Ralph Waldo Emerson
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/Ralph_Waldo_Emerson_by_Josiah_Johnson_Hawes_1857.jpg/220px-Ralph_Waldo_Emerson_by_Josiah_Johnson_Hawes_1857.jpg)
Ralph Waldo Emerson (25 maj 1803 – 27 prill 1882), me emrin e tij të dytë Waldo, [1] ishte një eseist, lektor, filozof, abolicionist dhe poet amerikan që udhëhoqi lëvizjen transcendentaliste të mesit të shekullit të 19-të. Ai shihej si një kampion i individualizmit dhe një kritik paraprak i presioneve kundërbalancuese të shoqërisë dhe ideologjia e tij u shpërnda përmes dhjetëra eseve të botuara dhe më shumë se 1500 leksioneve publike në të gjithë Shtetet e Bashkuara.
Biografia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Emerson gradualisht u largua nga besimet fetare dhe sociale të bashkëkohësve të tij, duke formuluar dhe shprehur filozofinë e transcendentalizmit në esenë e tij të vitit 1836 " Nature ". Pas kësaj vepre, ai mbajti një fjalim të titulluar " Dijetari amerikan " në 1837, të cilin Oliver Wendell Holmes Sr. e konsideroi si "Deklarata intelektuale e Pavarësisë" e Amerikës. [2]
Emerson shkroi shumicën e eseve të tij të rëndësishme fillimisht si leksione dhe më pas i rishikoi ato për shtyp. Dy koleksionet e tij të para me ese, Ese: Seria e Parë (1841) dhe Ese: Seria e Dytë (1844), përfaqësojnë thelbin e të menduarit të tij. Ato përfshijnë esetë e njohura " Mbështetja te vetja ", [3] " Mbi-shpirti ", " Rrathët ", " Poeti " dhe " Përvoja ". Së bashku me "Natyrën", [4] këto ese e bënë dekadën nga mesi i viteve 1830 deri në mesin e viteve 1840 në periudhën më pjellore të Emerson. Emerson shkroi për një sërë temash, duke mos përkrahur kurrë parime fikse filozofike, por duke zhvilluar ide të caktuara si individualiteti, liria, aftësia e njerëzimit për të realizuar pothuajse çdo gjë dhe marrëdhëniet midis shpirtit dhe botës përreth. "Natyra" e Emerson ishte më shumë filozofike sesa natyraliste : "E konsideruar filozofikisht, universi përbëhet nga Natyra dhe shpirti". Emerson është një nga disa figura që "morën një qasje më panteiste ose pandeiste duke hedhur poshtë pikëpamjet e Zotit si të ndarë nga bota". [5]
Ai mbetet ndër shtyllat kryesore të lëvizjes romantike amerikane [6] dhe vepra e tij ka ndikuar shumë te mendimtarët, shkrimtarët dhe poetët që e pasuan. "Në të gjitha ligjëratat e mia," shkroi ai, "kam mësuar një doktrinë, domethënë, pafundësinë e njeriut privat." [7] Emerson është gjithashtu i njohur si mentor dhe mik i Henry David Thoreau, një shok transcendentalist. [8]
Punime të zgjedhura
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Koleksionet
- Essays: First Series (1841)
- Essays: Second Series (1844)
- Poems (1847)
- Nature, Addresses and Lectures (1849)
- Representative Men (1850)[9]
- English Traits (1856)
- The Conduct of Life (1860)[10]
- May-Day and Other Pieces (1867)
- Society and Solitude (1870)
- Natural History of the Intellect: the last lectures of Ralph Waldo Emerson Arkivuar 30 shtator 2020 tek Wayback Machine (1871)[11]
- Letters and Social Aims (1875)
Ese individuale
- "Natyra " (1836)
- "Mbështetja te vetja " ( Ese: Seria e parë )
- "Kompensimi " ( Seria e parë )
- "The Over-Soul " ( Seria e Parë )
- "Rrathët " ( Seria e parë )
- "Poeti " ( Ese: Seria e dytë )
- "Përvoja " ( Ese: Seria e dytë )
- "Politika " ( Seria e dytë )
- "Saadi " në Atlantic Monthly (1864)
- "Dijetari amerikan "
- "Reformatorët e Nju Anglisë "
- "Histori"
- "Fati"
Poetike
- "Himni i Konkordit "
- "Rhodora "
- "Brahma "
- "Uriel "
Letrat
Shih edhe
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ^ Richardson, p. 6.
- ^ Richardson, p. 263.
- ^ Emerson, Ralph Waldo (1841). "Self-Reliance". përmbledhur nga Charles William Eliot (red.). Essays and English Traits. Harvard Classics (në anglisht). Vëll. 5, with introduction and notes. (bot. 56th printing, 1965). New York: P.F.Collier & Son Corporation. fq. 59–69.
It is for want of self-culture that the idol of Travelling, the idol of Italy, of England, of Egypt, remains for all educated Americans. They who made England, Italy, or Greece venerable in the imagination, did so not by rambling round creation as a moth round a lamp, but by sticking fast where they were, like an axis of the earth. ... The soul is no traveller: the wise man stays at home with the soul, and when his necessities, his duties, on any occasion call him from his house, or into foreign lands, he is at home still and is not gadding abroad from himself. p. 78
- ^ Lewis, Jone Johnson. "Ralph Waldo Emerson – Essays". Transcendentalists.com. Marrë më 10 gusht 2017.
{{cite web}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!) - ^ Lachs, John; Talisse, Robert (2007). American Philosophy: An Encyclopedia. fq. 310. ISBN 978-0-415-93926-3.
{{cite book}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!) - ^ Gregory Garvey, T. (janar 2001). The Emerson Dilemma. ISBN 978-0-8203-2241-4. Marrë më 29 qershor 2015.
{{cite book}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!) - ^ Journal, April 7, 1840.
- ^ "Emerson & Thoreau". Wisdomportal.com. 6 qershor 2000. Arkivuar nga origjinali më 3 shkurt 2012. Marrë më 26 tetor 2012.
{{cite web}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!) - ^ Emerson, Ralph Waldo. Representative men. Philadelphia: H. ALtemus. Marrë më 2022-02-28 – nëpërmjet Internet Archive.
{{cite book}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!) - ^ Emerson, Ralph Waldo (1860). The conduct of life. Boston: Ticknor and Fields. Marrë më 2022-02-28 – nëpërmjet Internet Archive.
{{cite book}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!) - ^ York, Maurice; Spaulding, Rick, red. (2008). Natural History of the Intellect: The Last Lectures of Ralph Waldo Emerson (PDF). Chicago: Wrightwood Press. ISBN 978-0980119015. Arkivuar nga origjinali (PDF) më 30 shtator 2020. Marrë më 19 prill 2023.
{{cite book}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!) - ^ Norton, Charles Eliot, red. (1883). The Correspondence of Thomas Carlyle and Ralph Waldo Emerson, 1834–72. Correspondence.Selections. Boston: James R. Osgood & Company.
{{cite book}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!) - ^ Ireland, Alexander (7 prill 1883). "Review of The Correspondence of Thomas Carlyle and Ralph Waldo Emerson, 1834–72". The Academy. 23 (570): 231–233.
{{cite journal}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!)