گجرات ساہتیہ اکادمی
گجرات ساہتیہ اکادمی | |
---|---|
ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી | |
![]() | |
مخفف | جی ایس اے |
تشکیل | ۲۴ ستمبر ۱۹۸۱ |
بانیان | گجرات دی حکومت |
قسم | ادبی ادارہ |
صدر دفتر | گاندھی نگر، گجرات |
اہم عضو | شبداسرشٹی |
نعرہ | شبداکیاجیوتی پرکاشو |
ویب سائٹ | sahityaacademy |
گجرات ساہتیہ اکادمی (گجراتی: ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી) جسنوں کدی کدی گجرات ساہتیہ اکیڈمی وی لکھیا جاندا اے، اک ادارہ جو بھارت دی ریاست گجرات وچ بولی جانے والی زباناں تے انہاں دے ادب دے فروغ دے لئی کوشاں اے۔ اس ادارے دی تاسیس 1981ء وچ اوتھے دی ریاستی حکومت دی جانب توں ہوئی۔ گجراتی جو ریاست دی سرکاری بولی اے، ادارے دے زیرفروغ زباناں وچوں اک اے۔ ہور زباناں وچ ہندی، سنسکرت، کچھی، سندھی تے اردو شامل نيں۔ 2017ء وچ وشنو پانڈیا اکادمی دے صدر دے طور برسرخدمت نيں۔[۱][۲]
تریخ
[سودھو]اس اکادمی دا قیام 24 ستمبر 1981ء نوں گجرات دی حکومت دی جانب توں عمل وچ آیا۔ ادارے وچ صدر، نائب صدر تے ہور ارکان شامل سن ۔ اس دا افتتاح 17 جون 1982ء نوں ہويا سی ۔[۳] گجراتی مصنف منوبھائی پانچولی اکادمی دے پہلے صدر بنے تے بھولابھائی پٹیل اس دے دوسرے صدر بنے۔ بھولابھائی پٹیل دی میعاد دے ختم ہونے دے بعد ریاستی حکومت نے کچھ سالاں تک انتخابی عمل اُتے روک لگیا دتی تے اکادمی نوں رجسٹرار (مہاماتر) نے کئی سالاں تک چلایا۔ گجراتی مصنفین ہاسو یاگنیک، دلپت پادھیار، کیریت دودھات تے ہرشد تریویدی رجسٹرار دے عہدے اُتے فائز رہ چکے نيں۔[۴] 2015ء وچ بھاگییش جھا نوں سیدھے بلا انتخاب صدر دے طور اُتے ریاستی حکومت دی جانب توں مقرر کیتا گیا۔ جھا دی جگہ وشنو پانڈیا نوں مئی 2017ء وچ دے دتی گئی سی۔[۵][۶]
تنظیم
[سودھو]گجرات اکادمی پنج ہور اکادمیاں دا احاطہ کردی اے جو اس طرح اے: ہندی ساہتیہ اکیڈمی ہندی زبان دے لئی، سنسکرت ساہتیہ اکیڈمی سنسکرت بولی دے لئی، کچھی ساہتیہ اکیڈمی کچھی زبان دے لئی۔ سندھی ساہتیہ اکیڈمی سندھی زبان دے لئی تے اردو ساہتیہ اکیڈمی اردو بولی دے لئی۔ مہاماتر (رجسٹرار) سبھی پنج اکیڈمیاں دے انتظامی صدر نيں۔ ایتھے مجالس قائمہ وی نيں، جنہاں وچوں ہر اک وچ دس ارکان نيں، انہاں وچ پنج سرکاری ارکان نيں، جو لوک ادب، سنسکرت بولی تے ادب تے جدید بھارتی زباناں نال تعلق رکھدے نيں۔[۳]
