Belġju 556 km; Ġermanja 418 km; Italja 476 km; Lussemburgu 69 km; Monako 6 km; Spanja 646 km; Isvizzera 525 km, Franza metropolitana - total: 2751 km: Gujana Franċiża - total: 1205 km (730 km mal-Brażil, 510 km). Hemm ukoll 16-il km bejn il-komun Franċiż barra minn xtutna ta' Saint Martin 16-il km u n-nazzjon separat tar-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi ta' Sint Maarten.
Idrografija
[immodifika | immodifika s-sors]Xmaras
[immodifika | immodifika s-sors]-
Ix-xmara Loire (Liger, bl-Oċċitan: Léger jew Leir) f'Orleans. B'tul ta 'kważi 1006 km
-
Ir-Rhône (bl-Oċċitan: Ròse; bil-Franko-Provençal, Rôno; bil-Ġermaniż djalettali, Rotten). B'tul ta '812 km —290 km fl-Isvizzera u 522 km fi Franza
-
Ix-xmara Seine fl-Pariġi. B'tul ta' kważi 776 km
-
Il-xmara Garonne li jgħaddi minn Bordeaux
-
Il-Xmara Garonne li jgħaddi minn Bordeaux
-
Ix-xmara Lys f'Ghent
-
The Xmara Lauter bejn Scheibenhard (Franza) u Scheibenhardt (il-Ġermanja)
-
Ix-xmara Roya (Ribieré Roya/Fiume Roia)
-
Xmara Dordogne, Beynac-et-Cazenac (Oċċitan: Bainac e Casenac) huwa raħal li jinsab fid-dipartiment ta' Dordogne fil-Lbiċ ta' Franza.
-
Ix-xmara Dordogne, Beynac-et-Cazenac (Oċċitan: Bainac e Casenac) huwa raħal li jinsab fid-dipartiment ta' Dordogne fil-Lbiċ ta' Franza
-
Ix-xmara Vilaine (Breton, Gwilen) hija xmara kostali fil-Brittanja
-
Ix-xmara Vilaine (Breton, Gwilen) hija xmara kostali fil-Brittanja
-
Ix-xmara Vilaine (Breton, Gwilen) hija xmara kostali fil-Brittanja
-
Ix-Xmara Vilaine (Breton, Gwilen) hija xmara kostali fil-Brittanja
-
Ix-xmara Rance fil-Dinan, fil-Brittanja
-
Ix-Xmara Ouche (Latin: Oscara) f'Tart-l'Abbaye
-
Ix-xmara Sarthe f'St-Céneri
-
Ix-xmar Mosa f'Givet bil-forti ta' Charlemont
Storja
[immodifika | immodifika s-sors]L-isem "Franza" ġej mill-kelma bil-Latin Francia, li letteralment tfisser "Art il-Franki".[13]
Il-fruntieri ta' Franza moderna huma bejn wieħed u ieħor l-istess bħal dawk tal-Gallja l-antika fejn kienu joqgħodu l-Galli Ċeltiċ. Ġulju Ċesri kkonkwista l-Gallja u waqgħet taħt Ruma fl-ewwe seklu QK.[14] Bilmod il-Galli adottataw il-lingwa tar-Rumani (il-Latin li minnu evolva l-Franċiż) u l-kultura Rumana. Il-Kristjaneżmu deher l-ewwel darba fit-tieni u tielet seklu WK u kien stabbilit fir-raba' u ħames seklu.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Map_France_1477-fr.svg/220px-Map_France_1477-fr.svg.png)
Fis-seklu 4 WK, it-tribujiet Ġermaniċi, prinċipalment il-Franki invadew il-Galli. Hekk beda l-isem Francie. L-isem modern "Franza" ġej mill-isem tar-Rejiet Kapetinġi ta' Franza madwar Pariġi. Il-Franki kienu l-ewwel tribù tal-Ewropa wara l-waqgħa tal-Imperu Ruman kkonvertew għall-Kristjaneżmu minflok l-Arjaneżmu. Il-Franċiż kienu jsejħu lilhom infushom "ir-Renju l-iżjed Kristjan ta' Franza".[15]
It-Trattat ta' Verdun (843), qasam l-imperu ta' Karlumanju fi tliet partijiet.[16] L-ikbar parti kienet Francia tal-Punent. Bejn wieħed u ieħor kienet l-istess bħal Franza moderna.
Id-dinastija Karolinġa ggvernat Franza sal-987, meta Hugues Capet sar Re ta'Franza. Dixxendenti tiegħu, il-Kapetinġi diretti, id-Dar ta' Valois u d-Dar ta' Bourbon unifikaw il-pajjiż permezz ta' ħafna gwerer u wirt dinatiku. Il-monarkija kienet fl-aqwa tagħha matul il-Seklu 17 fir-renju ta' Lwiġi XIV ta' Franza.[17] Dak iż-żmien Franza kellha l-akbar popolazzjoni fl- Ewropa. Il-pajjiż kellu influwenzata fuq il-politika, l-ekonomija, u l-kultura Ewropea. Il-Franċiż sar il-lingwa komuni tad-diplomazija fl-affarijiet Internazzjonali. Ħafna mill-Illuminiżmu ġie minn Franza. Ix-xjenzati Franċiżi għamlu skoperti xjentifiċi importanti fis-Seklu 18. Barra minn hekk Franza invadiet ħafna artijiet fl-Ameriki, l-Afrika u l-Asja.[18]
Franza kellha monarkija sar-Rivoluzzjoni Franċiża fl-1789. Ir-Re Lwiġi XVI u martu Marie Antoinette ġew maqtulin fl-1793.[19] Eluf ta' ċittadini Franċiżi oħra kienu wkoll maqtula. Napuljun Bonaparte ħa kontroll tar-Repubblika fl-1799. Aktar tard għamel lilu nnifsu Imperatur tal-Ewwel Imperu (1804-1814). L-armati tiegħu ikkonkwistaw il=parti l-kbira tal-Ewropa kontinentali.[20]
Fl-1815 wara l-aħħar telfa ta' Napuljun fil-Battalja ta' Waterloo, qamet monarkija oħra. Iktar tard fl-1852, Louis-Napuljun Bonaparte ħoloq it-Tieni Imperu . Louis-Napoléon tneħħa wara t-telfa fil-Gwerra Franko-Prussjana tal-1870. It-Tielet Repubblika ħadet post ir-reġim tiegħu.[21]
Fis-sekli 18 u 19 Franza bniet imperu kolonjali kbir . Il-imperu kien fih partijiet mill-Afrika tal-Punent u l-Asja tax-Xlokk. Il-kultura u l-politika ta' dawn ir-reġjuni kienu influwenzati minn Franza. Ħafna eks-kolonji għandhom il-Franċiż bħala lingwa uffiċjali.[22]
Il-pajjiż ra l=ġlied kemm fl-Ewwel Gwerra Dinjija u kemm fit-tieni. Matul l-Ewwel Gwerra Dinjija, miljuni mietu fit-trinek, aktar minn miljun minnhom fil-Battalja tas-Somme.[23] Matul il-Tieni Gwerra Dinjija, in-Nazisti okkupaw Franza. L-Alleati niżlu l-art fin-Normandija fis-6 ta' Ġunju u nvadew in-Normandija u bdiet il-Battalja tan-Normandija. Il-forzi Ġermaniżi tilfu 'l Franza fi ftit xhur.
Diviżjonijiet administrattivi
[immodifika | immodifika s-sors]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/77/FR-R%C3%A9gions.svg/220px-FR-R%C3%A9gions.svg.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/The_Mountainous_Spine_of_Corsica.jpeg/220px-The_Mountainous_Spine_of_Corsica.jpeg)
Mill-2016 Franza maqsuma fi 18-il reġjun amministrattiv. 13 minnhom huma fi Franza Metropolitana. Korsika għandha stat differenti mill-12 l-oħra fir-reġjun Metropolitan u msejħa collectivité territoriale. Franza għandha wkoll ħames reġjuni barra l-Ewropa. Dawn ir-reġjuni għandhom l-istess stat bħal dawk Metropolitani.
Imbagħad Franza hi maqsuma f'101 département u d-départements huma maqsuma f'335 arrondissement. L-arrondissements huma mill-ġdid maqsuma f’2,054 canton u l-cantons huma maqsuma f' commune. Fl-1 ta' Jannar 2014, skont L-Institut National de la Statistique et des Études Économiques kien hemm 36,681 communes fi Franza, 36,554 minnhom fi Franza Metropolitana u 127 minnhom barra.[24]
Reġjun | Départements | Belt Kapitali |
---|---|---|
![]() |
Ain, Allier, Ardèche, Cantal, Drôme, Isère, Loire, Haute-Loire, Puy-de-Dôme, Rhône, Savoie, Haute-Savoie | ![]() |
![]() |
Côte-d’Or, Doubs, Jura, Nièvre, Haute-Saône, Saône-et-Loire, Yonne, Territoire de Belfort | ![]() |
![]() |
Côtes-d'Armor, Finistère, Ille-et-Vilaine, Morbihan | ![]() |
![]() |
Cher, Eure-et-Loir, Indre, Indre-et-Loire, Loir-et-Cher, Loiret | ![]() |
![]() |
Corse-du-Sud, Haute-Corse | ![]() |
Grand Est | Ardennes, Aube, Marne, Haute-Marne, Meurthe-et-Moselle, Meuse, Moselle, Bas-Rhin, Haut-Rhin, Vosges | ![]() |
Hauts-de-France | Aisne, Nord, Oise, Pas-de-Calais, Somme | ![]() |
![]() |
Essonne, Hauts-de-Seine, Paris, Seine-et-Marne, Seine-Saint-Denis, Val-de-Marne, Val-d'Oise, Yvelines | ![]() |
![]() |
[Calvados, Eure, Manche, Orne, Seine-Maritime | ![]() |
![]() |
Charente, Charente-Maritime, Corrèze, Creuse, Dordogne, Gironde, Landes, Lot-et-Garonne, Pyrénées-Atlantiques, Deux-Sèvres, Vienne, Haute-Vienne | ![]() |
![]() |
Ariège, Aude, Aveyron, Gard, Haute-Garonne, Gers, Hérault, Lot, Lozère, Hautes-Pyrénées, Pyrénées-Orientales, Tarn, Tarn-et-Garonne | ![]() |
![]() |
Loire-Atlantique, Maine-et-Loire, Mayenne, Sarthe, Vendée | ![]() |
![]() |
Alpes-de-Haute-Provence, Alpes-Maritimes, Bouches-du-Rhône, Hautes-Alpes, Var, Vaucluse | ![]() |
Isem | Stat kostituzzjonali | Belt kapitali | Post |
---|---|---|---|
![]() |
