گاوچرانک
گاوچرانک | |
---|---|
![]() | |
گاوچرانک بالغ | |
ردهبندی علمی | |
فرمانرو: | جانوران |
شاخه: | طنابداران |
رده: | پرندگان |
راسته: | پلیکانسانان |
تیره: | حواصیلان |
سرده: | Bubulcus بوناپارت، ۱۸۵۵ |
گونه: | B. ibis |
نام دوبخشی | |
Bubulcus ibis لینه، ۱۷۵۸
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/25/H%C3%A9ron_garde-b%C5%93ufs_MHNT.jpg/220px-H%C3%A9ron_garde-b%C5%93ufs_MHNT.jpg)
گاوچِرانَک (به انگلیسی: Cattle Egret)، نوعی حواصیل ساکن آسیا، آفریقا و اروپا است که توانسته به راحتی در دیگر سامانهای جهان نیز ساکن شود.
گاوچرانک از راستهٔ پلیکانسانان (Pelecaniformes) و خانواده حواصیلان (Ardeidae) است. از سال ۲۰۰۸ حواصیلان از راسته لکلکیان جدا شده و جز پلیکانان یا سقا مرغان محسوب میشوند.
نامگذاری
[ویرایش]زیاد دیده شده که گاوچرانک روی گاو یا در کنار آن، روی زمین بایستد و حشرههای مزاحم گاو را شکار کند. گاهی هم بر گاو سوار میشود و از انگلهای پوستیاش تغذیه میکند. نام فارسی و انگلیسی این پرنده، از همین رفتارش گرفته شدهاست.
زیست
[ویرایش]پراکنش و زیستگاه
[ویرایش]گاوچرانک در سراسر آسیا و استرالیا بهطور وسیعی پراکندهاست. در قرن بیستم، کلنی بزرگی در آمریکای شمالی و جنوبی داشت. در اروپا، در دو کشور لیبریا و فرانسه محدود شدهاست. در ایران، در نیمهٔ غربی و سواحل شمال و جنوب، جمعیت مناسبی دارد.
گاوچرانک در نواحی تالابی و علفزارها و فضاهای باز و خشک زندگی میکند و در مقایسه با حواصیلهای دیگر، به آب وابستگی کمتری دارد.
گلهٔ گاوچرانکها آشیانههای خود را در کنار هم، روی درختان یا جای خشکی روی بوتههای کنار رودخانهها، دریاچهها و تالابها میسازند.
این حیوان را میتوان در آفریقا و در کنار فیلها اسبهای آبی و دیگر حیوات گیاهخوار بزرگ پیدا کرد.
ریختشناسی
[ویرایش]طول بدن گاوچرانک در حدود ۴۵ تا ۵۲ سانتیمتر و طول دو بالش در حدود ۸۲ تا ۹۵ سانتیمتر است.
گاوچرانک نر و ماده کم و بیش هم شکل هستند و گردن کوتاه و کلفت، منقار کوتاه و زردرنگ، گلوی برجسته و پاهای سیاه دارند که در زمستانها سفید میشود. منقار گاوچرانکها تقریباً قهوهای است و پرهای دراز نخودیرنگی روی سر و سینهٔ آنها را پوشاندهاست. در فصل زادآوری تاج، پشت و سینه به رنگ نارنجی مایل به نخودی در میآید و منقار نارنجی رنگ میشود.
تغذیه
[ویرایش]غذای گاوچرانکها، ماهی، دوزیستان و خزندگان، حشرهها بهویژه ملخ، سنجاقک و سوسکهای آبزی است.
زادآوری
[ویرایش]گاوچرانک ماده اواسط بهار تا اواسط تابستان، ۴ تا ۵ تخم مایل به آبی میگذارد. جفتها به کمک هم، بین ۲۱ تا ۲۵ روز روی تخمها میخوابند.
جوجهها
[ویرایش]جوجههای گاوچرانکها پس از بیرون آمدن از تخم، لخت هستند و کرک یا پر ندارند که از آنها در برابر وضعیت محیطی محافظت کند. به همین سبب، تا مدتی نمیتوانند از لانه بیرون بیایند.
گاوچرانک در طبیعت
[ویرایش]گاوچرانکها با تغذیه از دوزیستان، خزندگان، حشرهها (بهویژه ملخها)، سنجاقکها و سوسکهای آبزی، در کنترل جمعیت این حیوانات در طبیعت نقش مهمی بازی میکنند. آنها با خوردن حشرههای مزاحم و انگلهای روی پوست گیاهخواران بزرگ جثهٔ اهلی یا وحشی، به آسایش و سلامت آنها کمک میکنند. گاوچرانکها غذای پرندگان شکاری مانند عقابها هستند. جانوران گوشتخواری مانند روباه و شغال هم تخمهای گاوچرانک را میخورند.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bf/Cattle_egret_on_cattle.jpg/220px-Cattle_egret_on_cattle.jpg)
گاوچرانک و انسان
[ویرایش]کشاورزان با گاوچرانکها میانهٔ خوبی ندارند؛ زیرا این پرندگان عادت دارند برای خوردن حشرهها و بیمهرگان، روی ساقههای گندم و برنج نیز بنشینند. این ساقهها ممکن است در اثر وزن زیاد این پرندگان بشکنند و به محصولات کشاورزی آسیب برسد.
منابع
[ویرایش]Wikipedia contributors, "Cattle Egret," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cattle_Egret&oldid=201819046 (accessed March 29, 2008).
گروه نویسندگان. فرهنگنامهٔ حیات وحش ایران. نشر طلایی.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/30px-Commons-logo.svg.png)
- آرایه (زیستشناسی) نامگذاریشده توسط کارل لینه
- پرندگان آسیا
- پرندگان آفریقای سیاه
- پرندگان آفریقای شمالی
- پرندگان اروپا
- پرندگان اوکراین
- پرندگان اوگاندا
- پرندگان ایالات متحده آمریکا
- پرندگان ایران
- پرندگان ترکیه
- پرندگان توصیفشده در ۱۷۵۸ (میلادی)
- پرندگان جمهوری آذربایجان
- پرندگان صحرای غربی
- پرندگان فیلیپین
- پرندگان کامرون
- پرندگان مهاجم
- پرندگان نپال
- پرندگان
- حواصیلان
- فهرست سرخ IUCN از گونههای کمترین نگرانی
- گاوچرانکها
- گونههای بینالمللی
- گونههای جانوری مهاجم