یورینس
![]() Uranus presented a featureless disc to Voyager 2 in 1986. | |||||||||||||
دریافت | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
دریافت از | William Herschel | ||||||||||||
تاریخ دریافت | مارچ 13, 1781 | ||||||||||||
تعین کاری | |||||||||||||
تلفُّظ | ![]() ![]() | ||||||||||||
صفات | Uranian | ||||||||||||
محوری خصوصیات[۴][lower-alpha ۱] | |||||||||||||
مفروضہ وقت J2000 | |||||||||||||
اوج شمسی |
| ||||||||||||
حضیض شمسی |
| ||||||||||||
| |||||||||||||
انحراف | ۰.044405586 | ||||||||||||
| |||||||||||||
369.66 days[۲] | |||||||||||||
اوسط گردشی رفتار | 6.81 km/s[۲] | ||||||||||||
۱۴۲.955717 ° | |||||||||||||
میلانیت | ۰.772556 ° to دائرۃ البروج 6.48° to سورج's equator 1.02° to Invariable plane[۳] | ||||||||||||
۷۳.989821 ° | |||||||||||||
۹۶.541318 ° | |||||||||||||
معلوم قدرتی سیارچہ | 27 | ||||||||||||
طبیعی خصوصیات | |||||||||||||
اوسط رداس | ۲۵,۳۶۲±۷ کلومیٹر[۵][lower-alpha ۲] | ||||||||||||
خط استوائی رداس | ۲۵,۵۵۹±۴ کلومیٹر 4.007 Earths[۵][lower-alpha ۲] | ||||||||||||
قطبی رداس | ۲۴,۹۷۳±۲۰ کلومیٹر 3.929 Earths[۵][lower-alpha ۲] | ||||||||||||
چپٹا پن | ۰.0229±۰.0008[lower-alpha ۳] | ||||||||||||
محیط | ۱۵۹,۳۵۴.1 کلومیٹر[۶] | ||||||||||||
۸.1156×10۹ km2[۶][lower-alpha ۲] 15.91 Earths | |||||||||||||
حجم | ۶.833×10۱۳ km3[۲][lower-alpha ۲] 63.086 Earths | ||||||||||||
کمیت | ۸.6810±۰.0013×10۲۵ kg 14.536 Earths[۷] GM=۵,۷۹۳,۹۳۹±۱۳ km3/s2 | ||||||||||||
اوسط کثافت | ۱.27 g/cm3[۲][lower-alpha ۲] | ||||||||||||
۸.69 m/s2[۲][lower-alpha ۲] 0.886 g | |||||||||||||
21.3 km/s[۲][lower-alpha ۲] | |||||||||||||
فلکی محوری گردش | ۰.71833 day (Retrograde) 17 h 14 min 24 s | ||||||||||||
استوائی گردشی_رفتار | 2.59 km/s 9,320 km/h | ||||||||||||
97.77°[۵] | |||||||||||||
North_pole right ascension | 17h 9m 15s 257.311° | ||||||||||||
North_pole declination | −15.175° | ||||||||||||
Albedo | 0.300 (Bond) 0.51 (geom.) | ||||||||||||
| |||||||||||||
5.9[۸] to 5.32 | |||||||||||||
3.3″ to 4.1″ | |||||||||||||
فضا | |||||||||||||
Composition by volume | (Below 1.3 bar)
Ices:
| ||||||||||||