Reġjun barra Franza (régions d'outre-mer) u fl-istess ħin departiment barra Franza (département d'outre-mer jew DOM) | Cayenne | Amerika t'Isfel |
![]() |
Reġjun barra Franza (régions d'outre-mer) u fl-istess ħin departiment barra Franza (département d'outre-mer jew DOM) | Basse-Terre | Karibew |
![]() |
Reġjun barra Franza (régions d'outre-mer) u fl-istess ħin departiment barra Franza (département d'outre-mer jew DOM) | Fort-de-France | Karibew |
![]() |
Reġjun barra Franza (régions d'outre-mer) u fl-istess ħin departiment barra Franza (département d'outre-mer jew DOM) | Mamoudzou | Oċean Indjan |
![]() |
Reġjun barra Franza (régions d'outre-mer) u fl-istess ħin departiment barra Franza (département d'outre-mer jew DOM) | Saint-Denis | Oċean Indjan |
Gvern
[immodifika | immodifika s-sors]Franza għandha sistema ta' gvern semi-presidenzjali stabbilita mill-kostituzzjoni tal-Ħames Repubblika Franċiża.[25] Il-Kostituzzjoni tiddikjar n-nazzjon bħala repubblika soċjali, indiviżibbli, sekulari u demokratika. tipprovdi wkoll għas-separazzjoni tal-poteri.[26]
Il-militar
[immodifika | immodifika s-sors]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/Gaule96.jpg/220px-Gaule96.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/French_Republican_Guard_Bastille_Day_2007_n4.jpg/220px-French_Republican_Guard_Bastille_Day_2007_n4.jpg)
Il-Forzi Armati Franċiż huma maqsumin f'erba' fergħat:
- Armée de Terre (Forza tal-Art)
- Marine Nationale (Forza Navali)
- Armée de l'Air (Forza tal-Ajru Force)
- Gendarmerie Nationale (Forza militari li taġixxi bħala Pulizija Nazzjonali Rurali)
Franza għandha madwar 359.000 ruħ fil-Militar u tonfoq 2.6% tal-Prodott Gross Domestiku (PGD) fid-difiża.[27][28] Dan l-ogħla fl-Unjoni Ewropea. Franza u r-Renju Unit jonfqu 40%mill-baġit tad-difiża tal-UE. Madwar 10% tal-baġit għad-difiża ta' Franza jintefaq fuq l-Armi Nukleari.
Relazzjonijiet barranin
[immodifika | immodifika s-sors]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/72/French_Passport_Cover.svg/185px-French_Passport_Cover.svg.png)
Franza hi membru tal-Ġnus Magħquda, infatti membru permanenti tal-Kunsill tas-Sigurtà tal-Ġnus Magħquda u għandu dritt tal-veto.[29][30] Hi wkoll membru tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (WTO). Is-sedi ċentrali tal-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni Ekonomika u l-Iżvilupp (OECD), UNESCO u Interpol qegħdin Franza.
Franza kienet waħda mill-memmbri fundaturi tal-Unjoni Ewropea.[31] Fis-snin 1960, Franza riedet teskludu r-Renju Unit mill-organizzazzjoni. Riedet tibni l-potenza ekonomija tagħha fl-Ewropa kontinentali u ssir wieħed mill-pajjiżi l-aktar influwenti fl-UE. Mis-snin , Franza u l-Ġermanja saru ħafna eqreb fil-pulitika tagħhom. Franza illum hi membru tal-Organizzazzjoni tat-Trattat tal-Atlantiku ta' Fuq (NATO).[7] Madankollu, taħt il-President de Gaulle kienet ħalliet il-kmand militari konġunt. Fl-1990, Franza ġiet ikkritikata għal provi tal-armi nukleari taħt l-art fil-Polineżja Franċiża. Franza kienet għal kollox kontra l-invażjoni tal-Iraq tal-2003.[32] Franza għad għandha influwenz politika u ekonomika qawwija fil-kolonji li kellha fl-Afrika. Per eżempju hija pprovdiet għajnuna ekonomika u truppi fil-missjoni għaż-żamma tal-paċi fil-Côte d’Ivoire u Ċad.
Ekonomija
[immodifika | immodifika s-sors]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ab/A380_Reveal_2.jpg/220px-A380_Reveal_2.jpg)
Franza hija membru tal-grupp G8 tal-pajjiżi industrijalizzati ewlenin. Franza għandha it-tmien l-ikbar konomija fid-dinja skont il-Prodott Gross Domestiku (PGD) (li jieħu kont kemm iqum biex tgħix fil-pajjiżi differenti u rati tal-inflazzjoni).[33] Franza flimkien ma' 11-il-membru ieħor tal-Unjoni Ewropea nidiet l-euro fl-1 ta' Jannar 1999 u bdiet tużaha fl-2002.[34]
L-ekonomija ta' Franza għandha kważi 2.9 miljun kumpannija reġistrata.[35] Il-gvern għandu influwenza konsiderevoli fuq id-ditti tal-Ferrovija, l-Elettriku, l-Ajru, u t-Telekomunikazzjont (billi hu l-proprjetarju ta' kumpaniji kbar bħal SNCF (ferroviji) u EDF (elettriku)).[36] Franza għandha industrija importanti tal-ajruspazju (disinn tal-ajruplani u vetturi spazjali) bl-industrija Airbus fir-ras.[37] Tista' wkoll tvara razzi minn Guyane française.[38]
Franza investiet ħafna fl-enerġija nukleari. Għalhekk Franza tipproduċi l-inqas dijossidu tal-karbonju fost is-seba' pajjiżi l-aktar industrijalizzati fid-dinja.[39] Il-59 impjant nukleari jiġġeneraw il-parti l-kbira tal-elettriku prodott fil-pajjiż (78% fl-2006,[40] minn 8% biss fl-1973, 24% fl-1980, u 75% fl-1990).
