Перайсці да зместу

Яўген Анегін (опера): Розніца паміж версіямі

З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі
[дагледжаная версія][дагледжаная версія]
Змесціва выдалена Змесціва дададзена
Спасылкі: дапаўненне
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
 
(Не паказана 32 прамежкавыя версіі 17 удзельнікаў)
Радок 1: Радок 1:
{{Опера | Беларуская назва = Яўген Анегін}}
{{Спектакль
| Беларуская назва = Яўген Анегін
{{Значэнні|Яўген Анегін (значэнні)}}
'''Яўген Анегін''' ({{lang-ru|Евгений Онегин}}) — ([[1877]]—[[1878]]) — опера [[Пётр Ілліч Чайкоўскі|Пятра Ілліча Чайкоўскага]] ў трох дзеях, на лібрэта Канстанціна Шылоўскага, па аднайменным [[Яўген Анегін, раман|рамане ў вершах]] [[Аляксандр Сяргеевіч Пушкін|А. С. Пушкіна]].
| Арыгінальная назва = Евгений Онегин
| Выява =Онегин опера.jpg
| Подпіс = Выданне оперы канца XIX ст.
| Жанр = [[опера]]
| Заснаваны на = [[Яўген Анегін, раман|аднайменны раман у вершах]] [[Аляксандр Сяргеевіч Пушкін|А. С. Пушкіна]]
| Аўтар = лібрэта Канстанцін Шылоўскі
| Кампазітар = [[Пётр Ілліч Чайкоўскі|П. І. Чайкоўскі]]
| Рэжысёр =
| Прадзюсар =
| Харэограф =
| Акцёры =
| Кампанія =
| Краіна =
| Мова = [[руская мова|руская]]
| Час =
| Год = [[1877]] — [[1878]]
| Пастаноўкі =
| Узнагароды =
}}
'''Яўген Анегін''' ({{lang-ru|Евгений Онегин}}) — ([[1877]]—[[1878]]) — опера [[Пётр Ілліч Чайкоўскі|Пятра Ілліча Чайкоўскага]] ў трох дзеяннях, на лібрэта Канстанціна Шылоўскага, па аднайменным [[Яўген Анегін, раман|рамане ў вершах]] [[Аляксандр Сяргеевіч Пушкін|А. С. Пушкіна]].


== Гісторыя стварэння ==
== Гісторыя стварэння ==
Радок 30: Радок 11:


Першая пастаноўка {{OldStyleDate|29|сакавіка|1879|17}} на сцэне [[Малы тэатр|Малога тэатра]] сіламі навучэнцаў [[Маскоўская кансерваторыя|Маскоўскай кансерваторыі]], дырыжор [[Мікалай Рыгоравіч Рубінштэйн|М. Р. Рубінштэйн]], партыя Ленскага — [[Міхаіл Яфімавіч Мядзведзеў|М. Я. Мядзведзеў]]. Пастаноўка ў маскоўскім [[Вялікі тэатр|Вялікім тэатры]] {{OldStyleDate|23|студзеня|1881|11}} (дырыжор [[Энрыка Мадэста Бевіньяні|Э. М. Бевіньяні]]). Першае выкананне ў [[Санкт-Пецярбург]]у {{OldStyleDate|4|мая|1883|22|красавіка}} кружком аматараў (дырыжор [[Карл Карлавіч Зіке|К. К. Зіке]], салісты — вучні [[Санкт-Пецярбургская кансерваторыя|кансерваторыі]]). Пастаноўка ў [[Марыінскі тэатр|Марыінскім тэатры]] {{OldStyleDate|31|кастрычніка|1884|19}}, дырыжор [[Эдуард Францавіч Напраўнік|Э. Ф. Напраўнік]]. У [[1895]] — другая пастаноўка на сцэне Вялікага тэатра, дырыжор [[Сяргей Васілевіч Рахманінаў|С. В. Рахманінаў]].
Першая пастаноўка {{OldStyleDate|29|сакавіка|1879|17}} на сцэне [[Малы тэатр|Малога тэатра]] сіламі навучэнцаў [[Маскоўская кансерваторыя|Маскоўскай кансерваторыі]], дырыжор [[Мікалай Рыгоравіч Рубінштэйн|М. Р. Рубінштэйн]], партыя Ленскага — [[Міхаіл Яфімавіч Мядзведзеў|М. Я. Мядзведзеў]]. Пастаноўка ў маскоўскім [[Вялікі тэатр|Вялікім тэатры]] {{OldStyleDate|23|студзеня|1881|11}} (дырыжор [[Энрыка Мадэста Бевіньяні|Э. М. Бевіньяні]]). Першае выкананне ў [[Санкт-Пецярбург]]у {{OldStyleDate|4|мая|1883|22|красавіка}} кружком аматараў (дырыжор [[Карл Карлавіч Зіке|К. К. Зіке]], салісты — вучні [[Санкт-Пецярбургская кансерваторыя|кансерваторыі]]). Пастаноўка ў [[Марыінскі тэатр|Марыінскім тэатры]] {{OldStyleDate|31|кастрычніка|1884|19}}, дырыжор [[Эдуард Францавіч Напраўнік|Э. Ф. Напраўнік]]. У [[1895]] — другая пастаноўка на сцэне Вялікага тэатра, дырыжор [[Сяргей Васілевіч Рахманінаў|С. В. Рахманінаў]].

