موسی بن نصیر
موسی بن نصیر | |
---|---|
![]() |
|
تاریخ پیدائش | سنہ 640 [۱][۲][۳]
|
وفات | سنہ 715 (74–75 سال)[۱][۲][۳]
|
اولاد | عبدالعزیز ابن موسی |
عملی زندگی | |
پیشہ | عسکری قائد ، ولی |
عسکری خدمات | |
لڑائیاں تے جنگاں | المغرب کی اسلامی فتح ، فتح اندلس |
ترمیم ![]() |
موسیٰ بن نصیر افریقا دے عظیم اموی گورنر تے سپہ سالار سن ۔
افریقہ دا عظیم اموی گورنر تے سپہ سالار ۔
شروع دا جیون
[سودھو]موسی بن نصیر دا آبائی ٹبر سعائی سی تے عین التمر چ رہندا سی ، شام تے عراق دی سرحد اتے واقع ایہہ شہر اہم تجارتی مرکز سی ۔ خالد بن ولید نے عین التمر فتح کیتا تے اسدے پیؤ نوں گرفتار کر کے مدینہ بھیج دتا گیا تے دستور موجب اوہ غلام سی ۔ پر اسلام قبول کرن مگروں اسدے مالک عبدالعزیز بن مروان نے اسنوں آزاد کر کے (موالی) دوست بنا لیا ۔ موسی دا جم سن 19 ہجری چ ہویا ۔
اموی بادشاہ عبدالمالک نے موسی نوں بصرہ چ خراج وصول کرن دا افسر مقرر کیتا ۔ پر چھیتی ای موسی اتے بددیانتی دا الزام لگا پر اسدے مربی عبدالعزیز دی سفارش تے سزا توں بچ گیا ۔ عبدالعزیز نے موسی اتے عاید کردہ جرمانہ اپنی جیب توں ادا کیتا تے اسنوں اپنے کول مصر بلا لیا ، اوہ موسی دی دیانت تے ذہانت توں واقف سی ، اوہ جاندا سی کہ اسنوں وڈے کم سونپے جا سکدے نیں ، چنانچہ اسنوں افریقہ دا گورنر دا عہدہ دے دتا گیا ۔
موسیٰ بن نصیر دا آبائی خاندان مسیحی سی ۔ تے عین التمر وچ مقیم سی ۔ شام تے ایران دی سرحد اُتے واقع ایہ شہر اہم تجاردی مرکز سی ۔ خالد بن ولید نے عین التمر فتح کیتا تاں آپ دے والد نصیر نوں گرفتار کرکے مدینہ بھیج دتا دستور دے مطابق اوہ غلام سی ۔ لیکن قبول اسلام دے بعد اس دے مالک عبدالعزیز بن مروان نے آزاد کرکے (موالی) دوست بنا لیا۔ موسی دی پیدائش عہد فاروقی 19 ہجری وچ ہوئی۔ آپ دی تعلیم و تربیت اسی ماحول وچ ہوئی جس وچ عمر بن عبد العزیز پرورش پا رہے سن ۔
عبد الملک نے موسٰی نوں بصرہ وچ خراج وصول کرنے دا افسر مقرر کیتا۔ لیکن جلد ہی موسٰی اُتے بددیاندی دا الزام لگیا اُتے آپ اپنے مربی عبد العزیز دی سفارش اُتے سزا توں بچ گئے۔ عبد العزیز نے موسی اُتے عاید کردہ جرمانہ اپنی جیب توں ادا کیتا عبد العزیز نے انہاں نوں اپنے پاس مصر وچ بلايا اوہ موسٰی دی دیانت و ذہانت توں آگاہ سن تے جاندے سن کہ انہاں نوں عظیم کم سونپے جا سکدے نيں۔ چنانچہ انہاں نوں افریقہ دے گورنر دا منصب سونپیا گیا۔
موسٰی بن نصیر اچھے جرنیل ہی نئيں بہت اچھے منتظم وی سن تے اس توں ودھ کے ایہ کہ اوہ مبلغ تے مصلح سن ۔ بربر قبیلے نوں جو مسلسل بغاوتاں دے عادی سن تے سخت توں سخت گورنراں دے مظالم برداشت کرنے دے سبب مسلماناں توں متنفر ہو رہے سن ۔ اک ایداں دے ہی مصلح دی ضرورت سی جو انہاں دے نظریات دی تطہیر کر سکے۔ اسلامی اقدار نوں انہاں دے دلاں وچ بٹھا سکے تے انہاں نوں اسلام دے مبلغ بنا دے۔ موسٰی بن نصیر افریقہ پہنچے تاں انہاں نے قبیلے وچ گھل مل کے انہاں نوں یقین دلایا کہ مسلمان دی حیثیت توں انہاں وچ تے موسٰی وچ کوئی فرق نئيں تے اوہ انہاں وچوں نيں۔ اس نويں انداز اُتے بربر قبیلے نوں خوشگوار حیرت ہوئی موسٰی دے فوجی کمانڈر طارق بن زیاد خود بربر سن تے قوت ایمانی تے جذبہ جہاد توں معمور دل رکھدے سن ۔ طارق بن زیاد نے ست ہزار بربر فوج دی دینی و فوجی تربیت کرکے اسنوں کسی وی وڈی مہم دے لئی تیار کیتا۔ غرض بربر قبیلے نوں اعتماد وچ لے کے انہاں نوں متحد کرکے انہاں دی تربیت کرکے تے انہاں وچ جذبہ جہاد پیدا کرکے فتح اندلس دا پہلا مرحلہ مکمل کیتا گیا
ویکھو مکمل مضمون فتح اندلس
کاونٹ جولین دی طرف توں اندلس اُتے حملہ دی دعوت ملنے اُتے اوہ وقت آگیا جس دا مسلماناں نوں انتظار سی ۔ راڈرک دا ظلم واضح ہو چکيا سی ۔ اس دی بدکرداری سامنے آگئی سی۔ اندلس وچ نہ صرف یہودی مظلومیت دی زندگی بسر کر رہے سن بلکہ گاتھ قوم دے عوام وی تنگ سن ۔ امرا وی بادشاہ توں تنگ آئے بیٹھے سن ۔ معاشرہ ہر لحاظ توں گل سڑ گیا سی تے اک نويں انقلاب دا متقاضی سی ۔ طارق بن زیاد نے اپنے ابتدائی خطاب وچ ہی مظلوم دی حمایت وچ جنگ تے خدا دا پیغام پہنچانے دے جذبات ابھارے تے مجاہدین سر دھڑ دی بازی لگانے اُتے آمادہ ہو گئے
موسٰی نے اس موقع اُتے نہایت محتاط طرز عمل اختیار کیتا۔ پہلے کاونٹ جولین دی وفاداری دا امتحان کیتا تے پہلا حملہ اس توں کروایا۔ فیر طارق بن زیاد نوں ست ہزار مجاہدین دے نال بھیجیا تے پنج ہزار بطور کمک روانہ کیتے۔ تے جداں ہی گاڈ ایسٹ دی فتح دی خبر ملی خود وی اندلس پہنچے تے فتوحات وچ حصہ لیا۔
انجام
[سودھو]بدقسمتی توں موسٰی دا انجام وی نہایت اندوہ ناک ہويا۔ ولید بن عبدالملک نے موت توں پہلے موسی نوں دمشق واپس پہنچنے دے احکامات دتے سن ۔ موسیٰ بن نصیر غنیمت تے زر و جواہر دے نال پایہ تخت واپسی دے لئی روانہ ہو چکيا سی ۔ ولید دے مرض الموت وچ مبتلا ہونے دے بعد سلیمان بن عبدالملک دی خواہش سی کہ موسی دا ورود دمشق وچ ولید دی موت دے بعد تے اس دی اپنی تخت نشینی دے وقت ہوئے لیکن موسیٰ بن نصیر اپنے محسن تے مربی دی خدمت وچ جلد از جلد حاضر ہو کے تحفے تے تحائف تے مال غنیمت پیش کرنا چاہندا سی ۔ لہذا سلیمان دی خواہش دے خلاف نہایت سرعت توں پایہ تخت پہنچیا۔ ولید دی طرف توں موسیٰ دے بے حد عزت افزائی ہوئی۔ انتقام دی اگ نوں ٹھنڈا کرنے دے لئی سلیمان نے تخت نشین ہونے دے بعد موسیٰ دے تمام اعزازات تے مناصب توں یکسر محروم کر دتا تے اس دی تمام جائداد ضبط کر لئی۔ ایہی نئيں بلکہ جدوں کسی صاحب اثر شخصیت دے ایماء اُتے موسی نوں قید توں کڈیا گیا تاں سلیمان نے اس اُتے کئی لکھ دا جرمانہ نافذ کر دتا۔ موسی اس قدر کثیر رقم بطور جرمانہ ادا کرنے دے قابل نہ سی ۔ کتھے فاتح سپین دی حیثیت توں شاہانہ تزک و احتشام تے کتھے ہن اک تنگ دست انسان جو دو لقمےآں دا وی محتاج ہوئے۔ سلیمان بن عبد الملک نے نہ
بیٹے دی موت
[سودھو]سلیمان نے انہاں دے بیٹے عبد العزیز بن موسٰی نوں جسنوں اوہ اپنا نائب بنا کے آئے سن، قتل کر دتا تے موسٰی نوں کچھ دیر جیل وی کٹنی پئی تے اسی جیل وچ انہاں دے بیٹے دا سر انہاں نوں دکھایا گیا۔ جس اُتے اسی سالہ بزرگ منتظم و جرنیل دا تبصرہ صرف ایہ سی کہ سلیمان تو نے اک ایداں دے جوان نوں ماریا اے جو رات نوں خدا دی عبادت کردا سی تے دن نوں روزہ رکھدا سی ۔ ایہ صدمہ بظاہر انہاں نے صبر نال برداشت کیتا لیکن پیرانہ سالی وچ اک نیک تے باصلاحیت بیٹے دی موت انہاں دے لئی ناقابل برداشت ثابت ہوئی۔ تے قید توں آزاد ہونے دے بعد نہایت ہی غربت وچ انہاں دا انتقال ہويا۔
حوالے
[سودھو]- ↑ ۱.۰ ۱.۱ فیسٹ آئی ڈی: https://id.worldcat.org/fast/292865 — subject named as: Mūsá ibn Nuṣayr — اخذ شدہ بتاریخ: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷
- ↑ ۲.۰ ۲.۱ Brockhaus Enzyklopädie online ID: https://brockhaus.de/ecs/enzy/article/musa-ibn-nusair — subject named as: Musa Ibn Nusair — اخذ شدہ بتاریخ: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷
- ↑ ۳.۰ ۳.۱ Brockhaus Enzyklopädie online ID: https://brockhaus.de/ecs/enzy/article/musa-ibn-nusair — subject named as: Musa Ibn Nusair
- 640 دے جم
- مضامین جنہاں وچ اردو بولی دا متن شامل اے
- 715 دیاں موتاں
- 716 دیاں موتاں
- اٹھويں صدی دی عرب شخصیتاں
- اٹھويں صدی دے مسلمان
- افریقیہ دے اموی گورنر
- الاندلس دے اموی گورنر
- اموی جوامع
- اموی شخصیتاں
- اندلسی شخصیتاں
- الجزائر دی تریخ
- تونس دی تریخ
- مراکش دی تریخ
- ستويں صدی دی عرب شخصیتاں
- ستويں صدی دے مسلمان
- قرون وسطی وچ الجزائر
- قرون وسطی وچ تونس
- قرون وسطی وچ ہسپانیہ
- مسلم جوامع
- اٹھويں صدی دی مراکشی شخصیتاں
- عرب جرنیل
- شخصیتاں
- تریخی شخصیتاں
- مشہور لوک
- عرب شخصیتاں
- مسلم شخصیتاں
- عرب
- بنی امیہ
- مسلم جرنیل
- تریخ
- افریقہ دی تریخ
- ایشیا دی تریخ
- تریخ اسلام