Franza hija l-ikbar produttur u esportatur agrikolu fl-Ewropa.[41] Tesporta qamħ, tjur, prodotti tal-ħalib, ċanga, u majjal. Hi famuża wkoll għall-industrija tal-inbid. Franza rċeviet 10 biljun ewro fl-2006 mill-Komunità Ewropea bħala sussidji lill-bdiewa.[42]
Kultura
[immodifika | immodifika s-sors]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Louvre_Museum_Wikimedia_Commons.jpg/220px-Louvre_Museum_Wikimedia_Commons.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/Paris_-_Orthophotographie_-_2018_-_Palais_du_Louvre_02.jpg/220px-Paris_-_Orthophotographie_-_2018_-_Palais_du_Louvre_02.jpg)
Lingwa
[immodifika | immodifika s-sors]Il-Franċiż hi l-lingwa uffiċjali ta' Franza. Din appartjeni għall-grupp ta' lingwa Rumanzi li jinkludi t-Taljan u l-Ispanjol u oħrajn. Imbagħad hemm ukoll ħafna djaletti reġjonali. L-Alsazjan, djalett Ġermaniż jitkellmuh f'Alsace u f'partijiet ta' Lorraine fi Franza tal-Lvant. Il-Franċiż kien il-lingwa tad-diplomazija u l-kultura fl-Ewropa bejn is-Seklu 17 u u d-19 u għadu użat ħafna.[43]
Xi nies fi Franza jitkellmu wkoll bil-Bask, Breton, Katalan, Korsikan, Ġermaniż, Fjamming u Occitan.
Reliġjon
[immodifika | immodifika s-sors]Reliġjożità fi Franza | ||||
---|---|---|---|---|
reliġjon | perċentaġġ | |||
Insara | 54% | |||
Bla reliġjon | 31% | |||
Misilmin | 4% | |||
Lhud | 1% | |||
Oħrajn jew bla opinjoni |
10% | |||
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f7/Notre-Dame_de_Paris%2C_4_October_2017.jpg/220px-Notre-Dame_de_Paris%2C_4_October_2017.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/EU-FR-AL-67-S%C3%A9lestat_%C3%89glise_Saint-Georges_01.jpg/220px-EU-FR-AL-67-S%C3%A9lestat_%C3%89glise_Saint-Georges_01.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/Rouen_Cathedral_as_seen_from_Gros_Horloge_140215_4.jpg/220px-Rouen_Cathedral_as_seen_from_Gros_Horloge_140215_4.jpg)
Franza hi stat sekulari u l-Kostituzzjoni tiggarantixxi l-libertà tar-reliġjon.[44] Il-popolazzjoni hi bejn wieħed u ieħor, 51% Kattolika, 31% tan-nies huma anjostiċi jew atej, 4% huma Misilmin, 3% jgħidu li huma Protestanti u 1% jgħidu li huma Lhud. 10% huma minn reliġjonijiet oħra jew ma għandhomx opinjoni dwar ir-reliġjon.[45][46]
Skont stħarriġ tal-opinjoni fl-2005:[47]
- 34% taċ-ċittadini Franċiżi jgħidu li "jemmnu li hemm Alla".
- 27% jgħidu li "jemmnu li hemm xi spirtu jew qawwa tal-ħajja".
- 33% jgħidu li "ma jemmnux li hemm xi spirtu, Alla jew qawwa tal-ħajja.".
Letteratura
[immodifika | immodifika s-sors]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dd/Dartagnan-musketeers.jpg/220px-Dartagnan-musketeers.jpg)
Il-letteratura Franċiża bdiet fil-Medjuevu.[48] Il-Franċiż kien maqsum f'bosta djaletti dak iż-żmien u l-ortografija kienet tvarja minn awtur għall-ieħor.
Matul is-Seklu 17, l-awturi ewlenin kienu Pierre Corneille, Jean Racine, Moliere Blaise Pascal u René Descartes.[49]
Fis-sekli 18 u 19, il-letteratura Franċiża laħqet l-aqwa tagħha. Fis-seklu 18 kien raw saġġisti u moralisti bħal Voltaire u Jean-Jacques Rousseau. Ħafna mir-rumanzi Franċiżi famużi inkitbu fis-seklu 19 minn awturi bħal Victor Hugo, Alexandre Dumas u Jules Verne. Dawn kitbu rumanzi popolari bħall It-Tliet Muskettieri, Il-Konti ta' Monte Cristo, Għoxrin Elf Liga taħt il-Baħar u Il-Ħotbi ta' Notre-Dame. Fost il-kittieba tar-rumanzi tas-seklu 19 insibu 'l Emile Zola, Guy de Maupassant, Théophile Gautier u Stendhal.[50]
Arti
[immodifika | immodifika s-sors]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/31/Claude_Monet_023.jpg/220px-Claude_Monet_023.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/Toulouse-Lautrec_-_La_Goulue_arrivant_au_Moulin_Rouge.jpg/220px-Toulouse-Lautrec_-_La_Goulue_arrivant_au_Moulin_Rouge.jpg)
Il-bidu tal-arti Franċiża kien influwnzat ħafna mill-arti Fjamminga u Taljana fi żmien ir-Rinaxximent. L-iSkola tal-Pittura ta' Fontainebleau fir-rinaxximent kienet imnebbħa direttament minn pitturi Taljani bħal Primaticcio u Rosso Fiorentino, li tnejn kienu jaħdmu Franza. Tnejn mill-pitturi l-iżjed famużi ta' żmien il-Barokk, Nicolas Poussin u Claude Lorrain, kienu jgħixu l-Italja. Is-seklu 17 kien il-perjodu meta l-pittura Franċiża saret l-iżjed prominenti u individwalizzat ruħha permezz tal-klassiċiżmu. Il-priminstru ta' Lwiġi XIV Jean-Baptiste Colbert fl-1648 waqqaf l-Akkademja Rjali tal-Pittura u Skultura biex tipproteġi dawn l-artisti. u fl-1666 ħalaq l-Akkademja Franċiża f'Ruma, li għadha sejra, biex ikun hemm kuntatt dirett mal-artisti Taljani.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f1/LE_PENSEUR_-_Museo_Rodin-_PARIS.jpg/220px-LE_PENSEUR_-_Museo_Rodin-_PARIS.jpg)
Fis-seklu 18, l-artisti Franċiżi żvillupaw l-istil rokoko, verżjoni iżjed intima tal-istil barokk ta' qabel. Ix-xogħlijiet tal-artisti appoġġati mill-qorti rjali Antoine Watteau, François Boucher u Jean-Honoré Fragonard huma eżempji mill-aħjar ta' dan l-istil. Ir-Rivoluzzjoni Franċiża ġabet bidliet kbar, billi Napuljun kien jiffavorixxi l-artisti tal-istil neoklassiku bħal Jacques-Louis David u l-Académie des Beaux-Arts li kellha ħafna influwenza stabbiliet l-istil magħruf bħala Akkademiżmu. F'din l-epoka Franza saret ċentru ta' ħolqien artistiku u l-ewwel nofs tas-seklu 19 kien iddominat minn żewħ movimenti, wieħed wara l-ieħor. L-ewwel kien ir-Romantiċiżmu b'Théodore Géricault u Eugène Delacroix, u mbagħad ir-Realiżmu b'Camille Corot, Gustave Courbet u Jean-François Millet, stil li spiċċa biex żviluppa fin-Naturaliżmu.
