Nelly Sachs
Nelly Sachs | |
---|---|
![]() | |
Ganwyd | Leonie Sachs ![]() 10 Rhagfyr 1891 ![]() Schöneberg, Berlin ![]() |
Bu farw | 12 Mai 1970 ![]() o canser y coluddyn ![]() Stockholm, Högalid Parish ![]() |
Dinasyddiaeth | ![]() |
Galwedigaeth | bardd, dramodydd, cyfieithydd, ysgrifennwr ![]() |
Gwobr/au | Gwobr Lenyddol Nobel, Dinesydd anrhydeddus Berlin, Gwobr Heddwch y Fasnach Lyfrau Almaeneg, Gwobr Droste, Gwobr Nelly Sachs, Sveriges Radio's Poetry Prize ![]() |
llofnod | |
![]() |
Awdures o'r Almaen ac yna Sweden oedd Nelly Sachs (10 Rhagfyr 1891 - 12 Mai 1970) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel bardd, dramodydd a chyfieithydd.
Fe'i ganed yn Schöneberg ar 10 Rhagfyr 1891; bu farw yn Högalid Parish o ganser y coluddyn ac fe'i claddwyd mewn mynwent Iddewig.[1][2][3][4][5][6]
Profodd dwf y Natsïaid yn Ewrop yr Ail Ryfel Byd a thrawsnewid y profiad hi yn llefarydd dros deimladau ei chyd Iddewon. Ei drama adnabyddus yw Eli: Ein Mysterienspiel vom Leiden Israels (1950); mae'r gweithiau eraill yn cynnwys y cerddi "Zeichen im Sand" (1962), "Verzauberung" (1970), a'r casgliadau o farddoniaeth In den Wohnungen des Todes (1947), Flucht und Verwandlung (1959), Fahrt ins Staublose (1961), a Suche nach Lebenden (1971). Enillodd Wobr Lenyddol Nobel ym 1966.
Magwraeth
[golygu | golygu cod]Ganwyd 'Leonie Sachs yn Schöneberg, Berlin, yr Almaen, yn 1891 i deulu Iddewig. Roedd ei theulu'n gynhyrchwyr rwber naturiol, ac yn gyfoethog: Georg William Sachs (1858–1930) a'i wraig Margarete, g. Karger (1871–1950). Fe'i haddysgwyd gartref oherwydd ei hiechyd bregus. Dangosodd arwyddion cynnar o dalent fel dawnsiwr, ond nid oedd ei rhieni yn ei hannog i ddilyn y proffesiwn. Cafodd ei magu fel menyw ifanc gysgodol, mewnblyg iawn ac ni fu erioed yn briod.[7]
Y Natsiaid
[golygu | golygu cod]Wrth i'r Natsïaid gymryd grym, daeth yn fwyfwy ofnus, ar un adeg collodd y gallu i siarad, fel y dywedodd mewn pennill: "Pan ddaeth y terfysg mawr / mi syrthiais yn fud." Ffodd Sachs gyda'i mam oedrannus i Sweden ym 1940. Ei chyfeillgarwch â Lagerlöf a achubodd eu bywydau: ychydig cyn ei marwolaeth ei hun trefnodd Lagerlöf (gyda theulu brenhinol yn Sweden) eu rhyddhau o'r Almaen. Dihangodd Sachs a'i mam ar yr awyren olaf o'r Almaen Natsïaidd i Sweden, wythnos cyn y dyddiad yr oedd Sachs i fynd i'r gwersyll crynhoi (concentration camp). Setlodd y ddwy yn Sweden a daeth Sachs yn ddinesydd yno yn 1952.
Llyfryddiaeth
[golygu | golygu cod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Nelly_Sachs_1966.jpg/220px-Nelly_Sachs_1966.jpg)
Gwaith a gyhoeddwyd
[golygu | golygu cod]Rhestrir y gwaith a gyhoeddodd Nelly Sachs yn An Encyclopedia of Continental Women Writers.[8]:1089–1091
- Legenden und Erzählungen [Legends and Tales], 1921.
- Fahrt ins Staublose: Die Gedichte der Nelly Sachs 1 [Journey into the Dustless Realm: The Poetry of Nelly Sachs, 1], 1961.
- Suche nach Lebenden: Die Gedichte der Nelly Sachs 2 [Search for the Living: The Poetry of Nelly Sachs, 2], 1971.
Llythyrau:
- Briefe der Nelly Sachs [Letters of Nelly Sachs] ed. Ruth Dinesen and Helmut Müssener, 1984.
Cyfieithiadau:
- O the Chimneys: Selected Poems, Including the Verse Play, Eli, tr. Michael Hamburger et al., 1967.
- The Seeker and Other Poems. tr. Ruth Mead, Matthew Mead, and Michael Hamburger, 1970.
- Contemporary German Poetry, selections, ed. and tr. Gertrude C. Schwebell, 1964.
- Glowing Enigmas, tr. Michael Hamburger, 2013.
Aelodaeth
[golygu | golygu cod]Bu'n aelod o Academi Iaith a Barddoniaeth Almaeneg, ac Academi Celfyddydau Cain Bafaria am rai blynyddoedd. [9][10]
Anrhydeddau
[golygu | golygu cod]- Dros y blynyddoedd, derbyniodd nifer o anrhydeddau, gan gynnwys: Gwobr Lenyddol Nobel (1966), Dinesydd anrhydeddus Berlin, Gwobr Heddwch y Fasnach Lyfrau Almaeneg (1965), Gwobr Droste (1960), Gwobr Nelly Sachs (1961), Sveriges Radio's Poetry Prize (1958)[11][12][13][14][15] .
Cyfeiriadau
[golygu | golygu cod]- ↑ Cyffredinol: http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb12030994q. ffeil awdurdod y BnF. dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015.
- ↑ Disgrifiwyd yn: "Leonie (Nelly) Sachs". dynodwr Bywgraffiadur Sweden: 6307. dyddiad cyrchiad: 11 Awst 2020. "Leonie (Nelly) Sachs". dyddiad cyrchiad: 11 Awst 2020. https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-476-03702-2_323. dyddiad cyrchiad: 31 Gorffennaf 2022.
- ↑ Rhyw: http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb12030994q. ffeil awdurdod y BnF. dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015. Gemeinsame Normdatei. dyddiad cyrchiad: 4 Gorffennaf 2024.
- ↑ Dyddiad geni: Deutsche Nationalbibliothek; Staatsbibliothek zu Berlin; Bayerische Staatsbibliothek; Llyfrgell Genedlaethol Awstria (yn de), Gemeinsame Normdatei, Wikidata Q36578, https://gnd.network/, adalwyd 9 Ebrill 2014 http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb12030994q. ffeil awdurdod y BnF. dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015. "Leonie (Nelly) Sachs". dynodwr Bywgraffiadur Sweden: 6307. "Nelly Sachs". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Nelly Sachs". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Nelly Sachs". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Nelly Sachs". Discogs. Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Nelly Sachs". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Nelly Sachs". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Nelly Sachs". "Nelly Sachs". Printemps des poètes. https://cs.isabart.org/person/99563. dyddiad cyrchiad: 1 Ebrill 2021. dynodwr abART (person): 99563. "Nelly Sachs". Cyrchwyd 9 Hydref 2017.
- ↑ Dyddiad marw: Deutsche Nationalbibliothek; Staatsbibliothek zu Berlin; Bayerische Staatsbibliothek; Llyfrgell Genedlaethol Awstria (yn de), Gemeinsame Normdatei, Wikidata Q36578, https://gnd.network/, adalwyd 9 Ebrill 2014 http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb12030994q. ffeil awdurdod y BnF. dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015. "Leonie (Nelly) Sachs". dynodwr Bywgraffiadur Sweden: 6307. "Nelly Sachs". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Nelly Sachs". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Nelly Sachs". Discogs. Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Nelly Sachs". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Nelly Sachs". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Nelly Sachs". Cyrchwyd 9 Hydref 2017. "Nelly Sachs". https://cs.isabart.org/person/99563. dyddiad cyrchiad: 1 Ebrill 2021. dynodwr abART (person): 99563. "Nelly Sachs". Cyrchwyd 9 Hydref 2017.
- ↑ Man claddu: "Norra begravningsplatsen: Berömdapersoner på s". Cyrchwyd 18 Rhagfyr 2016. https://books.google.ca/books?id=ENbZAAAAIAAJ&q=%22Nelly+Sachs%22+begravningsplatsen&dq=%22Nelly+Sachs%22+begravningsplatsen&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiv_sWgmNzWAhVj6YMKHfnlAYgQ6AEIKDAA.
- ↑ "Nelly Sachs". www.nobel-winners.com. Cyrchwyd 2018-12-10.
- ↑ Wilson, Katharina M. (1991). An Encyclopedia of Continental Women Writers. New York & London: Garland Publishing, Inc.
- ↑ Galwedigaeth: "Leonie (Nelly) Sachs". dynodwr Bywgraffiadur Sweden: 6307. https://cs.isabart.org/person/99563. dyddiad cyrchiad: 1 Ebrill 2021. dynodwr abART (person): 99563.
- ↑ Anrhydeddau: http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1966/sachs-facts.html. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/. "Leonie (Nelly) Sachs". dynodwr Bywgraffiadur Sweden: 6307. "Nelly Sachs". dyddiad cyrchiad: 11 Awst 2020. https://www.friedenspreis-des-deutschen-buchhandels.de/alle-preistraeger-seit-1950/1960-1969/nelly-sachs.
- ↑ http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1966/sachs-facts.html.
- ↑ https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/.
- ↑ "Leonie (Nelly) Sachs". dynodwr Bywgraffiadur Sweden: 6307.
- ↑ "Nelly Sachs". dyddiad cyrchiad: 11 Awst 2020.
- ↑ https://www.friedenspreis-des-deutschen-buchhandels.de/alle-preistraeger-seit-1950/1960-1969/nelly-sachs.