Таулы Қарабақ Республикасы
Таулы Қарабақ Республикасы арм. Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն Արցախի Հանրապետություն жартылай мойындалған мемлекет (1991–2023) | |||||||||
| |||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||
Әнұраны арм. Ազատ ու անկախ Արցախ аударылғанда: Егеменді және Тәуелсіз Арцах | |||||||||
![]() | |||||||||
Астанасы | Степанакерт | ||||||||
Тіл(дер)і | армян тілі орыс тілі[a] | ||||||||
Ақша бірлігі | қарабақ драмы (де-факто армян драмы) | ||||||||
Аумағы | жарияланған (1991) ~5,000 км² жарияланған (1994–2020) ~13,300 км² де-факто (1994–2020) 11,432 км² де-факто (желтоқсан 2020)[2] ~3170 км² | ||||||||
Халқы | 120,000 (2021)[3] | ||||||||
Басқару формасы | президенттік республика | ||||||||
Жоғарғы Кеңес төрағасы | |||||||||
- қаңтар–сәуір 1992 | Артур Мкртчян | ||||||||
Президенті | |||||||||
- желтоқсан 1994–наурыз 1997 | Роберт Кочарян (біріншісі) | ||||||||
- 10–28 қыркүйек 2023 | Самвел Шахраманян (соңғысы) | ||||||||
Мойындаған мемлекеттер |
Жартылай мойындалғандар![]() ![]() Мойындалмағандар ![]() | ||||||||
Тарихы | |||||||||
- 20 ақпан 1988 | Бірінші Таулы Қарабақ соғысы | ||||||||
- 2 қыркүйек 1991 | Автономиясын алды | ||||||||
- 10 желтоқсан 1991 | Тәуелсіздігін жариялады | ||||||||
- 27 қыркүйек 2020 | Екінші Таулы Қарабақ соғысы | ||||||||
- 19–20 қыркүйек 2023 | Қарабақта болған ірі қақтығыстар | ||||||||
- 28 қыркүйек 2023 | Республиканың ыдырауы | ||||||||
Таулы Қарабақ Республикасы (арм. Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն; басқаша ресми атауы Арцах Республикасы, арм. Արցախի Հանրապետություն) — Әзірбайжаннан бөлініп шығып, өз тәуелсіздігін жариялаған, бұрынғы мойындалмаған мемлекет. 1991 жылғы 2 қыркүйекте өз тәуелсіздігін жариялаған бұл республика 2023 жылы орын алған әскери қақтығыстардан кейін 2024 жылғы 1 қаңтарда Әзірбайжан құрамына қайта қосылды.[4][5]
Өкілдіктері
[өңдеу | қайнарын өңдеу]2023 жылғы ыдырауына дейін Таулы Қарабақ Республикасының шетелде өкілдіктері бар еді:
Германия
- Потсдам – тұрақты өкілдік
АҚШ
- Вашингтон – өкілдік, 1997 жылдың қарашасынан бастап
Армения
- Ереван – тұрақты өкілдік
Аустралия
- Сидней – тұрақты өкілдік
Ливан
- Бейрут – бүкіл Таяу Шығыстағы тұрақты өкілдік
Ресей
- Мәскеу – тұрақты өкілдік
Франция
- Париж – тұрақты өкілдік
Әкімшілік-аумақтық бөлінісі
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Әкімшілік-аумақ бірлігі | Әкімшілік орталығы |
---|---|
Степанакерт қаласы | |
Аскеран ауданы | Аскеран қаласы |
Гадрут ауданы | Гадрут қаласы |
Кашатаг ауданы | Лачин қаласы |
Мартакерт ауданы | Мартакерт қаласы |
Мартуни ауданы | Мартуни қаласы |
Шаумян ауданы | Кельбаджар қаласы |
Шуши ауданы | Шуша қаласы |
Ескертпелер
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Дереккөздер
[өңдеу | қайнарын өңдеу]- ↑ Парламент Карабаха признал русский язык официальным языком республики (орыс.). РБК (25 марта 2021). Тексерілді, 28 қыркүйек 2023.
- ↑ Территориальные потери Арцаха в результате второй Карабахской войны (статистика и карты) (орыс.). Кавказский узел (19 ноября 2020). Тексерілді, 28 қыркүйек 2023. Мұрағат көшірмесі Wayback Machine мұрағатында
- ↑ Nikol Pashinyan, Arayik Harutyunyan chair meeting on ongoing and upcoming programs to be implemented in Artsakh (ағыл.). Армения премьер-министрінің ресми сайты (25 March 2021). Тексерілді, 28 қыркүйек 2023. Мұрағат көшірмесі Wayback Machine мұрағатында
- ↑ Президент Нагорного Карабаха подписал указ о прекращении существования республики (орыс.). Ведомости (28 сентября 2023). Тексерілді, 28 қыркүйек 2023.
- ↑ Ebel, Francesca Defeated by force, Nagorno-Karabakh government declares it will dissolve (ағыл.). The Washington Post (28 September 2023). Тексерілді, 7 қаңтар 2024.
|