یورینس (انگریزی: Uranus) سورج توں 19.6 فلکیاتی اکائی (AU) دے فاصلے اُتے اے تے زمین توں 14 گنیابھاری اے۔ ایہ چاراں بیرونی سیارےآں وچوں سب توں کم کمیت دا حامل اے۔ یورینس دی اک منفرد گل اس دے محور دا اس دے مدار توں انتہائی ترچھا زاویہ اے۔ اس دا محور سورج دے گرد اس دے مدار توں 98 درجے دا زاویہ بناندا اے۔ اس منفرد زاویے دی وجہ توں یورینس اُتے دن تے رات دی تشکیل باقی سب سیارےآں دی نسبت بالکل مختلف اے ۔اس دے قطبین اُتے وی یورینسی سال وچ اک بار سورج عین سر اُتے آجاندا اے تے لمبے عرصے تک اپنی جگہ توں نئيں ہٹتا۔ اس دا مرکز باقی گیسی دیو سیارےآں دی نسبت ٹھنڈا اے تے اس توں بوہت گھٹ حرارت خلا وچ خارج ہُندی اے۔ یورینس دے 27 چاند نيں جنہاں وچوں سب توں وڈے ٹیٹانیہ، اوبیرون، امبریل، ایریل تے میرانڈہ نيں۔
ترتیب دے لحاظ توں سورج توں ساتواں سیارہ یورینس اے۔ ایہ سیارہ رقبے دے اعتبار توں ساڈے نظام شمسی دا تیسرا جدوں کہ وزن دے اعتبار توں چوتھا وڈا سیارہ اے۔ اس دا ناں یونانی دیوتا یورینس دے ناں اُتے رکھیا گیا اے جو آسمان دا دیوتا کہلاندا سی۔ اگرچہ ہور پنج روايتی سیارےآں دی طرح یورینس وی رات نوں عام اکھ توں دکھادی دیندا اے لیکن زمانہ قدیم دے کسی سائنس دان نے اسنوں بطور سیارہ شناخت نئيں کيتا سی کیونجے اس دی محوری گردش انتہائی سست ہُندی اے ۔سر ولیم ہرشل نے 13 مارچ 1871کو اس دی دریافت دا اعلان کيتا جس توں ساڈے نظام شمسی دے حدود نوں وسعت ملی۔ دوربین دی مدد توں دریافت ہونے والا پہلا سیارہ یورینس ہی اے ۔
یورینس سورجی پربندھ دا 7واں پاندھی اے۔ ایہنوں ولیم ہرشل نے 13 مارچ 1781 نوں ویکھیا۔ سورجی پربندھ چ ایدا قطر تیجا سب توں وڈا تے ایدا وزن چوتھا سب توں بوتا اے۔ یورینس تے نیپچون دی بنتر اک دوجے نال رلدی اے تے وڈے گیس جناں (زحل تے مشتری) نالوں وکھری اے تے اے اوناں توں نکے نیں۔ اس وجہ توں تارہ گرو یورینس تے نیپچون نوں برف جن کیندے نیں۔ یورینس دی ہوا چ زحل تے مشتری ہار ہائیڈروجن تے ہیلیم بوت زیادہ اے مگر نال نال ایدے چ بوت زیادہ جمی ہوئی برف، امونیہ، میتھین تے کج دوجے ہائڈروکاربن نیں۔ اس پاندھی دی ہوا سارے سورجی پربندھ چ سب توں ٹھنڈی اے، ایدا گرمی ناپ -224 ڈگری سینٹی گریڈ تک ہوندا اے۔ یورینس دی ہوا چ بدلاں دا وڈا سسٹم اے: سب توں اتے میتھین دے بدل نیں تے سب توں تھلے پانی دے بدل ہوندے نیں۔ یورینس دا اندر دا پاسا برف تے وٹیاں توں بنیا ہویا اے۔
دوجے گیس جناں ہار یورینس دا وی اک چھلا سسٹم، مقناطیسی تہہ تے کئی چن نیں۔ یورینس دا سارا سسٹم ترچھا اے کیونجہ یورینس پاندھی سورجی پربندھ دے لحاظ توں 97.77 ڈگری ٹیڑھا اے۔ اس دی وجہ توں ایدا اتلا تے تھلواں پول اودر نیں جتھے باقی پاندھیاں دے اکویٹر ہوندے نیں۔ 1986 چ وایاجر 2 نیں فوٹواں کچھ کے پیجیاں تے پتہ چلیا کہ یورینس دے اتے کوئی نشان نئیں، ایدے بدل دا کوئی رنگ وغیرہ یا نشان نئیں تے یورینس بلکل پھکا اے۔ یورینس دے اتے ہوا 900 کلومیٹر فی کینٹے دی تیزی تک جا سکدی اے۔