Першая замежная пастаноўка {{OldStyleDate|18|снежня|1888|6}} у [[Прага|Празе]], дырыжор — аўтар. {{OldStyleDate|31|студзеня|1892|19}} пастаноўка ў [[Гамбург]]скай оперы, дырыжор [[Густаў Малер]].

Першая пастаноўка на савецкай сцэне [[14 верасня]] [[1918]] у [[Санкт-Пецярбург|Петраградзе]] ў [[Малы оперны тэатр|Малым оперным тэатры]]. У 1921 пастаноўка ў Вялікім тэатры.

Опера была першапачаткова задумана як камерная, але пазней спецыяльна для пастановак на сцэне Імператарскай оперы Чайкоўскі стварыў новую рэдакцыю. Ужо ў савецкі час першапачатковы варыянт, «лірычныя сцэны», быў адноўлены намаганнямі [[Канстанцін Сяргеевіч Станіслаўскі|К. С. Станіслаўскага]]. У цяперашні час выкарыстоўваюцца абедзве рэдакцыі оперы.

Першы студыйны запіс «Анегіна» адбыўся ў [[1936]] годзе. У ёй браў удзел аркестр, хор і салісты Вялікага тэатра: {{нп3|Панцеляймон Маркавіч Нарцоў|П. Нарцоў|ru|Норцов, Пантелеймон Маркович}}, Г. Жукоўская, [[Сяргей Якаўлевіч Лемешаў|С. Лемешаў]], {{нп3|Аляксандр Сцяпанавіч Пірагоў|А. Пірагоў|ru|Пирогов, Александр Степанович}}. Праз год была запісаная яшчэ адна версія, на гэты раз з [[Іван Сямёнавіч Казлоўскі|І. Казлоўскім]] у ролі Ленскага.

== Дзеючыя асобы ==
[[Выява:RR5216-0031R 225-летие Большого театра.gif|thumb|250px]]
[[Выява:Onegin Premiera Afisha.jpg|250px|thumb|Афіша прэм’еры оперы «Яўген Анегін» у Вялікім тэатры]]
{| class="wikitable"
|-
! Партыя
! Тэсітура
! Выканаўца на прэм’еры <br />29 мая 1879 <br />Дырыжор: [[Мікалай Рыгоравіч Рубінштэйн|Мікалай Рубінштэйн]] <br />(вучнёўскі спектакль)
! Выканаўца на прэм’еры ў Вялікім тэатры<br />23 студзеня 1881<br />Дырыжор: [[Энрыка Бевіньяні]]
|-
| Ларына, памешчыца
| [[меца-сапрана]]
|
| [[М.П. Юневіч]]
|-
| Таццяна
| [[сапрана]]
| {{нп3|Мар'я Мікалаеўна Кліментава-Мурамцава|Марыя Кліментава|ru|Климентова-Муромцева, Марья Николаевна}}
| {{нп3|Алена (Аўгуста) Канстанцінаўна Вярні|Алена Вярні|ru|Верни, Елена (Августа) Константиновна}}
|-
| Вольга
| кантральта
| [[Аляксандра Мікалаеўна Амфітэатрава|Аляксандра Лявіцкая]]
| {{нп3|Аляксандра Паўлаўна Круцікава|Аляксандра Круцікава|ru|Крутикова, Александра Павловна}}
|-
| Піліп’еўна, няня
| меца-сапрана
|
|{{нп3|Мацільда Вінчы||ru|Винчи, Матильда}}<ref>Перапіска П. І. Чайкоўскага з Н. Ф фон Мек 30 снежня 1880 г., Каменка. "Вы просіце, сябра мой, сказаць Вам, як размеркаваныя ролі ў «Анегіне». Вось яно: Таццяна — сп-ня Вярні, Вольга — сп-ня Круцікава, Ларына — сп-ня — Юневіч, няня — сп-ня Вінчы; Анегін — сп-р Хахлоў, Ленскі — сп-р Усатаў, князь Грэмін — Абрамаў, Тpыке — сп-р Барцал, а затым маленькія ролі даручаны невядомым мне другарадным артыстам. "У заўвагах да выдання: Вінчы Мацільда, спявачка, у 1879—1881 гг. артыстка маскоўскага Вялікага тэатра [http://www.tchaikov.ru/1880-323.html Переписка с Н. Ф. фон Мекк] {{ref-ru}}</ref>
|-
| Яўген Анегін
| [[барытон]]
| [[Сяргей Васілевіч Гілёў|Сяргей Гілёў]]
| [[Павел Акінфіевіч Хахлоў|Павел Хахлоў]]
|-
| Ленскі
| [[тэнар]]
| {{нп3|Міхаіл Яфімавіч Мядзведзеў, спявак|Міхаіл Мядзведзеў|ru|Медведев, Михаил Ефимович (певец)}}
| {{нп3|Дзмітрый Андрэевіч Усатаў|Дзмітрый Усатаў|ru|Усатов, Дмитрий Андреевич}}
|-
| Князь Грэмін
| [[бас]]
| [[Васіль Васілевіч Махалаў|Васіль Махалаў]]
| [[Абрам Мацвеевіч Абрамаў|Абрам Абрамаў]]
|-
| Ротны
| бас
| [[Васіль Васілевіч Махалаў|Васіль Махалаў]]
| [[Ота Робертавіч Фюрэр|О. Р. Фюрэр]]
|-
| Зарэцкі
| бас
|
|[[Л. Б. Фінокі]]
|-
| Трыке, француз
| тэнар
|
| {{нп3|Антон Іванавіч Барцал|А. І. Барцал|ru|Барцал, Антон Иванович}}
|-
| Гільё, камердынер
| без слоў
|
|
|-
| colspan="3"| ''Сяляне, сялянкі, госці на балі, памешчыкі і памешчыцы, афіцэры''
|
|}

