Dil emperyalizmi
Dil emperyalizmi, baskın bir dilin diğer dillere kıyasla toplumlar ve ülkeler üzerinde hakim olmasıdır. Bu tek taraflı dil dayatması emperyalizm sayesinde gerçekleşir ve milletlerin kimliklerini zayıflatmak için kullanılan bir sömürü şeklidir.
Dil emperyalizmi, gücün bir göstergesi olarak kabul edilir. Dil ile birlikte baskın kültür unsurları da transfer edilir. Mekânsal açıdan, yerel diller Avrasya'da resmi devlet dili işlevinde kullanılırken, "Dünyanın Geri Kalanı"nda yalnızca yerli olmayan emperyal Avrupa dilleri kullanılmaktadır.[1] Başka bir deyişle dil emperyalizmi, ulus devletlerin bir dili, bir toplum veya ülkeyi ayrıştırma veya yok etme amacıyla bir araç olarak kullanmasıdır.[2]
Tanım
[değiştir | kaynağı değiştir]Dil emperyalizmi, egemen/baskıcı dile ve bu dili konuşanlara fayda sağlayan ve güç veren bir dilsel ayrımcılık biçimidir. Dilbilimciler Heath Rose ve John Conama tarafından özetlendiği gibi, Dr. Phillipson dilbilimsel emperyalizmin tanımlayıcı özelliklerinin şunlar olduğunu savunmaktadır:[3][4]
- Bir dilcilik biçimi olarak, ırkçılık ve cinsiyetçilik ile benzer çizgide baskın dili diğerine tercih etme şeklinde tezahür eder.
- Baskın dile daha fazla kaynak ve altyapı verilir, yapısal olarak tezahür eden bir fikir olur.
- İdeolojik olarak, baskın dil biçiminin diğerlerinden daha prestijli olduğuna dair inançlar teşvik edilir. Bu fikirler hegemoniktir ve içselleştirilir; "normal" olarak doğallaştırılır.
- Kültür, eğitim, medya ve siyasi emperyalizmle iç içedir.
- Egemen dili kullananlar ile kullanmayanlar arasında adaletsizliğe ve eşitsizliğe neden olan sömürücü bir öz ortaya çıkar.
Dil emperyalizmine yol açan belirli politikaların niyetlerini belirlemek kolay olmasa da, bazı akademisyenler, diğer dillerin toplumdilbilimsel, sosyolojik, psikolojik, politik ve eğitimsel zararlarının farkına varıldıktan sonra emperyalist uygulamaların devam edip etmediğini gözlemleyerek niyetin kanıtlanabileceğine inanmaktadır.[5][6][7]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Kamusella, Tomasz (2020). "Global Language Politics: Eurasia versus the Rest". Journal of Nationalism, Memory & Language Politics. 14 (2): 118-151. doi:10.2478/jnmlp-2020-0008. hdl:10023/21315.
- ^ "İMPARATORLUKTAN KÜRESELLEŞMEYE DİL VE İKTİDAR". Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 31 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mart 2024.
- ^ Conama, John Bosco; Rose, Heath (1 Ağustos 2018). "Linguistic imperialism: still a valid construct in relation to language policy for Irish Sign Language". Language Policy (İngilizce). 17 (3): 385-404. doi:10.1007/s10993-017-9446-2. ISSN 1573-1863.
- ^ Phillipson, Robert (2012). "Imperialism and Colonialism". Bernard Spolsky (Ed.). www.forskningsdatabasen.dk. Cambridge Handbook of Language Policy. ss. 203-225. doi:10.1017/CBO9780511979026.013. ISBN 9780511979026. 18 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Nisan 2024.
- ^ Skutnabb-Kangas, T. (2016). "Linguicism". scholar.google.com. 31 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ağustos 2019.
- ^ Skutnabb-Kangas, Tove (1 Şubat 2000). Linguistic Genocide in Education--or Worldwide Diversity and Human Rights? (İngilizce). Routledge. ISBN 9781135662363.
- ^ Skutnabb-Kangas, Tove; Dunbar, Bob; Peoples, Gáldu-Resource Centre for the Rights of Indigenous (2010). Indigenous children's education as linguistic genocide and a crime against humanity? : a global view (PDF) (İngilizce). Guovdageiadnu / Kautokeino, Norway : Gáldu - Resource Centre for the Rights of Indigenous Peoples. ISBN 9788281440494. 31 Ocak 2022 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Nisan 2024.
![]() | Sosyoloji ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |