Cyngor Sir Gaerfyrddin, 1889–1974
Gwedd
Cyngor Sir Gaerfyrddin | |
Daearyddiaeth | |
Statws | Cyngor Sir |
Pencadlys | Neuadd y Sir, Caerfyrddin |
Hanes | |
Tarddiad | Ddeddf Llywodraeth Leol 1888 |
Crëwyd | 1889 |
Diddymwyd | 1974 |
Ailwampio | Dyfed |
![]() | |
Israniadau | |
---|---|
Math | Dosbarth Trefol, Dosbarth Gwledig, Bwrdeistref Ddinesig |
Sefydlwyd Cyngor Sir Gaerfyrddin cyntaf yn 1889 o dan Ddeddf Llywodraeth Leol 1888. Cynhaliwyd yr etholiadau cyntaf ym mis Ionawr 1889.[1]
Roedd pencadlys y cyngor yn Llanymddyfri nes iddo symud i Gaerfyrddin ym 1907. Dechreuwyd adeiladu Neuadd y Sir newydd ym 1939 ond, oherwydd y Rhyfel Byd, ni chafodd ei gwblhau tan 1955.[2]
Diddymwyd y cyngor sir o dan Deddf Llywodraeth Leol 1972 ar 1 Ebrill 1974, pan sefydlwyd Dyfed.[3] Sefydlwyd awdurdod unedol newydd yn Sir Gaerfyrddin yn ddiweddarach, o ganlyniad i Ddeddf Llywodraeth Leol (Cymru) 1994, a ddaeth i rym ar 1 Ebrill 1996.[3]
Pwerau
[golygu | golygu cod]Roedd y pwerau a’r cyfrifoldebau a drosglwyddwyd o’r sesiynau chwarter i’r cynghorau wedi’u rhifo yn y Ddeddf. Roedd y rhain yn cynnwys:
- Gwneud a chodi ardrethi
- Benthyg arian
- Pasio cyfrifon sirol
- Cynnal a chadw ac adeiladu adeiladau sirol megis neuaddau sir, neuaddau sir, llysoedd a gorsafoedd heddlu
- Trwyddedu mannau adloniant a chyrsiau rasio
- Darpariaethau lloches ar gyfer lloerig tlodion
- Sefydlu a chynnal ysgolion diwygiol a diwydiannol
- Atgyweirio ffyrdd sirol a phontydd[a]
- Penodi, diswyddo a gosod cyflogau swyddogion sirol
- Rhannu'r sir yn fannau pleidleisio ar gyfer etholiadau seneddol, a darparu gorsafoedd pleidleisio
- Rheoli clefydau heintus mewn anifeiliaid, a phryfed dinistriol
- Gwarchod pysgod a rheoli adar gwyllt
- Pwysau a mesurau
Etholiadau
[golygu | golygu cod]- 1889 Etholiad Cyngor Sir Gaerfyrddin
- 1892 Etholiad Cyngor Sir Gaerfyrddin
- 1895 Etholiad Cyngor Sir Gaerfyrddin
- 1898 Etholiad Cyngor Sir Gaerfyrddin
- 1901 Etholiad Cyngor Sir Gaerfyrddin
- 1904 Etholiad Cyngor Sir Gaerfyrddin
- 1907 Etholiad Cyngor Sir Gaerfyrddin
- 1910 Etholiad Cyngor Sir Gaerfyrddin
- 1913 Etholiad Cyngor Sir Gaerfyrddin
- 1946 Etholiad Cyngor Sir Gaerfyrddin
Arfais
[golygu | golygu cod]![]() |
|
Cyfeiriadau
[golygu | golygu cod]- ↑ "County Councils. The Carmarthenshire Elections". Carmarthen Journal. 1 February 1889. Cyrchwyd 27 April 2015.[dolen farw]
- ↑ "County Hall, Carmarthen". Historypoints.org. Cyrchwyd 17 May 2019.
- ↑ 3.0 3.1 "Dyfed County Council Records". Archives Hub. Cyrchwyd 19 October 2019.
- ↑ "Wales". Civic Heraldry of Wales. Cyrchwyd 22 March 2021.