== Кароткі змест ==
Опера складаецца з сямі карцін. Дзеянне адбываецца ў вёсцы і ў Пецярбургу ў 20-х гадах XIX стагоддзя.

'''Карціна першая.''' Летні вечар, сад у сядзібе Ларыных. Таццяна і Вольга спяваюць раманс. Іх маці — Ларына і няня Піліп’еўна ўспамінаюць пра часы сваёй маладосці. З’яўляюцца сяляне. Іх песні займаюць дзяўчат — задуменную, мройную Таццяну і бесклапотную, гарэзлівую Вольгу. Прыязджае жаніх Вольгі — памешчык-сусед Уладзімір Ленскі ў суправаджэнні Анегіна, маладога двараніна, які нядаўна прыбыў з Пецярбурга. Таццяна глыбока ўсхваляваная сустрэчай з Анегіным.
[[Выява:Adamo Didur in Eugene Onegin.jpg|thumb|left|200px|[[Адам Дзідур]] у ролі Грэміна ў пастаноўцы «[[Метрапалітэн Опера]]]]»
'''Карціна другая.''' Пакой Таццяны, позні вечар. Дзяўчына ва ўладзе трывожных дум. Яна не можа заснуць і просіць няню расказаць аб сваёй маладосці. Таццяна ледзь слухае: яе думкі паглынутыя Анегіным. Ахопленая новым невядомым ёй пачуццём, яна піша Анегіну ліст, прызнаючыся ў каханні. У ім яна бачыць свайго выбранніка… Развідняе. Няня па просьбе Таццяны пасылае ўнука з лістом да Анегіна.

'''Карціна трэцяя.''' У садзе Ларыных дзяўчыны з песнямі збіраюць ягады. У сумненні забягае Таццяна: прыехаў Анегін, зараз ён будзе тут. Што ён адкажа на яе ліст? Анегін пачцівы і стрыманы. Ён крануты шчырасцю Таццяны, але адказаць на яе каханне не можа. Узрушаная дзяўчына з горыччу выслухоўвае маралі.

'''Карціна чацвёртая.''' Баль у доме Ларыных. На імяніны Таццяны з’ехалася мноства гасцей. Госці танцуюць, гуляюць у карты і ў зале вельмі душна. Правінцыйны баль з намовамі і плёткамі наводзяць на Анегіна жорсткую нуду. Каб адпомсціць Ленскаму, які прывёз яго сюды, ён пачынае заляцацця да Вольгі. Ленскі абураны паводзінамі сябра і легкадумнасцю нявесты. Ён выклікае Анегіна на дуэль. Госці і гаспадары беспаспяхова спрабуюць прымірыць сяброў.

'''Карціна пятая.''' Ранняе зімовая раніца. Ленскі і яго секундант Зарэцкі чакаюць Анегіна ля месца дуэлі. Думкі маладога паэта звернутыя да Вольгі і ўласнага лёсу. З’яўляецца запознена Анегін. Праціўнікі вагаюцца, успамінаюць былое сяброўства. Але ўсе шляхі да адступлення адрэзаныя. Дуэлянты становяцца да бар’ера. Раздаецца стрэл, і Ленскі падае, забіты да смерці.

'''Карціна шостая.''' У багатым асабняку сабралася пецярбургская знаць. Сярод гасцей Анегін, які нядаўна вярнуўся з падарожжаў. Ні падарожжа, ні свецкія задавальненні не могуць рассеяць яго тугі. З’яўляюцца князь Грэмін з жонкай, у якой Анегін са здзіўленнем пазнае Таццяну. Князь Грэмін кажа, што жонка склала шчасце яго жыцця. Ахоплены раптоўнай любоўю да Таццяны, Анегін вырашае дамагчыся спаткання.