Fit-tieni nofs tas-seklu 19, l-influwenza ta' Franza fuq il-pittura saret saħansitra iżjed importanti, bl-iżvilupp ta' stili ġodda ta' pittura bħall-Impressjoniżmu u s-Simboliżmu. Il-pitturi impressjonisti l-iżjed famużi kienu Camille Pissarro, Édouard Manet, Edgar Degas, Claude Monet u Auguste Renoir.[51] It-tieni ġenerazzjoni tal-pitturi tal-istil impressjonista Paul Cézanne, Paul Gauguin, Toulouse-Lautrec u Georges Seurat kienu wkoll fir-ras ta' evoluzzjonijiet artistiċi[52] flimkien mal-artisti fauvisti Henri Matisse, André Derain u Maurice de Vlaminck.[53][54] fil-bidu tas-seklu 29 Georges Braque u l-pittur Sspanjol Pablo Picasso, li kien jgħix Pariġi, żviluppaw il-Kubiżmu. Kien hemm pitturi oħra barranin li kienu joqogħdu u jaħdmu Pariġi jew fil-qrib, bħal Vincent van Gogh, Marc Chagall, Amedeo Modigliani u Wassily Kandinsky.
Sports
[immodifika | immodifika s-sors]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d5/TourDeFrance_2005_07_09.jpg/220px-TourDeFrance_2005_07_09.jpg)
It-tiġrija tar-roti, Tour de France, li ssir kull Lulju hija wieħed mill-avvenimenti sportivi l-aktar magħrufa.[55] Din-tellieqa tieħu tliet ġimgħat u twila madwar 3500 km, tgħaddi minn ħafna minn Franza u tintemm fiċ-ċentru ta' Pariġi, fl-Avenue des Champs-Elysées.
Il-Futbol hu sport ieħor popolari fi Franza. It-tim Franċiż rebaħ it-Tazza tad-Dinja tal-Futbol fl-1998 u l-Kampjonat Ewropew tal-Futbol fl-1984 u fl-2000.
Franza tospita wkoll tiġrija ta' 24 Siegħa tal-karozzi ta' Le Mans. Il-logħob tat-Tazza tad-Dinja tar-Rugby sar Franza fl-2007 u Franza spiċċat ir-raba'.[56]
Franza kellha x'taqsam ħafna mal-Logħob Olimpiku Modern. Fl-aħħar tas-seklu 19, il-Baruni Pierre de Coubertin issuġġerixxa li jibda jsir il-Logħob Olimpiku mill-ġdid. Franza ospitat l-Olimpjadi tas-Sajf darbtejn, fl-1900 u 1924, f'Pariġi. Franza ospitat ukoll l-Olimpijadi tax-Xitwa tliet darbiet, fl-1924 f'Chamonix, fl-1968 f'Grenoble, u fl-1992 f'Albertville.
Kċina
[immodifika | immodifika s-sors]Il-kċina Franċiża influwenzat l-istil tat-tisjir madwar l-Ewropa kollha, u l-koki Franċiżi jaħdmu fir-ristoranti madwar id-dinja.[57]
L-"haute cuisine" bdewha koki famużi Franċiżi bħal François Pierre La Varenne (1615-1678) u l-kok ta' Napuljun, Marie-Antoine Careme ( 1784-1833). Dawn il-koki żviluppa stil eħfef ta ikel imqabbel mal-ikel tal-Medjuevu. Użaw inqas ħwawar u aktar ħxejjex aromatiċi u l-krema.
Il-kċina Franċiża fis-seklu 20 zviluppaha l-iżjed Auguste Escoffier (1846-1935)li kien ġenju fl-organizzazzjoni. Sab kif għandhom jiġu maniġġati ristoranti kbar, bħal f'lukanda kbira jew f'palazz, kif il-ħaddiema għandhom jiġu organizzati u kif il-menu għandu jitħejja. Huwa kellu metodi għall kollox. L-akbar kontribuzzjoni ta' Escoffier kienet il-pubblikazzjoni ta' La Guide Culinaire fl-1903, li stabbiliet l-fundamenti tat-tisjir Franċiż. Escoffier immaniġġa r-ristoranti u l-kċina fil-lukandi Savoy u Carlton f' Londra, ir-Ritz f'Pariġi. Forsi l-iżball ta' Escoffier kien li ħalla barra ħafna mill-karattru kulinari li nsibu fir-reġjuni ta' Franza.
