เทมโป
บทความนี้ต้องการตรวจสอบความถูกต้องจากผู้เชี่ยวชาญในเรื่องนั้น ๆ โปรดเพิ่มพารามิเตอร์ reason หรือ talk ลงในแม่แบบนี้เพื่ออธิบายปัญหาของบทความ |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/69/Wittner_metronome.jpg/200px-Wittner_metronome.jpg)
ในอภิธานศัพท์ดนตรี เทมโป (อิตาลี: tempo แปลว่า time) หรือ ลีลา [1] หมายถึงความเร็วในการเล่นเครื่องดนตรี เป็นองค์ประกอบสำคัญของการประพันธ์งานดนตรี ซึ่งมีผลต่ออารมณ์ และความยากง่ายในการเล่นผลงานชิ้นนั้นๆ
งานประพันธ์ดนตรีแต่ละชิ้น จะระบุเทมโปไว้ที่ตอนต้น ในปัจจุบันจะระบุเป็นค่า ครั้งต่อนาที (beats per minute ใช้ตัวย่อ BPM) หมายความว่าโน้ตแต่ละตัว จะต้องถูกเล่นด้วยเป็นจำนวนกี่ครั้งต่อนาที หากงานประพันธ์ชิ้นใดมีค่าเทมโปสูง โน้ตตัวนั้นก็จะต้องเล่นด้วยความเร็วสูงขึ้น ด้วยจำนวนครั้งมากขึ้นในหนึ่งนาที
ในช่วงต้นศตวรรษที่ 19 ดีทริช นีโกลาส วิงเกล (1780 - 1826) นักประดิษฐ์ชาวดัตช์ได้สร้างเครื่องจับจังหวะ (metronome) ขึ้นในปี ค.ศ. 1812 และได้รับการจดสิทธิบัตรและผลิตออกวางจำหน่ายทั่วไปโดยโยฮานน์ เมลเซล [2] (1772 – 1838) วิศวกรชาวเยอรมัน และได้รับความนิยมหลังจากเบโทเฟนนำมาใช้ในการประพันธ์ดนตรีตั้งแต่ปี ค.ศ. 1817 [3][4] เพื่อช่วยเรื่องความถูกต้องในการกำหนดจังหวะดนตรี
ศัพท์ทางดนตรีในการระบุค่าเทมโป
[แก้]ในการเล่นดนตรีคลาสสิก มักระบุค่าเทมโปโดยใช้คำศัพท์ภาษาอิตาลี เนื่องจากคีตกวีที่มีชื่อเสียงในคริสต์ศตวรรษที่ 17 ส่วนใหญ่เป็นชาวอิตาลี และใช้คำศัพท์เหล่านี้มาก่อนการระบุด้วยค่า BPM หลังจากมีการคิดค้นเครื่องจับจังหวะ และยังคงนิยมใช้กันมาจนถึงปัจจุบัน
คำศัพท์พื้นฐานที่ใช้ระบุค่าเทมโป
[แก้]คำอ่าน | ชื่อ | ความหมาย | จังหวะ bpm |
---|---|---|---|
ลาร์กิสซิโม | Larghissimo | จังหวะช้าที่สุด | น้อยกว่า 24 bpm |
กราเว | Grave | จังหวะช้ามาก | 25–45 bpm |
ลาร์โก | Largo | จังหวะช้ามาก (ช้ากว่าเลนโต) | 40–60 bpm |
เลนโต | Lento | จังหวะช้ามาก สง่างาม | 45–60 bpm |
เลนเกตโต | Larghetto | จังหวะค่อนข้างกว้าง | 60–66 bpm |
อะดาจิโอ | Adagio แปลว่า "at ease" | จังหวะช้า | 66–76 bpm |
อะดาจิเอตโต | Adagietto | จังหวะค่อนข้างช้า | 70–80 bpm |
อันดันเต | Andante | จังหวะก้าวเดิน | 76–108 bpm |
อันดันติโน | Andantino | เร็วกว่าอันดันเตเล็กน้อย | 80–108 bpm |
อันดันเต โมเดราโต | Andante Moderato | เร็วกว่าอันดันเตเล็กน้อย | 92–112 bpm |
โมเดราโต | Moderato | จังหวะปานกลาง | 101–110 bpm |
อัลเลเกรตโต | Allegretto | จังหวะเร็วปานกลาง (แต่ช้ากว่าอัลเลอโกร) | 112–120 bpm |