'''Карціна сёмая.''' У сябе ў гасцінай Таццяна ў хваляванні чытае ліст Анегіна. Яна да гэтага часу любіць яго. Нечакана ўваходзіць Анегін. У яго словах прызнанне і раскаянне. Таццяна ўспамінае іх першую сустрэчу, калі шчасце было яшчэ магчыма. Але мінулага не аднавіць. Заклікаючы да гонару Анегіна, Таццяна просіць пакінуць яе. Яна непахісная ў свядомасці абавязку і шлюбнай вернасці. Анегін застаецца адзін.

== Музычныя нумары ==
# Уступ
# «''Слыхали ль вы за рощей глас ночной… Они поют…''» — Таццяна, Вольга, Ларына, няня.
# «''Болят мои ноженьки… Уж как по мосту-мосточку…''» — хор сялян, Ларына.
# '''Арыя Вольгі''' «''Как я люблю под звуки песен этих… Уж как по мосту-мосточку…''» — Таццяна, Вольга.
# «''Ну ты, моя вострушка…''» — Ларына, няня, Таццяна, Вольга, хор.
# «''Mesdames! Я на себя взял смелость привесть приятеля…''» — Ленскі, Анегін, Ларына, Таццяна, Вольга.
# '''Арыоза Ленскага''' «''Как счастлив, как счастлив я!.. Я люблю Вас!..''» — Ленскі, Вольга, Анегін, Таццяна.
# «''А, вот и вы!…Мой дядя самых честных правил…Моя голубка!..''» — Ларына, няня, Ленскі, Анегін.<br />
# «''Ну, заболталась я!..Не спится, няня…''» — няня, Таццяна.
# '''Арыетта Таццяны''' «''Пускай погибну я, но прежде…''» — Таццяна ('''«Сцэна ліста»''').
# «''Ах, ночь минула…''» — Таццяна, няня.<br />
# «''Девицы-красавицы…''» — хор сялян.
# «''Здесь он, здесь он, Евгений!.. Вы мне писали…''» — Таццяна, Анегін.<br />
# «''Вот так сюрприз!..''» — хор гасцей, ротны, Анегін, Ленскі.
# «''Ужель я заслужил от вас насмешку эту?..''» — Ленскі, Вольга, Анегін, хор, Трыке.
# «''Messieurs, mesdames, места занять извольте!.. Ты не танцуешь, Ленский?..''» — ротны, Анегін, Ленскі, хор, Ларына.
# «''В вашем доме! В вашем доме!..''» — Ленскі, Анегін, Таццяна, хор, Ларына, Вольга.<br />
# '''Арыя Ленскага''' «''Ну что же?.. Куда, куда, куда вы удалились…''» — Зарэцкі, Ленскі.
# «''А, вот они!..''» — Зарэцкі, Анегін, Ленскі.
# «''Враги!.. Давно ли друг от друга…''» — Анегін, Ленскі ('''«Дуэт-канон»''').<br />
# Паланез
# '''Арыя Анегіна''' «''И здесь мне скучно!.. Княгиня Гремина! Смотрите!..''» — Анегін, хор, Таццяна, Грэмін.
# '''Арыя Грэміна''' «''Любви все возрасты покорны…''» — Грэмін.
# '''Арыоза Анегіна''' «''Итак, пойдём… Ужель та самая Татьяна?..''» — Грэмін, Таццяна, Анегін.<br />
# «''О! как мне тяжело!.. Онегин! Я тогда моложе…''» — Таццяна, Анегін.
# «''Позор… тоска… О, жалкий жребий мой!''» — фінал

=== Крыніцы тэксту ===
* Акрамя самога тэксту рамана, лібрэтыст прыцягнуў іншыя вершы Пушкіна: «Спявак» (№ 1)
* Народныя песні: «Болят мои ноженьки… Уж как по мосту-мосточку…» (№ 2)