بناوٹ دے اعتبار توں یورینس نیپچون توں بہت مشابہہ اے تے دونے ہی کیمیائی ساخت دے اعتبار توں ہور دو وڈے گیسی دیو یعنی زحل تے مشتری توں فرق نيں۔ ايسے وجہ توں بعض اوقات ماہرین انہاں نوں اک وکھ درجہ بندی وچ رکھدے نيں جو برفانی دیو اے۔ یورینس دی فضاء زحل تے مشتری توں ملدی جلدی اے تے اس وچ ہائیڈروجن تے ہیلیئم پائی جاندی اے۔ اس دی فضاء وچ پانی، امونیا تے میتھین توں بنی برف زیادہ پائی جاندی اے۔ ساڈے نظام شمسی دی ایہ سرد ترین فضاء اے جس دا کم توں کم درجہ حرارت منفی 224 ڈگری سینٹری گریڈ اے۔ اس دی ساخت انتہائی پیچیدہ تے تہہ دار بادلاں توں بنی اے جس وچ پانی توں بننے والے بادل زیريں تہہ اُتے موجود نيں جدوں کہ میتھین توں بننے والے بادل سب توں اُتے نيں۔ اس دے برعکس یورینس اندر توں مختلف قسماں دی برفاں تے چٹاناں توں بنی اے۔
ہور گیسی دیوواں دی مانند یورینس دے گرد وی چھلے پائے جاندے نيں تے اس دا اپنا مقناطیسی فضائی کرہ تے کئی چاند وی نيں۔ ہور سیارےآں دے برعکس یورینس اپنے افقی محور دی بجائے عمودی محور اُتے گھمدا اے اس طرح اس دے شمالی تے جنوبی قطب جتھے نيں، اوتھے ہور سیارےآں دے خط استوا پائے جاندے نيں۔ زمین توں دیکھیا جائے تاں اس دے چھلے تے چاند وی دکھادی دیندے نيں۔ 1986 وچ جدوں وائجر 2 اس دے کولوں گذرا تاں تصاویر توں پتہ چلا کہ عام روشنی وچ اس سیارے دے جغرافیائی خدوخال دکھادی نئيں دیندے تے بادل یا طوفان وی نئيں نيں جدوں کہ ہور گیسی دیو واں اُتے بادل تے طوفان عام گل اے۔ حالیہ برساں وچ زمینی مشاہدین نوں یورینس اُتے موسمی تبدیلیاں ہُندی دکھادی دے رہیاں نيں۔ یورینس اُتے ہويا دی رفتار 250 میٹر فی سیکنڈ یعنی 900 کلومیٹر فی گھنٹہ تک پہنچ سکدی اے ۔
تریخ
[سودھو]یورینس اگلے 5 پاندھیاں ہار زمین توں اکھ نال ویکھیا جاسکدا سی مگر اے بوت مدھم سی تے بوت آہستہ کمدا سی جیدی وجہ توں اینوں پاندھی نئیں سمجیا جاندا سی۔ اینوں سر فلیم ہرشل نیں 13 مارچ 1781 چ ٹیلیسکوپ نال لبیا۔
یورینس نوں پاندھی سمجے جان توں کئی واری پہلاں وی ویکھیا گیا سی مگر ایناں تارہ سمجیا جاندا سی۔ کئی یورپی تارہ گرو اینوں ویکھدے رۓ تے اک روسی تارہ گرو اینڈرز جوہان لیکسل پہلا بندہ سی جینے یورینس دے مدار دا حساب لایا تے اس گل تے آیا کہ اے اک پاندھی اے۔ یورینس دے کئی ناں رکھے گۓ مگر "یورینس" اک جرمن تارہ گرو نیں رکھیا۔ بوڑ دے سنگی مارٹن نے اودے ناں دی سپورٹ چ اک نۓ عنصر نوں لبن تے اودا ناں وی "یورینیم" رکھیا۔
دریافت
[سودھو]سیارے دے طور اُتے دریافت ہونے توں پہلے یورینس دا کئی بار مشاہدہ کيتا جا چکيا سی لیکن اسنوں ہمیشہ ستارہ سمجھ لیندے سن ۔ 1690 وچ جان فلیمسٹیڈ نے گھٹ توں گھٹ 6 بار اس دا مشاہدہ کر کے اسنوں بطور ستارہ 34 ٹوری دا ناں وی دتا۔ اک فرانسیسی فلکیات دان نے 1750 توں 1769 دے دوران گھٹ توں گھٹ 12 مرتبہ مشاہدہ کيتا تے اک بار تاں 4 رات مسلسل اسنوں دیکھدا رہیا۔
سر ولیم ہرشیل نے 13 مارچ 1781 وچ اپنے باغیچے توں اس دا مشاہدہ کيتا لیکن اسنوں اک دمدار ستارہ سمجھیا تے اپنے دوست نوں وی دسیا۔
