Južna Koreja
Republika Koreja 대한민국 大韓民國 Daehan Minguk |
||||||
---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||
Uzrečica: 널리 인간세상을 이롭게 하라 (bos. Učiniti svijet boljim za sve ljude) | ||||||
Himna: "Aegukga" (Narodna pjesma) |
||||||
![]() Položaj Južne Koreje
|
||||||
Glavni grad | Seoul |
|||||
Službeni jezik | korejski | |||||
Državno uređenje | ||||||
Yoon Suk-yeol | ||||||
• Premijer |
Han Duck-soo | |||||
Zakonodavstvo | ||||||
Nezavisnost | 15. august 1945 Oslobođenje od Japana 15. august 1948 Prva republika 1. mart 1919. (simbolično kao ujedinjena Koreja) | |||||
Površina | ||||||
• Ukupno |
98.477 km2 (108.) | |||||
0,3 | ||||||
Stanovništvo | ||||||
• Ukupno |
49.024.737 Procjena 2007 (25.) | |||||
• Gustoća |
480/km2 | |||||
Valuta | Južnokorejski Wŏn (₩) (KRW) (1/100 jeon) | |||||
Vremenska zona | UTC +9 | |||||
Pozivni broj | +82 | |||||
Internetska domena | .kr |
Južna Koreja, službeno Republika Koreja je suverena država u Istočnoj Aziji, smještena na južnoj polovini Korejskog poluostrva. Sa sjeverne strane graniči sa Sjevernom Korejom s kojom je činila jedinstvenu državu do 1948. godine. Njenu zapadnu granicu čini Žuto more, dok istočnu granicu definiše Japansko more. Zauzima površinu od 100.363 km2 na kojoj živi oko 51,4 miliona stanovnika. Glavni i najveći grad je Seoul sa populacijom od oko 10 miliona stanovnika. Ima populaciju od 51,75 miliona, od čega otprilike polovina živi u glavnom gradu Seoulu, četvrtom najnaseljenijem metropolitanskom području na svijetu. Ostali veći gradovi uključuju Incheon, Busan i Daegu.
Korejsko poluostrvo bilo je naseljeno još u periodu donjeg paleolita. Njegovo prvo kraljevstvo zabeleženo je u kineskim zapisima u ranom 7. vijeku p. n. e.. Nakon ujedinjenja Tri kraljevstva Koreje u Silla i Balhae u kasnom 7. vijeku, Korejom su vladale dinastija Goryeo (918–1392) i dinastija Joseon (1392–1897). Nadolazeće Korejsko carstvo (1897–1910) pripojeno je 1910. Japanskom carstvu. Japanska vladavina je okončana nakon predaje Japana u Drugom svjetskom ratu, nakon čega je Koreja podijeljena na dvije zone; sjeverna zona koju je okupirao Sovjetski Savez i južna zona koju su okupirale Sjedinjene Države. Nakon što su pregovori o ponovnom ujedinjenju propali, potonja je u avgustu 1948. postala Republika Koreja, dok je prva sljedećeg mjeseca postala Socijalistička Demokratska Narodna Republika Koreja.
1950. godine, invazija Sjeverne Koreje započela je Korejski rat, koji je doveo do opsežne intervencije Ujedinjenih naroda pod vodstvom Sjedinjenih Država u podršci Jugu, dok je Kina intervenirala da podrži Sjever, uz pomoć Sovjetskog Saveza. Nakon završetka rata 1953. godine, zemlja je ušla u vojni savez sa SAD-om, a njena devastirana ekonomija je počela da raste, bilježeći najbrži rast prosječnog BDP-a po glavi stanovnika u svijetu između 1980. i 1990. godine. Uprkos nedostatku prirodnih resursa, nacija brzo se razvila i postala jedan od četiri azijska tigra, zahvaljujući međunarodnoj trgovini i ekonomskoj globalizaciji, integrišući se u svjetsku ekonomiju uz izvozno orijentisanu industrijalizaciju. Trenutno je jedna od najvećih zemalja izvoznica u svijetu, sa jednim od najvećih deviznih rezervi u svijetu.[1] Demokratska borba u junu dovela je do kraja autoritarne vladavine 1987. godine i zemlja se sada smatra među najnaprednijim demokratijama u Aziji, sa najvišim nivoom slobode štampe na kontinentu.[2]
Južna Koreja je visokorazvijena država s vrlo visokim indeksom ljudskog razvoja (22. na svijetu). Smatra se regionalnom silom, a po vrijednošću nominalnog BDP-a 11. je ekonomija svijeta. Globalni je lider u oblasti industrije i tehnološkog sektora. Južnokoreanska izvozno orjentirana ekonomija je fokusirana na elektroničku, automobilsku, mašinsku, petrohemijsku industriju kao i na brodogradnju i proizvodnju robota. Članica je ASEAN-a, Ujedinjenih nacija, G20, WTO-a, OECD-a i mnogih drugim međunarodnih organizacija.
Historija
[uredi | uredi izvor]Najstarija historija Južne Koreje veže se uz doseljnike iz Mandžurije i Sibira, koji su bili preteča današnjeg korejskog naroda.[3] Na kraju drugog svjetskog rata, Koreja je podjeljena po 38. paraleli na sjevernu polovinu pod okupacijom Sovjetskog Saveza i na južnu polovinu pod okupacijom SAD, da bi u junu 1950. godine izbio rat.
Vlada
[uredi | uredi izvor]Južna Koreja je višestranačka republika s jednim zakonodavnim domom. Na čelu države je predsjednik koji se bira na mandat od pet godina direktnim biranjem. Osim što je na čelu države i vojske, predsjednik predstavlja vrh izvršne vlasti, jer imenuje premijera kojega potvrđuje narodna skupština (parlament).
Političke podjele
[uredi | uredi izvor]![]() | Ovaj odlomak potrebno je proširiti. |
Geografija
[uredi | uredi izvor]Južna Koreja zauzima južni dio korejskog poluostrva, koje se proteže u pravcu sjever-jug oko 1.100 kilometara od azijskog kopna. Ovo planinsko poluostrvo okružuje Žuto more na zapadu, Japansko (istočno) more na istoku. Južni dio poluostrva izlazi na Korejski prolaz i Istočnokinesko more.
Ukupna površina države je oko 99.000 km2 (98.189 km2[4], 98.477 km2[5], 98.799 km2[6], odnosno 99.720 km2[7]. U jednom izvoru se navodi podatak od 100.030 km2[8], gdje je uključeno i 290 km2 vodenih površina). Južna Koreja se uslovno može podijeliti na četiri regije: istočna regija visokih planinskih lanaca i uskih ravnica na obali; zapadna regija širokih primorskih ravnica, riječnih bazena i blagih brda; jugozapadna regija planina i dolina te jugoistočna regija gdje dominira široka primorska ravnica bazena rijeke Nakdong.
Privreda
[uredi | uredi izvor]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/Korea_Export_Treemap.jpg/200px-Korea_Export_Treemap.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Einstein-Hubo.jpg/200px-Einstein-Hubo.jpg)
Južna Koreja se zbog svoga brzog privrednog rasta svrstava u grupu tzv. Azijskih tigrova, a razlog uspješne privrede Južne Koreje leži u visoko kvalificiranoj i discipliniranoj radnoj snazi (relativno jeftinoj), snažnoj industriji te u izrazito izvoznoj orjentaciji. Važniji izvori prihoda su željezna ruda, volfram, ugljen, riža, svila, duhan, riba itd, a nezaposlenost se kreće oko 4%.
Stanovništvo
[uredi | uredi izvor]Južna Koreja ima oko 49.000.000 stanovnika (od toga 99,9% čine Korejanci). Najgušće su naseljene nizine na zapadu i kotline na jugu zemlje. Oko 75% Korejanaca živi u gradovima, najveći je glavni grad Seul sa 12 miliona stanovnika i Pusan sa 4 miliona sanovnika. Oko 50% stanovnika su ateisti, od religijskih grupa najviše je budista oko 12 miliona ili 25% populacije zatim protestanata 8 miliona ili 16%, katolika 2,5 miliona ili 6% oko 2% cine pripadnici domace vjere Chondogjo 1% su konfukonfucijanci, oko 0,1% sunitski muslimani.
Kultura
[uredi | uredi izvor]-
Bongsan Talchum
-
Bulguksa
-
Dano
Također pogledajte
[uredi | uredi izvor]Vanjski linkovi
[uredi | uredi izvor]![]() | Ovaj odlomak potrebno je proširiti. |
Reference
[uredi | uredi izvor]- ^ Service (KOCIS), Korean Culture and Information. "The Korean Economy – the Miracle on the Hangang River : Korea.net : The official website of the Republic of Korea". www.korea.net (jezik: engleski). Pristupljeno 6. 5. 2022.
- ^ "2021 World Press Freedom Index". RSF. 11. 1. 2022.
- ^ Hwang, Kyung-moon (2010). A History of Korea, An Episodic Narrative. Palgrave Macmillan. str. 4. ISBN 978-0-230-36453-0.
- ^ Korea, South
- ^ "The Columbia Electronic Encyclopedia, 6th ed., 2007, Columbia University Press". Arhivirano s originala, 29. 3. 2010. Pristupljeno 20. 7. 2010.
- ^ Hutchinson country facts
- ^ "CIA World Factbook". Arhivirano s originala, 3. 7. 2015. Pristupljeno 21. 7. 2010.
- ^ South Korea Information and Tourism