== Некаторыя выканаўцы ==
[[Файл:Leonid Sobinov 4.jpg|thumb|200px|right|[[Леанід Віталевіч Собінаў|Леанід Собінаў]] у ролі Ленскага]]
Партыі з оперы ўвайшлі ў залаты рэпертуар лепшых спевакоў свету.
* '''Анегін''': {{нп3|Маціа Бацісціні|М. Бацісціні|ru|Баттистини, Маттиа}}, {{нп3|Мікалай Дзмітрыевіч Векаў|М. Векаў|ru|Веков, Николай Дмитриевич}}, {{нп3|Аляксандр Сцяпанавіч Варашыла|А. Варашыла|ru|Ворошило, Александр Степанович}}, {{нп3|Міхаіл Сцяпанавіч Грышко|М. Грышко|ru|Гришко, Михаил Степанович}}, {{нп3|Павел Герасімавіч Лісіцыян|П. Лісіцыян|ru|Лисициан, Павел Герасимович}}, {{нп3|Юрый Антонавіч Мазурок|Ю. Мазурок|ru|Мазурок, Юрий Антонович}}, {{нп3|Мікалай Кандрацьевіч Кандрацюк|М. Кандрацюк|ru|Кондратюк, Николай Кондратьевич}}, {{нп3|Панцеляймон Маркавіч Нарцоў|П. Нарцоў|ru|Норцов, Пантелеймон Маркович}}, [[Георг Отс|Г. Отс]], {{нп3|Іпаліт Пятровіч Пранішнікаў|І. Пранішнікаў|ru|Прянишников, Ипполит Петрович}}, {{нп3|Яўген Гаўрылавіч Кібкала|Я. Кібкала|ru|Кибкало, Евгений Гаврилович}}, {{нп3|Іакім Віктаравіч Тартакоў|І. Тартакоў|ru|Тартаков, Иоаким Викторович}}, [[Дзмітрый Аляксандравіч Хварастоўскі|Д. Хварастоўскі]], [[Павел Акінфіевіч Хахлоў|П. Хахлоў]] (першы выканаўца на сцэне [[Вялікі тэатр|Вялікага тэатра]]), {{нп3|Леанід Георгіевіч Якаўлеў|Л. Якаўлеў|ru|Яковлев, Леонид Георгиевич}}, {{нп3|Аляксей Анатолевіч Маркаў|А. Маркаў|ru|Марков, Алексей Анатольевич}};
* '''Ленскі''': {{нп3|Эйнар Андэрсан|Э. Андэрсан|ru|Андерсон, Эйнар}}, {{нп3|Аляксандр Міхайлавіч Давыдаў|А. Давыдаў|ru|Давыдов, Александр Михайлович}}, {{нп3|Андрэй Аляксеевіч Іваноў, спявак|А. Іваноў|ru|Иванов, Андрей Алексеевич (певец)}}, {{нп3|Пётр Іванавіч Слаўцоў|П. Слаўцоў|ru|Словцов, Пётр Иванович}}, [[Іван Сямёнавіч Казлоўскі|І. Казлоўскі]], [[Сяргей Якаўлевіч Лемешаў|С. Лемешаў]], {{нп3|Пётр Андрэевіч Лодзій|П. Лодзій|ru|Лодий, Пётр Андреевич}}, {{нп3|Атакар Маржак|А. Маржак|ru|Маржак, Отакар}}, {{нп3|Міхаіл Яфімавіч Мядзведзеў, спявак|М. Мядзведзеў|ru|Медведев, Михаил Ефимович (певец)}} (самы першы выканаўца партыі навучэнцамі [[Маскоўская кансерваторыя|Маскоўскай кансерваторыі]]), [[Міхаіл Іванавіч Міхайлаў|М. Міхайлаў]], [[Леанід Віталевіч Собінаў|Л. Собінаў]], [[Анатоль Барысавіч Салаўяненка|А. Б. Салаўяненка]], {{нп3|Мікалай Мікалаевіч Фігнер|М. Фігнер|ru|Фигнер, Николай Николаевич}}, {{нп3|Пётр Іванавіч Слаўцоў|П. Слаўцоў|ru|Словцов, Пётр Иванович}}, {{нп3|Зураб Лаўрэнцьевіч Саткілава|З. Саткілава|ru|Соткилава, Зураб Лаврентьевич}};

{{Зноскі}}


== Літаратура ==
== Літаратура ==
Радок 37: Радок 152:


== Спасылкі ==
== Спасылкі ==

* [http://www.belcanto.ru/onegin.html Падрабязная гісторыя стварэння]
* [http://www.belcanto.ru/onegin.html Падрабязная гісторыя стварэння]
* [http://www.classic-music.ru/onegin.html Гісторыя пастановак оперы]
* [http://www.classic-music.ru/onegin.html Гісторыя пастановак оперы]
* [http://feb-web.ru/feb/pushkin/music/libr/lib-001-.htm Поўны тэкст лібрэта]
* [http://feb-web.ru/feb/pushkin/music/libr/lib-001-.htm Поўны тэкст лібрэта]
* [http://100oper.nm.ru/096.html Краткое содержание (синопсис) оперы «Евгений Онегин» на сайте «100 опер»]
* [http://100oper.nm.ru/096.html Краткое содержание (синопсис) оперы «Евгений Онегин» на сайте «100 опер»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070330221426/http://100oper.nm.ru/096.html |date=30 сакавіка 2007 }}
* [http://classiclive.org/index.php?option=com_content&view=article&id=84:2011-05-04-15-06-53&catid=46:2011-05-02-07-31-06&Itemid=70 Либретто оперы Евгений Онегин]
* [http://classiclive.org/index.php?option=com_content&view=article&id=84:2011-05-04-15-06-53&catid=46:2011-05-02-07-31-06&Itemid=70 Либретто оперы Евгений Онегин] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160304185316/http://classiclive.org/index.php?option=com_content&view=article&id=84:2011-05-04-15-06-53&catid=46:2011-05-02-07-31-06&Itemid=70 |date=4 сакавіка 2016 }}
* [http://www.kimpress.by/index.phtml?page=2&DomainName=mast&id=979 «Яўгеній Анегін» ці «Таццяна Ларына»?]
* [http://www.kimpress.by/index.phtml?page=2&DomainName=mast&id=979 «Яўгеній Анегін» ці «Таццяна Ларына»?] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210727061207/https://www.kimpress.by/index.phtml?page=2&DomainName=mast&id=979 |date=27 ліпеня 2021 }}