عین ايسے وقت روسی ماہر فلکیات اینڈریس جوہان لیگزیل نے اس نويں اجرام فلکی دا مدار معلوم کيتا تے اس دے تقریباً گول مدار توں اس نے اندازہ لگایا کہ ایہ دمدار ستارہ نئيں بلکہ سیارہ اے۔ اک جرمن فلکیات دان نے وی اک ایداں دے متحرک ستارے دا ذکر کيتا جو نیپچون دے مدار دے اگے تقریباً گول مدار وچ حرکت کر رہیا اے تے ایہ کہ دمدار ستارے دی بجائے ایہ کوئی سیارہ لگدا اے۔
جلد ہی اسنوں دنیا بھر وچ سیارہ مان لیا گیا۔
ناں
[سودھو]اک دوسرے فلکیات دان دے کہنے اُتے ہرشیل نے اس سیارے نوں جارج دا سیارہ کہیا کیونجے اس دریافت اُتے بادشاہ جارج نے ہرشیل نوں اپنے محل وچ رہنے تے 200 پاؤنڈ سالانہ وظیفہ دینے دا اعلان کيتا سی۔
پر برطانیہ توں باہر اس دا ناں رکھنے دی وکھ توں کوشش ہوئی تے کئی متبادل سامنے آئے۔ آخرکار اتفاق رائے توں یورینس دا ناں چن لیا گیا کیونجے یونانی دیومالائی داستان دے اک کردار زحل دے باپ دا ناں یورینس سی۔ 1789 وچ مارٹن کلیپروتھ نے اپنے نو دریافت کردہ عنصر یورینئم دا ناں وی ايسے سیارے دی حمایت وچ رکھیا۔ جلد ہی ایہ ناں ساری دنیا وچ مان لیا گیا۔
مدار تے گردش
[سودھو]زمینی حساب توں 84 سال وچ یورینس سورج دے گرد اک چکر پورا کردا اے۔ سورج اس توں دا اوسط فاصلہ 3 ارب کلومیٹر رہندا اے۔ زمین دی نسبت یورینس اُتے سورج دی روشنی دا 1/400 واں حصہ پہنچکيا اے۔ جلد ہی اس دے پیمائش کردہ مدار وچ خامیاں نمودار ہونے لگاں جس دے بارے جان کاؤچ ایڈمز نے 1841 وچ پیشین گوئی دی کہ ایہ خامیاں کسی تے نامعلوم سیارے دی کشش دے باعث پیدا ہوئے رہیاں نيں۔ 1845 وچ اربین لی وریئر نے وی اس یورینس دے مدار اُتے کم کيتا۔23 ستمبر 1846 وچ جان گوٹفرائیڈ نے لی وریئر دی پیشین گوئی دے مطابق تے بیان کردہ جگہ اُتے نیپچون دریافت کيتا۔
یورینس دا اندرونی حصہ 17 گھینٹے تے 14 منٹ وچ اک گردش پوری کر لیندا اے۔ ہور گیسی دیوواں دی مانند یورینس دی اوپری فضاء وچ تیز ہواواں گردش دی موافق سمت چلدی نيں۔
محوری جھکاؤ
[سودھو]یورینس دا محوری جھکاؤ 97.77 ڈگری اے جو نظام شمسی دے تقریباً متوازی اے۔ ايسے وجہ توں موسمی تبدیلیاں وی ہور سیارےآں دے برعکس ہُندیاں نيں۔ جے ہور سیارے سورج دے گرد گھمدے ہوئے لٹو دی مانند حرکت کردے نيں تاں یورینس کسی گیند دی طرح گھمدا اے۔ یورینس اُتے سال دے طویل ترین تے مختصر دناں وچ اک قطب مسلسل سورج دی سمت تے دوسرا اندھیرے وچ ڈُبیا رہندا اے۔ خط استوا دی اک باریک سی پٹی اُتے دن تے رات انتہائی تیزی توں گذردے رہندے نيں۔ ہر قطب نوں اوسطاً سورج دی روشنی 42 سال تک مسلسل ملدی رہندی اے تے فیر 42 سال دی رات چھا جاندی اے۔