Fis-seklu 20 il-Gastro-turiżmu u l-gwida Michelin għenu biex in-nies isiru jafu kemm hi għanja l-kċina tal-borġeżija u tal-gabillotti fil-kampanja Franċiża. Il-kċina ta' Gascogne kellha influwenza kbira fuq il-kċina tal-Lbiċ ta' Franza. Ħafna platti li darba kienu reġjonali infirxu b'varjazzjonijiet mal-pajjiż. Il-Ġobon u l-Inbid huma parti ewlenija tal-kċina.[58][59]<refhttp://trifter.com/practical-travel/world-cuisine/top-10-most-tasty-cuisines-in-the-world/]</ref> Franza ta' Fuq in-nies jippreferu jużaw il-butir biex isajru waqt li fi Franza t'Isfel jippreferu ż-żejt taż-żebbuġa u t-tewm.[60] Franza, kull reġjun għandu l-platti speċjali tiegħu bħax-choucroute f'Alsace, il-quiche f'Lorraine, il-cassoulet f'Languedoc-Roussillon u t-tapenade f'Provence-Alpes-Côte d'Azur.
F'Novembru 2010, UNESCO żid il-gastronomija Franċiża mal-lista tal-"patrimonju kulturali intanġibbli".[61][62]
Turiżmu
[immodifika | immodifika s-sors]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/49/Chateau-de-versailles-cour.jpg/300px-Chateau-de-versailles-cour.jpg)
Franza hija l-akbar destinazzjoni turistika fid-dinja. Fl-2007, 81.9 miljun turist barranin żaru Franza.[6] Spanja it-tieni (58.5 miljun fl-2006) u l-iStati Uniti it-tielet (51.1 miljun fl-2006). Fost l-attrazzjonijiet l-aktar famużi hemm it-Torri Eiffel u l-Arc de Triomphe f'Pariġi u Mont Saint Michel, fin-Normandija.[63]
F'subborg fil-Lvant ta' Pariġi hemm Disneyland Ewropeja. din l-attrazzjoni infetħet fl-1992 u saret wkoll destinazzjoni turistika popolari fl-Ewropa.
Gallerija tal-Bliet ta' Franza Kontinentali
[immodifika | immodifika s-sors]-
Rennes
-
Reims
-
Reims
-
Le Havre
-
Saint-Étienne
-
Toulon
-
Grenoble
-
Dijon
-
Dijon
-
Angers
-
Aix-en-Provence
-
Nîmes
-
Limoges
-
Amiens
-
Tours
-
Le Mans
-
Brest (Franza)
-
Clermont-Ferrand
-
Besançon
-
Orleans
-
Arles
-
Albi
-
Albi
-
Mutanja Puy de Sancy (lit. Mount of the Cross). Elevazzjoni: 1,885 m (6,184 pied); Prominenza: 1,579 m (5,180 pied); Iżolament: 221.62 km (137.71 mi); Elenku: Ultra)
-
Il-veduta fit-tramuntana ta' Le Grand Veymont 2,341 m (7,680 pied), Il-Massif tal-Vercors (Oċċitan: Vercòrs) hija firxa fi Franza li tikkonsisti minn plateaus imħatteb u muntanji li jħaddnu d-départements ta' Isère u Drôme fil-Prealpi Franċiżi.
-
Pont du Gard, 1850s
-
Il-Pont du Gard
-
Sélestat
-
Sélestat
-
Chantilly
-
Id-dar tal-Chanonges (seklu 13), Embrum, Hautes-Alpes
-
Lag ta' Serre-Ponçon (Lac de Serre-Ponçon), ġibjun fid-dipartiment ta' Alpes-de-Haute-Provence, fix-Xlokk ta' Franza
-
Lag ta' Serre-Ponçon (Lac de Serre-Ponçon), ġibjun fid-dipartiment ta' Alpes-de-Haute-Provence, fix-Xlokk ta' Franza
-
Lag ta' Serre-Ponçon (Lac de Serre-Ponçon), ġibjun fid-dipartiment ta' Alpes-de-Haute-Provence, fix-Xlokk ta' Franza
Gallerija tal-Bliet ta' Franza Barranija
[immodifika | immodifika s-sors]-
Cayenne, Gujana Franċiża (Guyane Française)
-
Matoury, Gujana Franċiża (Guyane Française)
-
Veduta ta' Saint-George mix-xmara, Gujana Franċiża (Guyane Française)
-
Saint-Laurent-du-Maroni, Gujana Franċiża (Guyane Française)
-
Kourou, Gujana Franċiża (Guyane Française)
-
Veduta tal-Xmara Approuague (Apuruaque fi Tupi). Huwa 335 km (208 mil) minn Regina, Gujana Franċiża (Guyane Française)
-
Ouanary (Kreolo tal-Gujana Franċiża: Wannari), Gujana Franċiża (Guyane Française)
-
Gujana Franċiża (Guyane Française)
-
Muntanji Tumuk Humak fuq mappa mill-1891, deskritti biss bħala "Il-firxa tal-muntanji li taqsam il-Gujana mill-baċin tal-Amażonja."
-
Veduta tax-Xmara Oyapock mill-Brażil lejn il-Gujana Franċiża (Guyane Française)
-
Guisanbourg fl-1856 mix-Xmara Approuague, Gujana Franċiża (Guyane Française)
-
Remire-Montjoly, Gujana Franċiża (Guyane Française)
-
Basse-Terre, Guadalupe
-
Pointe-à-Pitre, Guadalupe
-
Martinique
-
Fort-de-France, Martinique
-
Mamoudzou, Mayotte
-
Dembéni, Mayotte
-
Saint-Denis, La Réunion/La Rényon
-
Gustavia, Saint-Barthélemy
-
Marigot, Saint-Martin
-
Saint-Martin
-
Saint-Pierre-et-Miquelon
-
Saint-Pierre-et-Miquelon
-
Matā'utu, Wallis et Futuna
-
Ritratt tas-satellita tal-gżira meħud minn Terra/MODIS (24 ta' Settembru 2012)., Grande Terre hija l-akbar u l-gżira prinċipali ta' New Caledonia, li hija territorju ta' Franza.