{{Творы Чайкоўскага}}


[[Катэгорыя:Оперы Пятра Ільіча Чайкоўскага]]
[[Катэгорыя:Оперы Пятра Ільіча Чайкоўскага]]

Актуальная версія на 04:08, 3 верасня 2024

Яўген Анегін
Кампазітар
Лібрэтыст Пётр Ільіч Чайкоўскі і Канстанцін Шылоўскі[d]
Мова лібрэта руская
Крыніца сюжэту Яўген Анегін[d]
Дзеяў 3
Год стварэння 1877
Першая пастаноўка 17 (29) сакавіка 1879
Месца першай пастаноўкі Малы тэатр
Працягласць
(прыбл.)
3 гадзіна
Лагатып Вікісховішча Медыяфайлы на Вікісховішчы

Яўген Анегін (руск.: Евгений Онегин) — (18771878) — опера Пятра Ілліча Чайкоўскага ў трох дзеях, на лібрэта Канстанціна Шылоўскага, па аднайменным рамане ў вершах А. С. Пушкіна.

Гісторыя стварэння

[правіць | правіць зыходнік]

Опера напісаная ў маі 1877 (Масква) — лютым 1878 у Сан-Рэма. Кампазітар працаваў над ёй таксама і ў Каменцы.

У маі 1877 спявачка Л. А. Лаўроўская прапанавала кампазітару напісаць оперу на сюжэт пушкінскага «Яўгена Анегіна». Неўзабаве Чайкоўскі захапіўся гэтай прапановай і за адну ноч напісаў сцэнарый і ўзяўся за музыку.

У лісце да кампазітара С. І. Танеева Чайкоўскі пісаў: «Я шукаю інтымную, але моцную драму, заснаваную на канфлікце палажэнняў, мною выпрабаваных або бачаных, якія могуць закрануць мяне за жывое».

Першая пастаноўка 17 (29) сакавіка 1879 на сцэне Малога тэатра сіламі навучэнцаў Маскоўскай кансерваторыі, дырыжор М. Р. Рубінштэйн, партыя Ленскага — М. Я. Мядзведзеў. Пастаноўка ў маскоўскім Вялікім тэатры 11 (23) студзеня 1881 (дырыжор Э. М. Бевіньяні). Першае выкананне ў Санкт-Пецярбургу 22 красавіка (4 мая1883 кружком аматараў (дырыжор К. К. Зіке, салісты — вучні кансерваторыі). Пастаноўка ў Марыінскім тэатры 19 (31) кастрычніка 1884, дырыжор Э. Ф. Напраўнік. У 1895 — другая пастаноўка на сцэне Вялікага тэатра, дырыжор С. В. Рахманінаў.

Першая замежная пастаноўка 6 (18) снежня 1888 у Празе, дырыжор — аўтар. 19 (31) студзеня 1892 пастаноўка ў Гамбургскай оперы, дырыжор Густаў Малер.

Першая пастаноўка на савецкай сцэне 14 верасня 1918 у Петраградзе ў Малым оперным тэатры. У 1921 пастаноўка ў Вялікім тэатры.

Опера была першапачаткова задумана як камерная, але пазней спецыяльна для пастановак на сцэне Імператарскай оперы Чайкоўскі стварыў новую рэдакцыю. Ужо ў савецкі час першапачатковы варыянт, «лірычныя сцэны», быў адноўлены намаганнямі К. С. Станіслаўскага. У цяперашні час выкарыстоўваюцца абедзве рэдакцыі оперы.

Першы студыйны запіс «Анегіна» адбыўся ў 1936 годзе. У ёй браў удзел аркестр, хор і салісты Вялікага тэатра: П. Нарцоў  (руск.), Г. Жукоўская, С. Лемешаў, А. Пірагоў  (руск.). Праз год была запісаная яшчэ адна версія, на гэты раз з І. Казлоўскім у ролі Ленскага.