اس وجہ توں سورج دی روشنی خط استوا دی بجائے قطبین اُتے زیادہ پڑدی اے لیکن کسی نامعلوم وجہ توں قطبین دی نسبت خط استوا زیادہ گرم رہندا اے۔ اگرچہ یورینس دے محوری جھکاؤ دی کوئی وجہ یقین توں نئيں کہی جا سکدی لیکن اندازہ اے کہ نظام شمسی دے بننے دے وقت زمین دی جسامت دا کوئی سیارہ اس توں ٹکرایا ہوئے گا جس توں محوری جھکاؤ پیدا ہويا اے۔ وائجر 2 جدوں 1986 وچ اس دے کولوں گذرا تاں اس وقت جنوبی قطب سورج دی طرف سی۔
مرئیت
[سودھو]1995 توں 2006 یورینس اِنّا روشن سی کہ زمین توں عام اکھ توں دیکھیا جا سکدا سی۔ اُتے عام حالات وچ کِسے وی شہری مقام توں دوربین دی مدد توں اس دا مشاہدہ آسان ہُندا اے۔ 15 توں 23 سینٹی میٹر قطر دی دوربین توں ایہ سیارہ ہلکے نیلے رنگ دی سیلی دی شکل دکھادی دیندا اے۔ 25 سینٹی میٹر قطر یا اس توں وی وڈی دوربین توں اس دے وڈے چاند تے بادل وی دکھادی دے سکدے نيں۔
اندرونی بناوٹ
[سودھو]یورینس دی کمیت زمین توں تقریباً 14.5 گنیازیادہ اے۔ اسنوں گیسی دیوواں وچ سب توں ہلکا سیارہ منیا جاندا اے۔ اس دا قطر نیپچون توں ذرا وڈا تے زمین توں چار گنیازیادہ اے۔ اس دی اوسط کمیت سوا گرام فی مکعب سینٹی میٹر اے جس توں پتہ چلدا اے کہ اس دا زیادہ تر حصہ مختلف برفاں مثلاً پانی، میتھین تے امونیا توں بنا اے۔ اس دا غیر برفانی حصہ خیال کيتا جاندا اے کہ چٹاناں توں بنا اے۔
عام اندازے دے مطابق یورینس دی تن تہاں نيں جنہاں وچوں اک چٹانی تہہ اے جو سیلیکیٹ یا لوہے تے نکل توں بنی اے تے وسطی تہہ اے۔ اس دے اُتے برفانی تہہ تے فیر گیسی تہہ جو ہائیڈروجن تے ہیلیئم توں بنی اے۔ اس دا مرکزہ زمین دی نصف کمیت توں کچھ زیادہ تے یورینس دے پنجويں حصے توں وی کم اے۔ یورینس دے مرکزے دی کمیت 9 گرام فی مکعب سینٹی میٹر بندی اے تے مرکزے اُتے دباؤ 8 ملین بار تے درجہ حرارت 5000 کیلون اے۔ برفانی تہہ وی عام برف توں نئيں بنی بلکہ پانی تے امونیا تے ہور بخارات دا گرم آمیزہ اے۔ نیپچون تے یورینس دی ساخت زحل تے مشتری توں فرق اے جتھے گیس توں زیادہ برف پائی جاندی اے۔ ايسے وجہ توں انہاں نوں برفانی دیو وی کہیا جاندا اے۔
اندرونی حرارت
[سودھو]ہور دیوواں دی نسبت یورینس دا اندرونی درجہ حرارت اِنّا کم کیوں اے، ایہ سوال حالے تشنہ اے۔ یورینس دا تقریباً جڑواں سیارہ نیپچون اس دی نسبت اڑھائی گناشمسی حرارت واپس لوٹاندا اے جدوں کہ یورینس توں شاید ہی کوئی حرارت واپس جاندی ہوئے۔ یورینس اُتے کم توں کم درجہ حرارت بالائی فضاء وچ 49 کیلون یعنی منفی 224 ڈگری سینٹی گریڈ ریکارڈ کيتا گیا اے جو نظام شمسی وچ سب توں کم اے۔
سیاراندی چھلے
[سودھو]زحل دے بعد یورینس دوسرا سیارہ اے جتھے ایہ چھلے دریافت ہوئے نيں تے انہاں دی ساخت بہت پیچیدہ اے۔ انہاں دا بہت وڈا حصہ تاریک مادے توں بنا اے تے اس مادے دی جسامت وی بہت چھوٹی اے تے وڈے توں وڈا ذرہ وی اک میٹر توں کم اے۔ اس دے گرد کل 13 چھلے نيں۔ دو دے سوا باقی سارے چھلے انتہائی مختصر نيں تے انہاں دی چوڑائی چند کلومیٹر تک محدود اے۔ اُتے مشاہدات توں ایہ پتہ چلدا اے کہ چھلے یورینس اُتے پائے جانے والے ماداں توں نئيں بنے۔
