Караев, Александр Акимович
Караев Александр Акимович | |
---|---|
Вина терахь | 1915 шеран 2 (15) март |
Вина меттиг | Соьлжа-ГӀала, Нохчийчоь |
Кхелхина терахь | 1984 шеран 1 январь (68 шо) |
Кхелхина меттиг: | Соьлжа-ГӀала, Нохчийчоь |
Пачхьалкх |
![]() |
Эскаран тайпа |
![]() |
Дарж |
![]() ![]() |
БӀахойн дакъа |
129-гӀа хӀаллакдаран авиацин полк 5-гӀа гвардин хӀаллакдаран авиацин полк 19-гӀа хӀаллакдаран авиацин полк 176-гӀа гвардин хӀаллакдаран авиацин полк |
ТӀемаш | Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀом |
СовгӀаташ |
Кара́ев Алекса́ндр Аки́мович (15 мартехь (2) 1915; Соьлжа-ГӀала — 1 январехь 1984; Соьлжа-ГӀала) — Советийн Союзан Турпалхо (23 февралехь 1945), гвардин капитан (1945).
Биографи
[бӀаьра нисйан | нисйан]Вина 1915 шеран 2 (15) мартехь Соьлжа-ГӀалахь (Нохчийн Республика). Къоман хӀири. 1932 шарахь чекхйаьккхира ФЗУ ишкол. Болх бира Соьлжа-ГӀалара депон цӀерпошт тойо слесарь, 1933—1937 шерашкахь — «Грознефть» цхьаьнакхетараллин механика-тойаран заводехь. 1936 шарахь дийшира Соьлжа-ГӀалин аэроклубехь, 1937—1938 шерашкахь аэроклубехь болх бира планеристом-инструктор.
Эскарехь вара 1938 шеран августехь дуьйна. 1940 шарахь чекхйаьккхира Качинскан лакхара тӀеман авиацин пилотийн ишкол. ГӀуллакх дира ТӀХӀН могӀанашкара декъашкахь (Киевн тӀеман гуонехь).
Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман декъашхо: 1941 шеран июлехь – 1943 шеран июнехь — 129-гӀа (1941 шеран декабрехь дуьйна — 5-гӀа гвардин) хӀаллакдаран авиацин полкан пилот, лакхара пилот, авиаэскадрильян баьччан гӀовс; 1944 шеран январехь – 1945 майхь — 19-гӀа (1944 шеран августехь дуьйна — 176-гӀа гвардин) хӀаллакдаран авиацин полкан авиаэскадрильян баьччан гӀовс. ТӀом бина Малхбуза, Калининан, Къилба-Малхбуза, 1-ра Украинин, 1-ра Белоруссин фронташкахь. Дакъалаьцна Смоленскан тӀамехь, Москох ларйеш, Сталинградан тӀамехь, Донбасс, Аьтту бердан Украина, Белорусси, Польша, Балтикайист мукъайохуш, Берлинан операцехь.
ТӀамехь иза 500 гергга тӀеман гӀуллакхан тӀомаваьлла МиГ-3, ЛаГГ-3, Ла-5, Ла-7 хӀаллакдаран кеманаш тӀаьхь, 80 гергга хӀаваэхь тӀом бина, цигахь ша дохийна 20 кема, тобанца мосстагӀийн 1 кема. 1942 шарахь шозза чов йина: аьтту пхьаьрсан лакхара декъан а, коьртан а.
ТӀемашкахь майралла а, доьналла а гайтарна,ССРС Лакхара Советан Президиуман омарца 1945 шеран 23 февралехь 176-гӀа гвардин хӀаллакдаран авиацин полкан (1-ра Белоруссин фронт, 16-гӀа хӀаваан эскар) авиаэскадрильян баьччан гӀовсан гвардин лакхара лейтенантан Караев Александр Акимовичан йелла Советийн Союзан Турпалхо цӀе Ленинан орден а, «Дешийн Седа» мидал а цхьаьна луш».
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0c/Karaev_A_A_np.jpg/220px-Karaev_A_A_np.jpg)
ТӀом чекхбаьлча гӀуллакхехь висира ТӀХӀН могӀаршкара декъашкахь; вара баьччан гӀовс — авиаэскадрильян штурман (Чоьхьара Кавказан, Къилбаседа-Кавказан, Туркестанан тӀеман гуонаш). 1953 шеран июлехь дуьйна гвардин капитан А. А. Караев эскарера мукъаваьлла.
Ваьхна ша винчу Соьлжа-ГӀалахь. Велла 1984 шеран 1 январехь. ДӀавоьллина Соьлжа-ГӀалин Центран кешнашкахь. 2010 шеран 9 апрелехь, кошан хьал дика ца хиларна[1], турпалхочун даьӀахкаш дӀакхалхийна БуритӀе дӀайоьхкина Сийлаллин Аллейн тӀаьхь.
Иэс
[бӀаьра нисйан | нисйан]Цуьнан цӀарах урам ду Соьлжа-ГӀалахь.
Хьажа кхин а
[бӀаьра нисйан | нисйан]СовгӀаташ
[бӀаьра нисйан | нисйан]- Советийн Союзан Турпалхочун «Дешийн Седа» мидал (23.02.1945);
- Ленинан орден (23.02.1945);
- Кхоъ ЦӀе Байракхан орден (28.03.1942, 28.02.1943, 25.07.1944);
- мидалш.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/Karaev_A_A_np2.jpg/220px-Karaev_A_A_np2.jpg)
Билгалдахарш
[бӀаьра нисйан | нисйан]- ↑ Об утверждении Перечня памятников культуры и истории, расположенных на территории Чеченской республики, стоявших ранее на государственном учёте Архивйина 2016-03-04 — Wayback Machine, Постановление правительства Чеченской Республики от 9.11.2010, стр. 8
Литература
[бӀаьра нисйан | нисйан]- Андреев С. А. Совершённое ими бессмертно. Книга 1. М.: Высшая школа, 1976.
- Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
- Зангиев Т. Н. Они защищали тебя, Орджоникидзе, 1973.
- Золотые Звёзды Чечено-Ингушетии. Грозный: Чечено-Ингушское кн. изд., 1985.
- Муриев Д. З. Осетии отважные сыны. Орджоникидзе: Северо-Осетинское изд., 1974.
- Советские асы 1941—1945. Автор-составитель М. Ю. Быков. М.: Яуза Эксмо, 2008. — 608 с. ISBN 978-5-699-30919-1.
Хьосташ
[бӀаьра нисйан | нисйан]- Адамаш абатца
- Бинарш 15 мартехь
- Бинарш 1915 шарахь
- Бинарш Соьлжа-ГӀалахь
- Белларш 1 январехь
- Белларш 1984 шарахь
- Белларш Соьлжа-ГӀалахь
- Советийн гварди
- Авиацин капитанаш (ССРС)
- Советски Союзан Турпалхой
- Ленинан орден йелларш
- ЦӀен Байракхан орден йелларш
- Москох ларйарна мидал йелларш
- «1941—1945 шерашкахь Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀамтӀехь Германи эшайаран» мидал йелларш
- Берлин йаккхарна мидал йелларш
- Варшава мукъайаккхаран мидал йелларш
- Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман пилоташ
- Качинскан лакхара тӀеман авиацин доьшийлехь дешнарш
- Сийлаллин Аллейхь дӀабоьхкинарш (БуритӀе)