Дзеючыя асобы

[правіць | правіць зыходнік]
Афіша прэм’еры оперы «Яўген Анегін» у Вялікім тэатры
Партыя Тэсітура Выканаўца на прэм’еры
29 мая 1879
Дырыжор: Мікалай Рубінштэйн
(вучнёўскі спектакль)
Выканаўца на прэм’еры ў Вялікім тэатры
23 студзеня 1881
Дырыжор: Энрыка Бевіньяні
Ларына, памешчыца меца-сапрана М.П. Юневіч
Таццяна сапрана Марыя Кліментава  (руск.) Алена Вярні  (руск.)
Вольга кантральта Аляксандра Лявіцкая Аляксандра Круцікава  (руск.)
Піліп’еўна, няня меца-сапрана Мацільда Вінчы  (руск.)[1]
Яўген Анегін барытон Сяргей Гілёў Павел Хахлоў
Ленскі тэнар Міхаіл Мядзведзеў  (руск.) Дзмітрый Усатаў  (руск.)
Князь Грэмін бас Васіль Махалаў Абрам Абрамаў
Ротны бас Васіль Махалаў О. Р. Фюрэр
Зарэцкі бас Л. Б. Фінокі
Трыке, француз тэнар А. І. Барцал  (руск.)
Гільё, камердынер без слоў
Сяляне, сялянкі, госці на балі, памешчыкі і памешчыцы, афіцэры

Кароткі змест

[правіць | правіць зыходнік]

Опера складаецца з сямі карцін. Дзеянне адбываецца ў вёсцы і ў Пецярбургу ў 20-х гадах XIX стагоддзя.

Карціна першая. Летні вечар, сад у сядзібе Ларыных. Таццяна і Вольга спяваюць раманс. Іх маці — Ларына і няня Піліп’еўна ўспамінаюць пра часы сваёй маладосці. З’яўляюцца сяляне. Іх песні займаюць дзяўчат — задуменную, мройную Таццяну і бесклапотную, гарэзлівую Вольгу. Прыязджае жаніх Вольгі — памешчык-сусед Уладзімір Ленскі ў суправаджэнні Анегіна, маладога двараніна, які нядаўна прыбыў з Пецярбурга. Таццяна глыбока ўсхваляваная сустрэчай з Анегіным.

Адам Дзідур у ролі Грэміна ў пастаноўцы «Метрапалітэн Опера

»

Карціна другая. Пакой Таццяны, позні вечар. Дзяўчына ва ўладзе трывожных дум. Яна не можа заснуць і просіць няню расказаць аб сваёй маладосці. Таццяна ледзь слухае: яе думкі паглынутыя Анегіным. Ахопленая новым невядомым ёй пачуццём, яна піша Анегіну ліст, прызнаючыся ў каханні. У ім яна бачыць свайго выбранніка… Развідняе. Няня па просьбе Таццяны пасылае ўнука з лістом да Анегіна.

Карціна трэцяя. У садзе Ларыных дзяўчыны з песнямі збіраюць ягады. У сумненні забягае Таццяна: прыехаў Анегін, зараз ён будзе тут. Што ён адкажа на яе ліст? Анегін пачцівы і стрыманы. Ён крануты шчырасцю Таццяны, але адказаць на яе каханне не можа. Узрушаная дзяўчына з горыччу выслухоўвае маралі.

Карціна чацвёртая. Баль у доме Ларыных. На імяніны Таццяны з’ехалася мноства гасцей. Госці танцуюць, гуляюць у карты і ў зале вельмі душна. Правінцыйны баль з намовамі і плёткамі наводзяць на Анегіна жорсткую нуду. Каб адпомсціць Ленскаму, які прывёз яго сюды, ён пачынае заляцацця да Вольгі. Ленскі абураны паводзінамі сябра і легкадумнасцю нявесты. Ён выклікае Анегіна на дуэль. Госці і гаспадары беспаспяхова спрабуюць прымірыць сяброў.

Карціна пятая. Ранняе зімовая раніца. Ленскі і яго секундант Зарэцкі чакаюць Анегіна ля месца дуэлі. Думкі маладога паэта звернутыя да Вольгі і ўласнага лёсу. З’яўляецца запознена Анегін. Праціўнікі вагаюцца, успамінаюць былое сяброўства. Але ўсе шляхі да адступлення адрэзаныя. Дуэлянты становяцца да бар’ера. Раздаецца стрэл, і Ленскі падае, забіты да смерці.

Карціна шостая. У багатым асабняку сабралася пецярбургская знаць. Сярод гасцей Анегін, які нядаўна вярнуўся з падарожжаў. Ні падарожжа, ні свецкія задавальненні не могуць рассеяць яго тугі. З’яўляюцца князь Грэмін з жонкай, у якой Анегін са здзіўленнем пазнае Таццяну. Князь Грэмін кажа, што жонка склала шчасце яго жыцця. Ахоплены раптоўнай любоўю да Таццяны, Анегін вырашае дамагчыся спаткання.

Карціна сёмая. У сябе ў гасцінай Таццяна ў хваляванні чытае ліст Анегіна. Яна да гэтага часу любіць яго. Нечакана ўваходзіць Анегін. У яго словах прызнанне і раскаянне. Таццяна ўспамінае іх першую сустрэчу, калі шчасце было яшчэ магчыма. Але мінулага не аднавіць. Заклікаючы да гонару Анегіна, Таццяна просіць пакінуць яе. Яна непахісная ў свядомасці абавязку і шлюбнай вернасці. Анегін застаецца адзін.

