Bryste
![]() | |
![]() | |
Math | dinas, dinas fawr, dinas â phorthladd, city of United Kingdom ![]() |
---|---|
Ardal weinyddol | Avon, Dinas Bryste |
Poblogaeth | 472,465 ![]() |
Sefydlwyd | |
Pennaeth llywodraeth | Marvin Rees ![]() |
Gefeilldref/i | |
Iaith/Ieithoedd swyddogol | Saesneg ![]() |
Daearyddiaeth | |
Gwlad | ![]() |
Arwynebedd | 109.6 km² ![]() |
Uwch y môr | 11 metr ![]() |
Gerllaw | Afon Hafren, Afon Gwy, Afon Avon ![]() |
Cyfesurynnau | 51.4536°N 2.5975°W ![]() |
Cod post | BS ![]() |
Pennaeth y Llywodraeth | Marvin Rees ![]() |
![]() | |
Dinas a sir seremonïol yn Ne-orllewin Lloegr yw Bryste (Saesneg: Bristol); y sillafiad yng ngherddi'r bardd Guto'r Glyn (c.1435 – c.1493) yw Brysto[1]. Fe'i hadnabyddid hefyd fel Caerodor neu Caer Odor yn Gymraeg (gyda'r gair "odor" yn golygu "bwlch") . Mae'n agos i Fôr Hafren a phontydd Hafren ac fe'i lleolir 71 km i'r dwyrain o Gaerdydd. Mae Bryste ar ffin siroedd Caerloyw a Gwlad yr Haf, gydag Afon Avon yn eu gwahanu.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d5/EnglandBristol.png)
Geirdarddiad
[golygu | golygu cod]Mae'r enw 'Bryste' yn dod o'r Hen Saesneg Brycgstow "lle'r bont". Mae'r "l" ar ddiwedd y ffurf Saesneg yn tarddu o un o nodweddion tafodiaith Saesneg Bryste, sef ychwanegu "l" weithiau ar ddiwedd geiriau sy'n gorffen gyda llafariad.
Hanes
[golygu | golygu cod]Mae'r ddinas wedi datblygu yn bennaf fel porthladd ac roedd masnachu caethweision yn bwysig iawn ar un adeg. Yn y 18g roedd Bryste'n ganolfan bwysig ar gyfer gwaith porslen ac yn cystadlu yn y farchnad honno â gweithfeydd Plymouth a Dresden.
Mae pont grog enwog ym Mryste, Pont Grog Clifton, ar draws Afon Avon, a adeiladwyd gan Isambard Kingdom Brunel.
Gwleidyddiaeth a gweinyddiaeth
[golygu | golygu cod]Mae Bryste'n unigryw gan fod ganddo statws sirol ers y canoloesoedd. Yn 1835 ehangwyd y ffiniau er mwyn cynnwys treflanau megis Clifton ac roedd yn fwrdeistref sirol ym 1889 pan ddefnyddiwyd y term hwn am y tro cyntaf.[2] [3] Ar 1 Ebrill 1996, adenillodd ei statws fel sir (neu "swydd") pan ddiddymwyd yr enw "Swydd Avon" a daeth yn swydd unedol.[4]
Etholaethau seneddol
[golygu | golygu cod]Rhennir y sir yn chwe etholaeth seneddol yn San Steffan. At ddibenion gweinyddol mae'n dal i gael ei restru fel rhan o'r hen sir Avon.
- De Bryste
- Dwyrain Bryste
- Filton a Bradley Stoke
- Gogledd-orllewin Bryste
- Gorllewin Bryste
- Kingswood
- Thornbury a Yate
Adeiladau a chofadeiladau
[golygu | golygu cod]- Castell Bryste
- Eglwys gadeiriol
- Eglwys y Teml
- Neuadd Colston
- Theatr Old Vic
- Tŵr Colston
Enwogion
[golygu | golygu cod]- Robert Southey (1774-1843), bardd
- Isaac Rosenberg (1890-1918), bardd ac arlunydd
- Lee Evans (g. 1964), comediwr
- Paul Potts (g. 1971), canwr
Gweler hefyd
[golygu | golygu cod]Cyfeiriadau
[golygu | golygu cod]- ↑ Gwefan gutorglyn.net Archifwyd 2017-10-01 yn y Peiriant Wayback; adalwyd 22 Mawrth 2018.
- ↑ Rayfield, Jack (1985). Somerset & Avon. London: Cadogan. ISBN 0-947754-09-1.
- ↑ "LOCAL GOVERNMENT BILL (Hansard, 16 November 1971)". hansard.millbanksystems.com. Cyrchwyd 7 Mawrth 2009.
- ↑ "The Avon (Structural Change) Order 1995". www.opsi.gov.uk. Cyrchwyd 27 Ionawr 2013.
|