อัลเลเกรตโต โมเดราโต | Allegro moderato | จังหวะเร็วปานกลาง (ใกล้เคียงอัลเลอโกร) | 116–120 bpm |
อัลเลโกร | Allegro | จังหวะเร็วปานกลาง | 120–139 bpm |
วีวาเช่ | Vivace | จังหวะเร็วและสดใส | 168–176 bpm |
วีวาชิสซิโม | Vivacissimo | จังหวะเร็วมากและสดใส | 172–176 bpm |
อัลเลกริสซิโม | Allegrissimo | จังหวะเร็วมาก | 172–176 bpm |
เพรสโต | Presto | จังหวะเร็วมากๆ | 168–200 bpm |
เพรสทิสซิโม | Prestissimo | จังหวะเร็วที่สุด | มากกว่า 200 bpm |
คำอ่าน | ชื่อ | ความหมาย | คำย่อ |
---|---|---|---|
ราลเลนตานโด | Rallentando | ช้าลงเป็นลำดับ | rall. |
ริทาระดานโด | Ritardando | ค่อยๆช้าลง | ritard. |
รีเทนูโต | Ritenuto | ช้าลงทันทีทันใด | rit. |
สตริงเจนโด | Stringendo | การทำให้เร็วขึ้น | string. |
อัดเซเลรานโด | Accelerado | ให้ค่อยๆ เร่งจังหวะ | accel. |
คำอ่าน | ชื่อ | ความหมาย | คำย่อ |
---|---|---|---|
อะปิอัดเชเร | A piacere | ตามสบายขึ้นอยู่กับผู้เล่น | ad libitum |
อะ เทมโป | A tempo | ตามความเร็วเดิม ให้กลับไปที่อัตราความเร็วจังหวะปกติของเพลงนั้นหรือความเร็วเดิม | |
เทมโป กอมโมโด | Tempo comodo | ความเร็วสบาย ๆ | |
เทมโป จุสโต | Tempo giusto | ความเร็วคงที่ตลอด | |
เทมโป ปรีโม | Tempo primo | กลับไปที่อัตราความเร็วแรกเริ่ม |
คำศัพท์พื้นฐานสำหรับการเปลี่ยนแปลงอัตราความเร็วช้าของจังหวะ ที่พบบ่อย
[แก้]คำอ่าน | ชื่อ | ความหมาย |
---|---|---|
อัลลา | alla | ไปยัง, ณ ที่,ในลีลาของ.. ,ตามแบบฉบับของเพลง |
อัลลา เบรเว | alla breve | หมายถึงเครื่องหมายกำหนดจังหวะ g ; มีจังหวะนับสองจังหวะในแต่ละห้องโดยมีโน้ตตัวขาวนับเป็นหนึ่งจังหวะ อัลลา เบรเว |
อัลลา มาร์เซีย | alla marcia | ในแบบฉบับของเพลงเดินแถว |
อัลลา ตูร์คา | alla turca | เป็นเพลงรูปแบบทหารของชาวตุรกี เช่น เพลง Turkish March ของ Mozart |
อะซาอี | assai | เร็วมาก |
อ้างอิง
[แก้]- ↑ ลีลา (Tempo): ความเร็วของดนตรี
- ↑ Maelzel's patent of the Metronome The Repertory of patent inventions: and other discoveries and improvements in arts, manufactures, and agriculture ... published by T. and G. Underwood, 1818 (alternative)
- ↑ "A Brief History of the Metronome". Franz Manufacturing Company, Inc. คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2010-03-24. สืบค้นเมื่อ 2010-04-02.
- ↑ "What are metronomes?". wiseGEEK. สืบค้นเมื่อ 2008-12-06.
- ↑ 5.0 5.1 "สำเนาที่เก็บถาวร". คลังข้อมูลเก่าเก็บจากแหล่งเดิมเมื่อ 2019-10-02. สืบค้นเมื่อ 2016-10-25.