Decius
![]() | |
Ur pennad eus an heuliad Henroma eo ar pennad-mañ | |
Ar Vonarkiezh | |
Ar Republik | |
An Impalaeriezh | |
Impalaeriezh ar C'hornôg | |
Impalaeriezh ar Reter |
Un impalaer roman e oa Gaius Messius Quintus Traianus Decius (ganet e 201, marvet en emgann e 251). E-pad daou vloaz e renas, adal 249 betek 251. E 251 e kenrenas gant e vab Herennius Etruscus. O-daou e voent lazhet en Emgann Abrittus.
Yaouankiz ha donedigezh d'ar galloud
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a8/Emperor_Traianus_Decius_%28Mary_Harrsch%29.jpg/250px-Emperor_Traianus_Decius_%28Mary_Harrsch%29.jpg)
Ganet e oa Decius e Budalia (e-kichen Sirmium, e Panonnia). An hini kentañ eus an Impalaerien Ilirianek e voe. N'ouzer ket gwall dro eus e e yaouankiz. Konsul a oa e 232 ha rener Moesia ha Germania Inferior er bloaz goude. Etre 235 ha 238 e oa o ren en Hispania Tarraconensis. Urbanus Praefectus Roma e voe e-pad darn gentañ ren Fulup an Arab.
War-dro 245 e voe anvet gant Fulup da jeneral ul lu vras staliet war-dro lez an Danav. E 248 pe 249 e voe kaset da vrezeliñ e Panonia ha Mesia, da voustrañ emsavidigezh Tiberius Claudius Pacatianus. Fulor enno abalamour d'ar peoc'h en doa sinet Fulup gant Sasanided e redias e soudarded d'en em embannañ impalaer.
Decius a voe trec'h war Fulup e-kichen Verona hag anavezet e voe gant ar sened evel an impalaer reizh.
Renadur
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]Ur merour barrek hag ur soudard peurvat a oa Decius. Strivañ a reas d'adaozan galloud ar stad dre stourm ouzh an enebourien diavaez ha dre nevesaat ar relijion ofisiel.
Heskinerezh ar gristenien
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]Pouezus eo "Heskinerezh Decius" en istor an Iliz Gatolik met ne vez ket komzet kalz diwar-e-benn e testennoù ofisiel. E 250 e kemeras Decius ur gourc'hemen a-enep ar gristenien a gave-eñv arvarus evit unander an impalaerezh. Goulenn a reas ma raje an eskibien un aberzh d'an impalaer, ar pezh a nac'hjont ober.
D'an ampoent-se e voe gwastet an impalaerezh gant Bosenn Antonin ha seblout a ra o doa dianzavet o feiz un niver bras a gristenien, digalonekaet gant ar c'hleñvded.
Gant Galienus hepken, e 260-1, e voe dilamet gourc'hemenn Decius.
Ar brezel a-enep ar C'hoted
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f0/Aureus-Trajan_Decius-RIC_0029a.jpg/300px-Aureus-Trajan_Decius-RIC_0029a.jpg)
E-pad ren Decius e teuas ar C'hoted war wel evit ar wech kentañ e istor an impalaeriezh. Bleniet gant rou Cniva e raent redadegoù e Moesia ha Trakia. Kouezhañ warno a reas Decius e 251, tra m'edont o sezizañ kêr Nikopolis, hag o rediañ da dec'hel. Ne zeuas ket Decius a-benn d'o feurdrec'hiñ avat, ha ret e voe dezhañ mont d'o zrec'hiñ en-dro pa argadas Cniva ar c'hamp roman.
Kemer Philipopolis a reas ar C'hoted neuze, en em embannas he c'hommandant, Gaius Julius Priscus impalaer gant skoazell Cniva. Skuizhet e voe ar C'hoted gant seziz Philipopolis ha klask a rejont marc'hata.
Decius, a oa deuet a-benn d'o enkelc'hiañ, ha nac'has hag argadiñ anezho a reas. En ur c'heun en Dobrujda e c'hoarvezas an emgann diwezhañ. Ur gwallreuz spontus e voe Emgann Abrittus d'ar Romaned.
Hervez Jordanes e voe lazhet gant ur saezh mab Decius, Herennius Etruscus e deroù an emgann, tra ma varvas Decius pa oa peurzistrujet e lu. Decius a oa bet ar c'hentañ impalaer roman o vervel e-kerzh un emgann a-enep enebourien estren.
Gwelet ivez
[kemmañ | kemmañ ar vammenn]![]() ![]() | ||
Anarkiezh vilourel | ||
En e raok : Fulup an Arab |
Decius gant Herennius Etruscus (249 - 251) |
War e lerc'h : Hostilianus |
Heuliad Henroma |