اکادمی دا اختیار صدر، نائب صدر تے مہاماتر دے پاس اے۔ اکادمی دی بااختیار شخصیتاں تے عہدیدار دو زمراں وچ منقسم نيں، جو سامانیا سبھا (عمومی مجلس) تے کاریاواہک سمیتی (ایگزیکیٹیو کاؤنسل) دے ناواں توں جانے جاندے نيں۔ سامانیا سبھا دی میعاد 5 سال بعد ختم ہو جاندی اے۔ سامانیا سبھا وچ 41 ارکان شامل نيں جس وچ گجرات ریاست دے تعلیمی کمیشنر، محمکۂ تعلیم دے مالیاتی مشیر، اکادمی دے رجسٹرار، گجرات ریاست دی اعلٰی تعلیم دے کمیشنر، گجرات ریاست دی زباناں دے ڈائریکٹر، گجراتی ادب دے 5 ارکان جنہاں نوں حکومت منتخب کردی اے، 9 ارکان جنہاں نوں مختلف گجراتی ادبی ادارےآں دے نمائندے چندے نيں، 8 ارکان گجرات ریاست دی یونیورسٹیاں دے نمائندےآں دے طور اُتے منتخب ہُندے نيں، اکادمی دے 3 ارکان اکادمی دی سامانیا سبھا دی جانب توں چنے جاندے نيں، 9 ارکان گجراتی مصنفین دی جانب توں چنی گئی انتخابی کمیٹی دی جانب توں منتخب ہُندے نيں، 2 ارکان ایداں ہُندے نيں جنہاں نوں ساہتیہ گورو پرسکار حاصل ہويا ہُندا اے۔ کاریاواہک سمیتی زیادہ توں زیادہ 10 ارکان اُتے مشتمل ہُندا اے، جس وچ صدر، نائب صدر، گجرات ریاست دے تعلیمی کمیشنر تے سامانیا سبھا دے 5 ارکان ہُندے نيں جنہاں نوں ریاستی حکومت چندی اے۔[۷]
عمل آوری
[سودھو]اکادمی دا اک اہم مقصد ایہ اے کہ مختلف تنظیماں تے ریاستی مصنفین نوں اس گل اُتے حوصلہ افزائی دتی جائے کہ گجراتی، سنسکرت تے ہور جدید زباناں تے گجراتی لوک ادب اُتے تحقیق تے ترقی ہو، ادبی کتاباں نوں یکجا کیتا جائے تے انہاں نوں چھاپیا جائے، اک کتب خانہ شروع کیتا جائے تے اسنوں قائم رکھیا جائے، ادبی انجمناں نوں تسلیم کیتا جائے تے انہاں دی مدد کيتی جائے، ادب دی مختلف اصناف اُتے تنقیدی کم ہوئے، ادب دے طلبہ دے وظائف جاری کیتے جان، جانیاں منیاں ہوئیاں شخصیتاں دی سالگرہاں، صدسالہ جشن پیدائش وغیرہ منائے جان، مختلف اصناف سخن دی کتاباں دی اشاعت اُتے انعامات تقسیم ہاں تے معمر مسنفین نوں اپاہج ہون تے خستہ حالت وچ گجرات وچ رہ رہے ہون، انہاں دی مدد کيتی جائے۔[۳] ادارہ ساہتیہ گورو پرسکار تسلیم شدہ مصنفین نوں دیندا اے تے یووا گورۋ پرسکار نوجوان مصنفین نوں ہر سال دیندا اے۔ 2016ء توں اکادمی نے دو انعامات جاری کیتے: ساہتیہ رتنا ایوارڈ جو گجراتی مصنفین نوں انہاں دے گراں قدر تعاون اُتے دتا جاندا اے تے رمن لال نیلکنٹھ ہاسیہ پریتوشیک جو گجراتی مصنفین نوں انہاں دے گراں قدر گجراتی مزاحیہ ادب وچ تعاون اُتے دتا جاندا اے۔
تنازع
[سودھو]ایہ اکادمی اک خود مختار ادارہ سی تے خود اپنے صدر دا انتخاب اک رائے شماری دے ذریعے کردی سی جس وچ 41 ارکان حصہ لیندے سن، جداں کہ اس رفاہی ٹرسٹ دے دستور وچ مذکور اے۔[۸]
