فروکافت
ظاهر
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/30/Low_Temperature_Oxidation_Catalyst.jpeg/247px-Low_Temperature_Oxidation_Catalyst.jpeg)
فروکافت یا کاتالیز (به انگلیسی: Catalysis)، تغییر در سینتیک یک واکنش شیمیایی با بهرهجویی از یک کاتالیزگر است. بیشتر هدف از کاتالیز، تهییج مرحلهٔ آغازین واکنش است؛ به عبارت دیگر، کاتالیزگر نقش یک آغازگر را بازی مینماید.
به واکنشی که در آن کاتالیز صورت پذیرد، واکنش کاتالیتیک یا فروکافته گفته میشود.
انواع کاتالیز
[ویرایش]- کاتالیز آلی که در ترکیبات آلی صورت میپذیرد.
- کاتالیز همگن، هرگاه کاتالیزگر و کاتالیزشونده در یک فاز باشند.
- کاتالیز ناهمگن، هرگاه کاتالیزگر و کاتالیزشونده در یک فاز نباشند.
- کاتالیز جوی، که در جو رخ میدهد. واکنش تخریب اوزون نمونهای از آن است.
- کاتالیز زیستی که به وسیله آنزیمها انجام میشود.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/60/SHOP.svg/247px-SHOP.svg.png)
سازوکارها
[ویرایش]شناسترین سازوکارهای واکنشهای کاتالیتیک در زیر آمدهاند:
- سازوکار کاتالیز آنزیمی که در موجودات زنده رخ میدهد. نامدارترین آنها واکنش کاتالیز آنزیمی میکاییلیس-منتن است.
سازوکارهای کاتالیز ناهمگن
[ویرایش]سازوکار لنگمویر-هینشلوود
[ویرایش]سازوکار لنگمویر-هینشلوود[۱]از مراحل جذب، انتشار در سطح و واجذب تشکیل شدهاست. سپس واکنشدهندههای A و B از فاز گازی بر سطح کاتالیزگر ،جذب سطحی بشوند:[۲]
گونههای جذبشده بر سطح کاتالیزگر جذب شده و با C واکنش میدهند:
در مرحلهٔ آخر C واجذب میشود:
سازوکار الی-ریدیل
[ویرایش]
سازوکار مارس فنکرولن
[ویرایش]
سازوکارهای کاتالیز همگن
[ویرایش]کاتالیز فلزهای واسطه
[ویرایش]کاتالیز فلزهای واسطه نیز از کاتالیزهای همگن بهشمار میرود.
جستارهای وابسته
[ویرایش]منابع
[ویرایش]- ↑ IUPAC, Compendium of Chemical Terminology, 2nd ed. (the "Gold Book") (1997). Online corrected version: (2006–) "{{{title}}}".
- ↑ "Surface Science: Foundations of Catalysis and Nanoscience, von Kurt W. Kolasinski". books.google.de. Retrieved 2009-12-03.