اگرچہ ہرشیل نے 1789 وچ یورینس دے گرد اک چھلے دی نشاندہی کيتی سی لیکن ایہ گل کافی مشکوک لگتی اے کہ اگلی دو صدیاں تک کسی نوں وی ایہ چھلے دکھادی نئيں دتے۔ اُتے ہرشیل دی دتی گئی تفصیل توں پتہ چلدا اے کہ اس دی گل درست رہی ہوئے گی۔ 10 مارچ 1977 نوں چند سائنس داناں نے یورینس دے چھلاں دے نظام نوں دریافت کيتا۔ ایہ دریافت حادّاتی سی کہ ایہ سائنس دان اک ستارے دے بارے مشاہدات وچ مصروف سن کہ یورینس دے پِچھے اس دے چھپنے توں اوہ اس دے بارے معلومات جمع کر رہے سن ۔ انہاں نے دیکھیا کہ یورینس دے پِچھے چھپنے دے علاوہ وی ایہ ستارہ 5 بار ہور وی نظراں توں اوجھل ہويا سی۔ اس توں انہاں نے اندازہ لگیا یا کہ یورینس اُتے وی چھلے موجود نيں۔ بعد وچ انہاں نے 4 ہور چھلے دریافت کيتے۔ انہاں چھلاں دی براہ راست لی گئی تصویر پہلی بار 1986 وچ وائجر 2 نے اس دے کولوں گذردے ہوئے کھچ کر بھیجی۔ وائجر نے دو ہور نويں چھلے دریافت کيتے تے کل چھلاں دی تعداد 11 ہوئے گئی۔ دسمبر 2005 وچ ہبل خلائی دوربین نے دو ہور چھلے دریافت کيتے جو ہور چھلاں توں بہت زیادہ دور سن ۔ ہبل نے دو نويں چاند وی دریافت کيتے۔ اس طرح چھلاں دی تعداد 13 ہوئے گئی اے۔ تصویراں دے مطابق دو بیرونی چھلاں وچوں اندر والا سرخ تے دوسرا نیلے رنگ دا اے۔
مقناطیسی میدان
[سودھو]وائجر دوم توں پہلے فلکیات دان محض اندازہ لگاندے سن کہ یورینس دا اپنا مقناطیسی میدان اے تے اس دا رخ شمسی ہويا دے رخ اُتے اے۔
وائجر 2 دے مشاہدے توں پتہ چلا اے کہ مقناطیسی مرکزہ قطب جنوبی دی طرف تن چوتھائی فاصلے اُتے موجود اے۔ اس وجہ توں سیارے دا مقناطیسی میدان بہت بے ترتیب اے۔
اس فرق دے علاوہ مقناطیسی میدان ہور سیارےآں توں مماثل اے۔
موسم
[سودھو]ہور سیارےآں دے برعکس یورینس دے موسمیاتی خدوخال نہ ہونے دے برابر نيں۔ جدوں وائجر 2 اس دے کولوں گذرا تاں پورے سیارے اُتے محض 10 بادل دکھادی دتے سن ۔
یورینس دے خط استوا اُتے ہواواں اس دی گردش دی مخالف سمت چلدی نيں تے قطبین اُتے ہواواں دا رخ گردش دی جانب رہندا اے۔ ہويا دی رفتار زیادہ توں زیادہ 240 میٹر فی سیکنڈ تک پہنچ جاندی اے۔
موسمی تبدیلیاں
[سودھو]مارچ توں مئی 2004 تک یورینس دی فضاء وچ بادلاں دی تعداد اِنّی ودھ گئی کہ اسنوں نیپچون توں تشبیہ دتی جانے لگی۔ ہواواں دی رفتار 229 میٹر فی سیکنڈ یعنی 824 کلومیٹر فی گھنٹہ تک پہنچ گئی۔ 23 اگست 2006 نوں سطح اُتے اک دھبہ وی دکھادی دتا۔ اُتے یورینس دا موسمیاتی ڈیٹا جمع کرنے دے عمل نوں حالے 84 سال دا وی نئيں ہوئے جواس دے اک سال توں وی کم عرصے اُتے مشتمل اے۔
یورینس![]() | |
![]() | |
سورج توں دوری: | 3,004,419,704 توں 2,748,938,461 کلومیٹر تک |
ریڈیس: | 25,559 کلومیٹر |
