Yr Eglwys yng Nghymru
![]() | |
Enghraifft o'r canlynol | Anglican province, eglwys gwladol, cyhoeddwr, Eglwys Esgobol ![]() |
---|---|
Rhan o | Anglicaniaeth ![]() |
Dechrau/Sefydlu | 1920 ![]() |
Lleoliad yr archif | Llyfrgell Genedlaethol Cymru ![]() |
Aelod o'r canlynol | Cyngor Eglwysi'r Byd ![]() |
Pencadlys | Caerdydd ![]() |
Enw brodorol | Yr Eglwys yng Nghymru ![]() |
Gwladwriaeth | y Deyrnas Unedig, Cymru ![]() |
Gwefan | https://www.churchinwales.org.uk ![]() |
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7e/Map_of_Church_in_Wales_cy.svg/250px-Map_of_Church_in_Wales_cy.svg.png)
Y gangen Gymreig o'r Eglwys Anglicanaidd yw'r Eglwys Yng Nghymru.[1] Datgysylltwyd Yr Eglwys yng Nghymru oddi wrth Eglwys Loegr ar 31 Mawrth 1920, dan Ddeddf yr Eglwys Gymreig (1914). Mae'r corff yn berchen ar bron i 1,400 o eglwysi yng Nghymru mewn dros 900 o blwyfi. Diffinia ei hun fel, "eglwys hynafol y tir hwn... sy'n gafael yn dynn yn yr athrawiaeth a'r weinidogaeth o un Eglwys gatholig ac efengylaidd.".[2]
Etholwyd Andy John yn Archesgob Cymru ym mis Rhagfyr 2021.[3]
Mae'r Eglwys yng Nghymru yn cydnabod Archesgob Caergaint fel canolbwynt undod, ond nid oes ganddo awdurdod dros yr Eglwys yng Nghymru.[4]
Esgobaethau
[golygu | golygu cod]Mae talaith yr Eglwys wedi'i rhannu'n chwe esgobaeth. Rhennir yr Eglwys yng Nghymru yn chwe esgobaeth, a gofelir am bob un gan Esgob. Ym mhob un o’r esgobaethau y mae dwy neu dair o archddiaconiaethau; mae pymtheng archddiaconiaeth yn Yr Eglwys yng Nghymru. Penodir Archddiacon i bob un, ac y mae'r Archddiacon yn atebol i'r Esgob am eu gweinyddu. Rhennir yr Archddiaconiaethau ymhellach yn Ddeoniaethau.
Mae gan bob un o’r chwe esgobaeth yn Yr Eglwys yng Nghymru Gadeirlan. Hi yw mam-eglwys yr esgobaeth. Yma hefyd y mae 'cadair' yr Esgob. Yn y Gadeirlan y cynhelir digwyddiadau pwysig, megis Sefydlu Esgob newydd. Mae i bob Cadeirlan ei Deon. Fe’i penodwyd i redeg y Gadeirlan, gyda chymorth y Siapter. Ynghyd â'r Archddiaconiaid, y mae Deon y Gadeirlan yn un o glerigion mwyaf blaenllaw’r esgobaeth ar ôl yr Esgob.
Rheolir pob Cadeirlan yng Nghymru gan Siapter, sy'n cynnwys y Deon a nifer o Ganoniaid, a ddewisir o blith clerigion yr esgobaeth.
-
Y cwbwl gyda'i gilydd
Gweler hefyd
[golygu | golygu cod]Cyfeiriadau
[golygu | golygu cod]- ↑ cym.eglwysyngnghymru.org.uk; Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Webarchive/data' not found. adalwyd 16 Ionawr 2016
- ↑ Y Catechism; Amelinelliad o'r Ffydd - The Catechism: An Outline of the Faith. Section III, isgymal 25, tud. 7 (Caerdydd. Gwasg yr Eglwys yng Nghymru 1993)
- ↑ "Ethol Archesgob Cymru Newydd", Gwefan yr Eglwys yng Nghymru, 6 Rhagfyr 2021; adalwyd 22 Rhagfyr 2021
- ↑ s.6, Welsh Church (Temporalities) Deddf 1919.