Mineral
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bd/Xofre_z.jpg/250px-Xofre_z.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/Cinabrio_z.jpg/250px-Cinabrio_z.jpg)
- Para a función nutritiva dos minerais, ver Minerais na alimentación.
Un mineral é un corpo producido por procesos de natureza inorgánica, xeralmente cunha composición química definida e, se se forma en condicións favorables (espazo, tempo e repouso axeitados), unha estrutura atómica definida pola súa cela unidade que se expresa na súa forma cristalina e outras propiedades físicas características. Adoita presentarse en estado sólido á temperatura media da Terra, aínda que algúns, como a auga e o mercurio, preséntanse en estado líquido. A ciencia que os estuda chámase mineraloxía. Así pois, as tres características básicas dos minerais son:
- Material inorgánico de orixe natural.
- Material cristalino, ordenado en celas unidade.
- Material sólido, agás raras excepcións.
Hai minerais formados por un só elemento, como o xofre, ou por varios, como o cinabrio.
Clasificación
[editar | editar a fonte]Un mineral pode ser clasificado con certa facilidade a simple vista, pero isto non sempre é posible. En moitas ocasións é necesario levar a cabo un estudo químico da súa estrutura para poder saber ante que nos atopamos. É logo necesario, para un estudo completo dos minerais, que se teñan en conta non só os aspectos externos e físicos da peza, tamén é importante o estudo dos átomos que o compoñen e a súa relación estequiométrica entre eles (fórmula química).
As propiedades físicas dun mineral
[editar | editar a fonte]- O sistema cristalino dinos como están ordenados internamente os átomos dun mineral.
- A cor, debida á absorción de determinadas lonxitudes de onda polos átomos dun mineral, non é demasiado significativa, agás nalgúns minerais.
- O brillo é a capacidade que posúen as superficies externas dun mineral de reflectir a luz. O brillo pode ser: metálico (galena), adamantino (diamante), vítreo (fluorita), resinoso (xofre), graxo (halita), anacarado (mica) ou terroso (cinabrio).
- A dureza é a resistencia dun mineral a ser raiado por outro e a capacidade de raiar a un terceiro. Mídese segundo a escala de Mohs.
- A fractura, é a forma na que racha un mineral.
- A exfoliación é a capacidade dun mineral de ser separado en diferentes subestruturas. Pode ser: xeométrica, perfecta (como as láminas das micas), imperfecta (como a da pirita), moi imperfecta ou inexistente.
- A raia é a cor do po dun determinado mineral. Mentres que a cor pode variar dun exemplar a outro nun mesmo mineral, a raia será sempre a mesma.
- A densidade é a relación entre a masa da materia e o que ocupa (volume). Mídese en g/cm³.
Clasificación química e estrutural
[editar | editar a fonte]A clasificación que utilizamos hoxe en día para estudar os diferentes tipos de minerais foi proposta en 1938 polo alemán H. Strunz. Esta séguese a usar nos nosos días, aínda que axustada lixeiramente. Baséase no estudo da composición química dos minerais para dividilos despois en diferentes clases. As clases son as seguintes:
- Clase I: Elementos nativos, formados por átomos dun só elemento químico (ex.: xofre, cobre).
- Clase II: Sulfuros, formados pola combinación do xofre cun elemento químico ou cun radical (ex.: pirita, cinabrio).
- Clase III: Haluros, compostos binarios formados por un átomo halóxeno e por un elemento químico ou por un radical (ex.: fluorita, silvina).
- Clase IV: Óxidos e hidróxidos, nos que a presenza de osíxeno oxidado é clave (ex.: magnetita, goethita).
- Clase V: Carbonatos e nitratos, formados por átomos de carbono ou nitróxeno e outros elementos químicos (ex.: aragonita, calcita).
- Clase VI: Sulfatos, formados por un átomo de xofre arrodeado por catro de osíxeno como compoñente esencial (ex.: xeso, anhidrita).
- Clase VII: Fosfatos, wolframatos, vanadatos e outros, con presenza de fósforo (ex.: volframita, piromorfita).
- Clase VIII: Silicatos, formados por silicio e osíxeno como compoñentes comúns (ex.: mica, feldespato). Os silicatos conforman o grupo máis abundante na codia terrestre (cun 90% de presenza). Desta forma, e segundo a súa estrutura interna, os silicatos subdivídense nas seguintes subclases:
- Clase IX: Substancias orgánicas, formados por procesos nos que a intervención da natureza é clave (moitos científicos non consideran esta clase como unha verdadeira clase de minerais por estar presente a natureza na formación dos exemplares); (ex.: ámbar, copal).
Clasificación segundo caracterice unha rocha ou non
[editar | editar a fonte]- Minerais esenciais: son os minerais que sempre aparecen nun determinado tipo de rocha, polo que caracterizan á mesma.
- Minerais accesorios: son minerais que poden ou non aparecer nun determinado tipo de rocha, polo que non caracterizan á mesma. Cando aparecen, preséntanse en cantidades mínimas.
A presenza dos minerais na codia terrestre
[editar | editar a fonte]Os minerais están formados pola unión de diversos elementos químicos, pero a abundancia duns elementos e a escaseza doutros fai que só uns poucos elementos sexan de importancia e a ter en conta na formación dos minerais terrestres. O osíxeno e o silicio supoñen o 75% do volume total da codia terrestre. Estes elementos, xunto co ferro, sodio, potasio, calcio, aluminio e magnesio, supoñen o 99% do volume total e polo tanto o 99% de presenza no proceso de formación dos minerais terrestres.
Así pois, non tódolos minerais son igual de abundantes na Terra. A táboa que segue móstranos cales son os máis importantes segundo o seu volume total que representan:
Mineral Volume Plaxioclasio 42% Ortoclasio 22% Cuarzo 18% Anfíbolo 5% Piroxeno 4% Biotita 4% Magnetita 2% Olivina 1% Apatita 1% Outros 1%
Aínda así, existen na Terra máis de 4.000 especies diferentes de minerais.
- Artigo principal: Lista de minerais.
A xénese mineral
[editar | editar a fonte]A formación dos minerais vén dada a través dos seguintes 5 tipos de mecanismos coñecidos:
- Cristalización: Ó baixar a temperatura dunha masa fundida (o magma, por exemplo), as vibracións térmicas dos átomos diminúen e as forzas atractivas tenden a enlazalos quimicamente. Fano así moitos silicatos coma o cuarzo.
- Sublimación dos gases: Ó arrefriar un gas, os átomos xúntanse e cristalizan en forma de minerais. O exemplo máis típico é o do xofre que aparece na base das fumarolas volcánicas.
- Alteración superficial: Ven provocada polos axentes meteorolóxicos. Os minerais expostos a eles oxídanse e hidrátanse e transfórmanse noutros. É o caso da pirita que se converte en limonita ó sufrir estes procesos.
- Precipitación das sales: Ó baixar a temperatura dunha solución, o disolvente evapórase e o soluto cristaliza debido ó descenso da temperatura e a presión. Así fano por exemplo a halita e a calcantita.
- Metamorfismo: O aumento da presión e temperatura fai que algúns minerais troquen a súa estrutura e se transformen noutros. É o caso do grafito, que se converte en diamante se isto acontece.
Dureza
[editar | editar a fonte]Escala de Mohs | Mineral | Fórmula química |
---|---|---|
1 | Talco | Mg3Si4O10(OH)2 |
2 | Xeso | CaSO4·2H2O |
3 | Calcita | CaCO3 |
4 | Fluorita | CaF2 |
5 | Apatita | Ca5(PO4)3(OH,Cl,F) |
6 | Ortoclasio | KAlSi3O8 |
7 | Cuarzo | SiO2 |
8 | Topacio | Al2SiO4(OH,F)2 |
9 | Corindón | Al2O3 |
10 | Diamante | C |
Galería
[editar | editar a fonte]Véxase tamén
[editar | editar a fonte]![]() |
Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Mineral ![]() |
Bibliografía
[editar | editar a fonte]- Mirre, Juan Carlos (1990). Guía dos minerais de Galicia. Vigo: Editorial Galaxia. ISBN 978-84-7154-729-3.