مگر اپریل 2015ء وچ ریاستی حکومت غیر دستوری طور اُتے بھاگییش جھا نوں صدر دے طور اُتے متعین کرچکی اے جو اک گجراتی مصنف تے موظف آئی اے ایس افسر نيں، جس دے لئی کسی وی طرح دا انتخابی عمل دیکھنے وچ نئيں آیا۔ اس واقعے دے نتیجے وچ سوایتھ اکادمی آندولن (خود مختار اکادمی احتجاج) منظر عام اُتے آیا۔ اس تحریک نوں گجرات ساہتیہ پریشد، جو گجرات دا قدیم ترین ادارہ اے تے کچھ ہور گجراتی مصنفین جنہاں وچ منیشی جانی، شیریش پنچل، دھیرو پاریکھ، چندرکانت ٹوپی والا، بھرت مہتا، پریش ناک ہور راجو سولنکی نے چلایا۔[۹] غیر خود مختار اکادمی دے خلاف احتجاج کرنے دے لئی پریشد نے فیصلہ کیتا کہ اوہ گجرات ساہتیہ اکادمی نوں وی طرح حمایت نہ کرے۔ مارچ 2016ء وچ گجراتی شاعر ہرش برہمبھٹ نے اس انعام نوں لینے توں انکار کر دتا جسنوں اکادمی دی جانب توں انہاں دی مطبوعہ کتاب اُتے دتا گیا سی ۔[۱۰] نومبر 2015ء وچ بھاگییش جھا تے انہاں دے دو حامی مصنفین چینو مودی تے ونود بھٹ نے دھیرو پاریکھ تے نرنجن بھگت ورگے مصنفین دے لئی لفظ طالبان دا استعمال کیا، جو احتجاج دا حصہ سن ۔ اس واقعے دے بعد پروین پانڈیا نے اپنا انعام اکادمی نوں واپس کر دتا جسنوں انہاں نوں اکادمی نے 2004ء وچ اک مطبوعہ کتاب دے لئی دتا سی ۔[۱۱] پانڈیا ہی دے نقش قدم اُتے چلدے ہوئے وڈودرا وچ مقیم گجراتی مصنف تے ادبی نقاد بھرت مہتا نے اوہ انعام واپے کر دتا جو انہاں نوں 2008ء وچ دتا گیا۔[۸]
اس مکمل قضیے نوں ہائی کورٹ دے احاطے تک پہنجایا گیا۔ دھیرو پاریکھ نے ہور مصنفین دے نال استغاثہ گجرات ہائی کورٹ دے اگے رکھی۔[۵][۸][۱۱]
حوالے
[سودھو]- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ Lionel Wee (22 جنوری 2015). The Language of Organizational Styling. United kingdom: Cambridge University Press, 171. ISBN 978-1-107-05480-6. Retrieved on 26 مارچ 2017.
- ↑ ۳.۰ ۳.۱ ۳.۲ (9 اگست 2005) The Beautiful India – Gujarat. New Delhi: Reference Press, 231 – 233. ISBN 81-88583-98-7. Retrieved on 27 اگست 2017.
- ↑ Brahmabhatt, Prasad (2010). અર્વાચીન ગુજરાતી સાહિત્યનો ઈતિહાસ - આધુનિક અને અનુઆધુનિક યુગ (History of Modern Gujarati Literature – Modern and Postmodern Era) (in gu). Ahmedabad: Parshwa Publication, 396. ISBN 978-93-5108-247-7.
- ↑ ۵.۰ ۵.۱ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ سانچہ:Cite thesis
- ↑ ۸.۰ ۸.۱ ۸.۲ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ ۱۱.۰ ۱۱.۱ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).