-
Kaledonja Ġdida
-
Mappa tal-Kaledonja Ġdid
-
Mappa tal-Kaledonja Ġdida
-
Nouméa hija l-kapitali u l-akbar belt tal-kollettività speċjali Franċiża tal-Kaledonja l-Ġdida u hija wkoll l-akbar belt frankofona fl-Oċeanja
-
Katidral, Nouméa hija l-kapitali u l-akbar belt tal-kollettività speċjali Franċiża tal-Kaledonja l-Ġdida u hija wkoll l-akbar belt frankofona fl-Oċeanja
-
Fanal (Phare Amédée), Nouméa hija l-kapitali u l-akbar belt tal-kollettività speċjali Franċiża tal-Kaledonja l-Ġdida u hija wkoll l-akbar belt frankofona fl-Oċeanja
-
Il-Musée de la Ville de Nouméa fuq Rue Jean Jaurès f'Nouméa, New Caledonia, Nofsinhar tal-Paċifiku, huwa l-ex town hall tal-belt (1880), Nouméa hija l-kapitali u l-akbar belt tal-kollettività speċjali Franċiża tal-Kaledonja l-Ġdida u hija wkoll l-akbar belt frankofona fl-Oċeanja
-
"Fontaine Céleste" on the "Place des Cocotiers", Nouméa hija l-kapitali u l-akbar belt tal-kollettività speċjali Franċiża tal-Kaledonja l-Ġdida u hija wkoll l-akbar belt frankofona fl-Oċeanja
-
L-Ajruport Internazzjonali ta' La Tontouta, magħruf ukoll bħala Nouméa - Ajruport Internazzjonali ta' La Tontouta (bil-Franċiż: Aéroport de Nouméa - La Tontouta; IATA: NOU, ICAO: NWWW), Kaledonja ġdida
-
Pic Malaoui (687 m), Dumbéa, Provinċja tan-Nofsinhar, Kaledonja ġdida
-
Le Mont-Dore, Provinċja tan-Nofsinhar, Kaledonja ġdida
-
Lifou huwa komun ta' Franza fil-Provinċja tal-Gżejjer Lealtà tal-Kaledonja l-Ġdida fl-Oċean Paċifiku
-
Wé hija belt żgħira fil-komun ta' Lifou, fil-Provinċja tal-Gżejjer Lealtà, New Caledonia
-
Post tal-komun ta' Lifou (bl-aħmar) fi New Caledonia
-
Il-Gżira Lifou
-
Lifou mill-ispazju, Novembru 1990
-
Tiga Island, imsejħa wkoll Tokanod, hija gżira żgħira fin-Nofsinhar tal-Oċean Paċifiku.
-
Polynésie Française/Porinetia Farani
-
Polynésie Française/Porinetia Farani
-
Dent du Géant
-
Tahiti (bil-Franċiż: Tahiti, storikament imsejħa Otaheite), Arċipelagu tas-Soċjetà., Polineżja Franċiża
-
Tahaa (Tajtijan: Taha'a, li qabel kienet imsejħa wkoll 'Uporu), Gżejjer tas-Soċjetà, Polineżja Franċiża
-
Tahaa (Tajtijan: Taha'a, li qabel kienet imsejħa wkoll 'Uporu), Gżejjer tas-Soċjetà, Polineżja Franċiża
-
Tahaa (Tajtijan: Taha'a, li qabel kienet imsejħa wkoll 'Uporu), Gżejjer tas-Soċjetà, Polineżja Franċiża
-
Tahaa (Tajtijan: Taha'a, li qabel kienet imsejħa wkoll 'Uporu), Gżejjer tas-Soċjetà, Polineżja Franċiża
-
Il-Gżejjer tas-Soċjetà (Franċiż: Îles de la Société3 jew Archipel de la Société;5 Taħitjan: Tōtaiete mā o te fenua Tōtaiete mā), Polineżja Franċiża
-
Bora Bora, Gżejjer tas-Soċjetà
-
Motu One, Tahiti, il-Polineżja Franċiża. (Żona: 2.8 km)
-
Maupihaa (Maupiha'a fit-Tahitian standard), Tahiti, Polineżja Franċiża
-
Manuae (Gżejjer tas-Soċjetà), Tahiti, il-Polineżja Franċiża
-
Bora Bora (Franċiż: Bora-Bora; Taħitjan: Pora Pora), Tahiti, il-Polineżja Franċiża
-
Maupiti, Bora Bora, Tahiti, il-Polineżja Franċiża
-
Mehetia (jew ukoll Meetia; Meheti'a fit-Tahitian standard), Tahiti, il-Polineżja Franċiża
-
Huahine, Gżejjer tas-Soċjetà, Tahiti, il-Polineżja Franċiża
-
Port ta' Papeete, Tahiti, Gżejjer tas-Soċjetà, il-Polineżja Franċiża
-
Balieni f'Cook's Bay fuq il-Gżira ta' Moorea (Baleine baie de Cook à Moorea), Tahiti, il-Polineżja Franċiża
Referenzi
[immodifika | immodifika s-sors]- ^ a b ċ d Fond Monetarju Internazzjonali (ed.). "Franza" (bl-Ingliż). Miġbur 2009-04-22.
- ^ Ir-Repubblikka Franċiża kollha minbarra t-territorji 'l barra mill-ibħra Franċiżi fl-Oċean Paċifiku.
- ^ Territorji 'l barra mill-ibħra Franċiżi fl-Oċean Paċifiku.
- ^ Barra l-użu ta' .fr, diversi dominji tal-aqwa livell tal-internet jiġu wżati fid-dipartimenti u territorji barra mix-xtut Franċiżi: .re, .mq, .gp, .tf, .nc, .pf, .wf, .pm, .gf u .yt. Aktar minn hekk, Franza tuża' wkoll .eu, maqsum flimkien mal-membri l-oħra tal-Unjoni Ewropea.
- ^ "Archive copy". Arkivjat minn l-oriġinal fl-2012-12-26. Miġbur 2013-02-25.Manutenzjoni CS1: kopja arkivjata bħala titlu (link)
- ^ a b "Archive copy" (PDF). Arkivjat minn l-oriġinal (PDF) fl-2008-12-28. Miġbur 2013-02-25.Manutenzjoni CS1: kopja arkivjata bħala titlu (link)
- ^ a b [1]
- ^ "Archive copy". Arkivjat minn l-oriġinal fl-2016-09-12. Miġbur 2013-02-25.Manutenzjoni CS1: kopja arkivjata bħala titlu (link)
- ^ "Archive copy". Arkivjat minn l-oriġinal fl-2011-08-31. Miġbur 2013-02-25.Manutenzjoni CS1: kopja arkivjata bħala titlu (link)
- ^ [2]
- ^ [3]
- ^ "Archive copy". Arkivjat minn l-oriġinal fl-2011-04-30. Miġbur 2013-02-25.Manutenzjoni CS1: kopja arkivjata bħala titlu (link)
- ^ [4]
- ^ [5]
- ^ "Archive copy". Arkivjat minn l-oriġinal fl-2011-07-22. Miġbur 2013-02-15.Manutenzjoni CS1: kopja arkivjata bħala titlu (link)
- ^ [6]
- ^ [7]
- ^ "Archive copy". Arkivjat minn l-oriġinal fl-2010-09-22. Miġbur 2013-02-25.Manutenzjoni CS1: kopja arkivjata bħala titlu (link)
- ^ [8]
- ^ [9]
- ^ [10]
- ^ [11]
- ^ [12]
- ^ [13]
- ^ [14]
- ^ [15]
- ^ "Archive copy" (PDF). Arkivjat minn l-oriġinal (PDF) fl-2018-12-26. Miġbur 2013-02-25.Manutenzjoni CS1: kopja arkivjata bħala titlu (link)
- ^ "Archive copy" (PDF). Arkivjat minn l-oriġinal (PDF) fl-2009-06-17. Miġbur 2013-02-25.Manutenzjoni CS1: kopja arkivjata bħala titlu (link)
- ^ [16]
- ^ [17]
- ^ [18]
- ^ [19]
- ^ "Archive copy". Arkivjat minn l-oriġinal fl-2011-06-04. Miġbur 2013-02-15.Manutenzjoni CS1: kopja arkivjata bħala titlu (link)
- ^ [20]
- ^ [21]
- ^ "Archive copy". Arkivjat minn l-oriġinal fl-2012-07-09. Miġbur 2013-02-26.Manutenzjoni CS1: kopja arkivjata bħala titlu (link)
- ^ "Archive copy" (PDF). Arkivjat minn l-oriġinal (PDF) fl-2007-06-29. Miġbur 2013-02-15.Manutenzjoni CS1: kopja arkivjata bħala titlu (link)
- ^ [22]
- ^ [23]
- ^ Électricité en France: les principaux résultats en 2006
- ^ [24]
- ^ [25]
- ^ [26]
- ^ [27]
- ^ [28]
- ^ [29]
- ^ [30]
- ^ [31]
- ^ [32]
- ^ [33]
- ^ [34]
- ^ "Le néo-impressionnisme de Seurat à Paul Klee". Arkivjat minn l-oriġinal fl-2017-10-10. Miġbur 2013-02-26.
- ^ "The Fauves (dossier)". Arkivjat minn l-oriġinal fl-2010-11-05. Miġbur 2013-02-26.
- ^ "Vlaminck, version fauve". Arkivjat minn l-oriġinal fl-2017-10-10. Miġbur 2013-02-26.
- ^ "Archive copy". Arkivjat minn l-oriġinal fl-2011-07-18. Miġbur 2013-02-26.Manutenzjoni CS1: kopja arkivjata bħala titlu (link)
- ^ [35]
- ^ "Archive copy". Arkivjat minn l-oriġinal fl-2010-07-23. Miġbur 2013-02-15.Manutenzjoni CS1: kopja arkivjata bħala titlu (link)
- ^ [36]
- ^ "Archive copy". Arkivjat minn l-oriġinal fl-2010-08-27. Miġbur 2013-02-15.Manutenzjoni CS1: kopja arkivjata bħala titlu (link)
- ^ "Archive copy". Arkivjat mill-orġinal fl-2011-04-25. Miġbur 2011-04-25.Manutenzjoni CS1: kopja arkivjata bħala titlu (link)
- ^ "Archive copy". Arkivjat minn l-oriġinal fl-2010-11-20. Miġbur 2013-02-26.Manutenzjoni CS1: kopja arkivjata bħala titlu (link)
- ^ [37]
- ^ Musées et Monuments historiques
Ħoloq esterni
[immodifika | immodifika s-sors]![]() |
Wikimedia Commons għandha fajls multimedjali li għandhom x'jaqsmu ma': Franza |
- Franza fis-CIA World Factbook
- Franza fuq UCB Libraries GovPubs
- Franza fuq DMOZ
- Franza fl-Encyclopædia Britannica
- Franza fl-Unjoni Ewropea
- Atlas ta' Franza fuq Wikimedja
- Economija
- Kultura
- Turizmu