وزن: | 8,6810 کلوگرام |
حجم: | 6.833×1013 کلومیٹر کیوب |
ایکویٹر تے کچھ | 8.69 m/s2 |
یورینس دا گھمنا تے پھیرا
[سودھو]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e4/Uranusandrings.jpg/220px-Uranusandrings.jpg)
یورینس سورج گرد اک چکر زمین دے 84 وریاں وچ لاندا اے۔ ایدی سورج توں دوری تقریبا 3 ارب کلومیٹر اے۔ ایدے اتے زمین توں 400 گنا کٹ سورج دا چانن پونچدا اے۔ ایدے چکر دے بارے چ ریاضی دا حساب کتاب لایا گیا تے پتہ چلیا کہ اے اپنے سورجی چکر دے راہ توں زرا جیا ہلدا اے۔ فیر پتہ چلیا کہ اے اک ہور پاندھی دی گریوٹی دی وجہ توں ہلدا: نیپچون۔
یورینس دا اپنا اک دن 17 کینٹے، 14 منٹاں دا ہوندا اے۔ باقی گیس جناں ہار ایدی اتے دی ہواواں ایدی کمن دی طرف بوت تیز ٹردیاں نیں۔ تھلویں پول دے نیڑے ہواواں زیادہ تیز کمدیاں نیں: 14 کینٹے چ پاندھی گرد ٹر آندیاں نیں۔
یورینس 97.77 ڈگری ترچھا اے۔ جس دی وجہ توں اے اپنے گرد باقی سورجی نظام دے لحاظ نال اتے کمدا اے۔ سورجی نظام دے سارے پاندھی لٹو ہار کمدے نیں تے یورینس اک اگے ٹردی ہوئی بال ہار کمدا اے۔ یورینس دے اتے صرف کچ حصہ اے جتھے تیزی نال سویرا-رات آندے نیں۔ ایدے پولاں اتے 42 دن سویرا تے 42 دن رات ہوندی اے۔ اس وجہ توں ایدے پولاں اتے سورج توں بوت گرمی آندی مگر فیر وی ایدے اکویٹر بوتے گرم نیں۔
اندر دی بنتر
[سودھو]یورینس دا وزن زمین توں 14.5 گنا بوتا اے تے اے سارے گیس جناں چوں سب توں ہلکہ اے۔ ایدا قطر نیپچون توں زرا جیا زیادہ اے مگر زمین توں 4 گنا زیادہ اے۔ زحل دے بعد اے سب توں کٹ گوڑا پاندھی اے، ایدا گوڑا پن 1.27 گرام فی کیوبک سینٹی میٹر اے۔ اس توں پتہ چلدا اے کہ اے کئی جمیاں ہوئیاں شیواں نال بنیا ہویا اے: پانی، امونیہ تے میتھین۔ یورینس دی برف دا ٹھیک وزن نئیں معلوم مگر ایدا وزن زمین توں 9.3 گنا زیادہ توں لے کر 13.5 گنا زیادہ تک اے۔ ہائیڈروجن تے ہیلیم 0.5 توں 1.5 گنا زمین دے وزن تک یورینس چ نیں۔ باقی دا وزن وٹیاں نال بنیا ہویا اے۔
بناوٹ دا عمل
[سودھو]کئی سائنس داناں دا خیال اے کہ برفانی تے گیسی دیوواں دے درمیان دا فرق انہاں دے بننے دے عمل توں شروع ہويا سی۔ ابتداء وچ جدوں نظام شمسی محض اک برفانی نیبولا اُتے مشتمل سی تاں اس وچ گیس تے گرد موجود سی۔ گیس بالخصوص ہیلئم تے ہائیڈروجنہاں دا زیادہ تر حصہ سورج بنا جدوں کہ ہور جگہاں اُتے گرد تے برف دے جمع ہونے توں سیارےآں دے بننے دا عمل شروع ہويا۔ جداں جداں سیارے وڈے ہُندے گئے، کشش ثقل دے باعث زیادہ گیس جمع کردے گئے۔ اک خاص حد نوں پہنچ کے بعض سیارےآں دا حجم انتہائی تیزی توں ودھنے لگیا جدوں کہ برفانی دیو کدی اس مرحلے تک نہ پہنچ پائے۔
چاند