Музычныя нумары

[правіць | правіць зыходнік]
  1. Уступ
  2. «Слыхали ль вы за рощей глас ночной… Они поют…» — Таццяна, Вольга, Ларына, няня.
  3. «Болят мои ноженьки… Уж как по мосту-мосточку…» — хор сялян, Ларына.
  4. Арыя Вольгі «Как я люблю под звуки песен этих… Уж как по мосту-мосточку…» — Таццяна, Вольга.
  5. «Ну ты, моя вострушка…» — Ларына, няня, Таццяна, Вольга, хор.
  6. «Mesdames! Я на себя взял смелость привесть приятеля…» — Ленскі, Анегін, Ларына, Таццяна, Вольга.
  7. Арыоза Ленскага «Как счастлив, как счастлив я!.. Я люблю Вас!..» — Ленскі, Вольга, Анегін, Таццяна.
  8. «А, вот и вы!…Мой дядя самых честных правил…Моя голубка!..» — Ларына, няня, Ленскі, Анегін.
  9. «Ну, заболталась я!..Не спится, няня…» — няня, Таццяна.
  10. Арыетта Таццяны «Пускай погибну я, но прежде…» — Таццяна («Сцэна ліста»).
  11. «Ах, ночь минула…» — Таццяна, няня.
  12. «Девицы-красавицы…» — хор сялян.
  13. «Здесь он, здесь он, Евгений!.. Вы мне писали…» — Таццяна, Анегін.
  14. «Вот так сюрприз!..» — хор гасцей, ротны, Анегін, Ленскі.
  15. «Ужель я заслужил от вас насмешку эту?..» — Ленскі, Вольга, Анегін, хор, Трыке.
  16. «Messieurs, mesdames, места занять извольте!.. Ты не танцуешь, Ленский?..» — ротны, Анегін, Ленскі, хор, Ларына.
  17. «В вашем доме! В вашем доме!..» — Ленскі, Анегін, Таццяна, хор, Ларына, Вольга.
  18. Арыя Ленскага «Ну что же?.. Куда, куда, куда вы удалились…» — Зарэцкі, Ленскі.
  19. «А, вот они!..» — Зарэцкі, Анегін, Ленскі.
  20. «Враги!.. Давно ли друг от друга…» — Анегін, Ленскі («Дуэт-канон»).
  21. Паланез
  22. Арыя Анегіна «И здесь мне скучно!.. Княгиня Гремина! Смотрите!..» — Анегін, хор, Таццяна, Грэмін.
  23. Арыя Грэміна «Любви все возрасты покорны…» — Грэмін.
  24. Арыоза Анегіна «Итак, пойдём… Ужель та самая Татьяна?..» — Грэмін, Таццяна, Анегін.
  25. «О! как мне тяжело!.. Онегин! Я тогда моложе…» — Таццяна, Анегін.
  26. «Позор… тоска… О, жалкий жребий мой!» — фінал

Крыніцы тэксту

[правіць | правіць зыходнік]
  • Акрамя самога тэксту рамана, лібрэтыст прыцягнуў іншыя вершы Пушкіна: «Спявак» (№ 1)
  • Народныя песні: «Болят мои ноженьки… Уж как по мосту-мосточку…» (№ 2)

Некаторыя выканаўцы

[правіць | правіць зыходнік]
Леанід Собінаў у ролі Ленскага

Партыі з оперы ўвайшлі ў залаты рэпертуар лепшых спевакоў свету.

Зноскі

  1. Перапіска П. І. Чайкоўскага з Н. Ф фон Мек 30 снежня 1880 г., Каменка. "Вы просіце, сябра мой, сказаць Вам, як размеркаваныя ролі ў «Анегіне». Вось яно: Таццяна — сп-ня Вярні, Вольга — сп-ня Круцікава, Ларына — сп-ня — Юневіч, няня — сп-ня Вінчы; Анегін — сп-р Хахлоў, Ленскі — сп-р Усатаў, князь Грэмін — Абрамаў, Тpыке — сп-р Барцал, а затым маленькія ролі даручаны невядомым мне другарадным артыстам. "У заўвагах да выдання: Вінчы Мацільда, спявачка, у 1879—1881 гг. артыстка маскоўскага Вялікага тэатра Переписка с Н. Ф. фон Мекк (руск.)
  • Домбаев Г. Творчество Петра Ильича Чайковского в материалах и документах. — М., 1958
  • Пётр Ильич Чайковский. Переписка с Н. Ф. фон-Мекк (В 3-х книгах) 2004 г., 624+688+736 стр. ISBN 5-8159-0393-0
  • Пружанский А. М. Отечественные певцы. 1750—1917: Словарь. — Изд. 2-е испр. и доп., электронное. — М., 2008.