[سودھو]یورینس دے کل 27 قدرتی چاند نيں۔ انہاں دے ناں شیکسپیئر تے الیگزینڈر پوپ دی تحاریر توں لئی گئے نيں۔ پنج وڈے چانداں دے ناں میرانڈا، ایریل، امبریل، ٹائیٹانیہ تے اوبیرون نيں۔ اُتے سارے چاند مجموعی طور اُتے بوہت گھٹ وزن رکھدے نيں۔ مثال دے طور اُتے ایہ پنج سب توں وڈے چاند مل کے وی ٹریٹن دے وزن دے نصف توں وی کم نيں۔ سب توں وڈے چاند دا رداس ساڈے چاند دا نصف اے تے 788.9 کلومیٹر اے۔ ایہ چاند بوہت گھٹ روشنی منعکس کردے نيں جس دی وجہ توں انہاں دا مشاہدہ آسان نئيں۔ انہاں چانداں دا نصف حصہ چٹانی جدوں کہ نصف حصہ برفانی اے۔ سطح دے مشاہدے توں پتہ چلدا اے کہ ایریل سب توں کم عمر اے کیونجے اس اُتے بوہت گھٹ گڑھے پئے نيں جدوں کہ امبریل سب توں پرانا اے۔ میرانڈا دی کھائیاں 20 کلومیٹر تک وی گہری نيں۔
1986 وچ ناسا دے وائجر 2 دا گزر یورینس دے کولوں ہويا۔ اُتے ایہ دورہ بہت مختصر سی تے فی الوقت مستقبل نیڑے وچ ایسی کوئی مہم ترتیب نئيں دتی گئی۔ 1977 وچ روانہ ہوئے وائجر 2 نے 24 جنوری 1986 نوں بادلاں دی اوپری تہہ توں 81500 کلومیٹر دے فاصلے توں تصاویر بھیجی سن تے فیر اگے نیپچون نوں روانہ ہوئے گیا سی۔ اس دے علاوہ بادلاں تے سیارے دی کیمیائی ساخت دا جائزہ لیندے ہوئے اس نے 5 وڈے چانداں دا مشاہدہ کرنے دے نال نال 10 نويں چاند وی دریافت کيتے۔
ناسا دے منصوبےآں وچ یورینس دے محور وچ گردش کرنے والے اک خلائی جہاز تے اس اُتے اتارنے والی اک مشین دا منصوبہ 2020 توں 2023 دے درمیان بھیجنا شامل اے جو 13 سال دے سفر دے بعد یورینس اُتے جا پہنچے گا۔
مورتاں
[سودھو]حوالے
[سودھو]- ↑ سائیٹ غلطی:نا منیا جان والا
<ref>
ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتےCSeligman
لئی۔ - ↑ ۲.۰ ۲.۱ ۲.۲ ۲.۳ ۲.۴ ۲.۵ سائیٹ غلطی:نا منیا جان والا
<ref>
ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتےfact
لئی۔ - ↑ سائیٹ غلطی:نا منیا جان والا
<ref>
ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتےmeanplane
لئی۔ - ↑ سائیٹ غلطی:نا منیا جان والا
<ref>
ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتےhorizons
لئی۔ - ↑ ۵.۰ ۵.۱ ۵.۲ ۵.۳ ۵.۴ سائیٹ غلطی:نا منیا جان والا
<ref>
ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتےSeidelmann Archinal A'hearn et al. 2007
لئی۔ - ↑ ۶.۰ ۶.۱ سائیٹ غلطی:نا منیا جان والا
<ref>
ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتےnasafact
لئی۔ - ↑ سائیٹ غلطی:نا منیا جان والا
<ref>
ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتےJacobson Campbell et al. 1992
لئی۔ - ↑ سائیٹ غلطی:نا منیا جان والا
<ref>
ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتےephemeris
لئی۔ - ↑ سائیٹ غلطی:نا منیا جان والا
<ref>
ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتےFeuchtgruber1999
لئی۔
بارلے جوڑ
[سودھو]![]() |
وکشنری: یورینس |
سائیٹ غلطی: