ماسکو
ماسکو | ||
---|---|---|
(روسی وچ: Москва) | ||
![]() |
||
![]() |
![]() |
|
منسوب بنام | ماسکوا (دریا) [۱] | |
![]() نقشہ |
||
انتظامی تقسیم | ||
ملک | ![]() ![]() ![]() | |
دارالحکومت برائے | روس (۱۲ مارچ ۱۹۱۸–) | |
تقسیم اعلیٰ | روس [۴] | |
جغرافیائی خصوصیات | ||
متناسقات | Coordinates: Unable to parse latitude as a number:سانچہ:60.تا.10 Invalid arguments have been passed to the {{#coordinates:}} function | |
رقبہ | 2562 مربع کلومیٹر | |
بلندی | 156 میٹر | |
آبادی | ||
کل آبادی | 13010112 (۱ اکتوبر ۲۰۲۱)[۵] | |
مزید معلومات | ||
جڑواں شہر | برلن (۲۸ اگست ۱۹۹۱–) دہلی (۲۵ ستمبر ۲۰۰۲–) میڈرڈ (۱۹۷۹–) تل ابیب (۲۰۰۱–) تہران (۱۹۹۶–) بیجنگ (۱۶ مئی ۱۹۹۵–) لندن (۲۹ نومبر ۲۰۰۰–) لیوبلیانا (۲۰ مئی ۲۰۰۰–) منیلا بیونس آئرس (۱۹۹۰–) آستانا (۲۰ جون ۲۰۰۰–) ایتھنز (۷ دسمبر ۲۰۰۱–) | |
اوقات | ماسکو وقت ، متناسق عالمی وقت+03:00 ، یورپ/ماسکو [۱۱] | |
سرکاری زبان | روسی | |
گاڑی نمبر پلیٹ | 77 97 (جون ۲۰۰۲–) 99 (اگست ۱۹۹۸–) 177 (اگست ۲۰۰۵–) 197 (مئی ۲۰۱۰–) 199 (نومبر ۲۰۰۷–) 777 (اگست ۲۰۱۳–) 799 (جولائی ۲۰۱۷–) | |
رمزِ ڈاک | 101001–135999
| |
فون کوڈ | 495، 499 | |
آیزو 3166-2 | RU-MOW | |
اعزازات | ||
ہیرو سٹی (سوویت یونین) (۱۹۶۵) (۱۹۶۵) |
||
باضابطہ ویب سائٹ | باضابطہ ویب سائٹ (روسی تے انگریزی ) | |
جیو رمز | 524894[۱۲]، 524901 | |
|
||
ترمیم ![]() |
ماسکو (روسی: Москва، انگریزی: Moscow) روس دا راجگڑھ تے سیاسی، اقتصادی، تجارتی، تعلیمی تے آمدورفت دا مرکز اے۔ ایہ براعظم یورپ دا سب توں وڈا شہر وی اے۔
شہر روس دے یورپی علاقے وچ وسطی وفاقی ضلع وچ دریائے ماسکو دے کنارے واقع اے۔ تاریخی طور اُتے ایہ سوویت اتحاد تے زار دے عہد وچ وی روس دا راجگڑھ رہیا اے۔ ایتھے واقع روسی صدر دی رہائش گاہ ماسکو کریملن نوں عالمی ثقافتی ورثء قرار دتا گیا اے۔ استوں علاوہ روسی پارلیمان (دوما تے وفاقی مجلس) تے حکومت روس دے ہور دفاتر وی ايسے شہر وچ نيں۔
ماسکو 2222اپنے طرز تعمیر تے فنون لطیفہ دے حوالے توں دنیا بھر وچ معروف اے۔ ماسکو دا سینٹ بازل گرجا تے مسیح نجات دہندہ دا گرجا وی دنیا بھر وچ جانیا جاندا اے۔ ماسکو ہن وی اک وڈا اقتصادی مرکز اے تے کئی ارب پتی افراد دا مسکن تے غیر دیسی افراد دے لئی مہنگے ترین شہراں وچوں اک شمار کيتا جاندا اے۔ ایہ کئی سائنسی و تعلیمی ادارےآں دے نال نال کھیلاں دے عظیم میداناں دا وی شہر اے۔ ماسکو پیچیدہ ترین آمدورفت دے نظام دا حامل اے جس وچ دنیا دا مصروف ترین میٹرو نظام وی شامل اے جو اپنی تعمیرات دے باعث دنیا بھر وچ مشہور اے۔ ماسکو 1980ء دے گرمائی اولمپک کھیلاں دی میزبانی کرچکيا اے۔
یہ یورپ دا سب توں وڈا ام البلد (metropolitan area) اے تے دنیا دے عظیم ترین شہری علاقےآں وچ شمار کيتا جاندا اے۔ ماسکو روس تے دنیا دا اہم سیاسی، اقتصادی، ثقافتی، مذہبی، مالیاتی تے تعلیمی مرکز اے تے اک عالمی شہر اے۔ ایہ دنیا دے وڈے شہراں وچ ستويں درجے اُتے آندا اے۔ شہر دی آبادی (بمطابق یکم جون 2009ء) 10،524،400 اے ۔
ماسکو اہم اقتصادی مرکز اے تے دنیا دے ارب پتی افراد وچوں کئی ایتھے مقیم نيں۔ 2008ء وچ شہر نوں مسلسل تیسرے سال غیر دیسی ملازمین دے لئی دنیا دا مہنگا ترین شہر قرار دتا گیا سی۔ اُتے 2009ء وچ اسنوں ٹوکیو تے اوساکا دے بعد تیسرے درجے اُتے رکھیا گیا۔
ماسکو وچ کئی سائنسی و تعلیمی ادارے واقع نيں تے نال نال کھیلاں دے مشہور میدان وی نيں۔ آوا جائی دا اک پیچیدہ نظام، جو 3 بین الاقوامی ہوائی اڈےآں، 9 ریلوے ٹرمینل تے زیر زمین ریل دے مصروف نظاماں اُتے مشتمل اے۔ زیر زمین ریلوے نظام ٹوکیو دے بعد دنیا دا مصروف ترین نظام اے تے اپنی خوبصورت تعمیرات تے فن پارےآں دے بارے دنیا بھر وچ ممتاز حیثیت رکھدا اے۔ ماسکو دے باسی نوں روسی بولی وچ ماسکووچ کہیا جاندا اے۔
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/18/MoscowCollage.jpg/280px-MoscowCollage.jpg)
ماسکو (روسی:ماسکوا) روس دا راجگڑھ تے سب توں وڈی لوک گنتی دا روسی شہر اے۔ ایہ روس دا سیاسی کاروباری رہتلی، آݨ جاݨ تے پڑھائی دا گڑھ اے۔ دریائے ماسکوا دے کنڈے تے وسدے ایس شہر وچ 11,503,501 لوک وسدے نیں۔ایہہ شہر روس دے لیندے پاسے ول اے۔ استمبول مگروں ایہ یورپ دا سب توں وڈا شہر اے۔ ایتھے دنیا دے سب توں چوکھے ارب پتی ریندے نیں۔ ماسکو اپنے بنائی تے سوہنے کم نال دنیا بھر چ مشہور اے۔
ماسکو دا سینٹ باسل گرجا تے کرائیسٹ دی سیویئر گرجا (روسی چ خریستا سپاسیتلیا سرکوف) وی دنیا بھر چ جانے جاندے نیں ۔
ماسکو اج وی اک وڈا اقتصادی مرکز اے تے کئی ارب پتی افراد دا مسکن اے تے جگ دا دوجا مہنگا ترین شہر اے ۔ ایہہ کئی سائینسی و تعلیمی اداریاں دے نال نال کھیڈاں دے وڈے میداناں دا شہر وی اے ۔ ماسکو پیچیدہ ترین آمد و رفت دا نظام رکھدا اے جس چ دنیا دا مصروف ترین میٹرو یا زیر زمین ریل نظام وی شامل اے ،جہڑا اپنی تعمیرات ، خوبصورتی تے صفائی دی وجہ توں پورے جگ چ مشہور اے ۔ ماسکو 1980ء دے گرمائی اولمپک دی میزبانی وی کرچکیا اے ۔
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ec/St_Basils_Cathedral-500px.jpg/250px-St_Basils_Cathedral-500px.jpg)
تریخ دے پنیاں تے ماسکو دا پہلا ذکر 1147ء چ ملدا اے جدوں کیف دے شہزادے یوری دولگو روکی (یوری لمبے ہتھاں والا) نے نوووگورد دے شہزادے نوں طلب کیتا گئیا ۔ تریخ دسدی اے کہ دریائے ماسکوا دے کنارے ماسکو دی بنیاد رکھن والا وی ایہی شہزادہ سی ۔ 9 سال بعد یوری دولگو روکی نے شہر دے دوالے لکڑی دی فصیل قائم کرن دا حکم دتا جہڑی بعد چ کئی دفعہ تعمیر ہوئی ۔ 1237ء تے 1238ء چ منگولاں نے شہر تباہ کرن دے بعد اگ لا دتی تے شہریاں نوں قتل کردتا ۔ ماسکو حالات دا مقابلہ کردے ہوئے 1327ء فیر ابھریا تے اک آزاد ریاست دا راجگھر بنیا ۔ استوں بعد کافی عرصے تک ماسکو اک مستحکم تے کامیاب ریاست دی جثیت نال ترقی کردا رہیا تے ارد گرد دے علاقیاں توں مہاجر ہوکے آݨ والے روسی ایتھے آباد ہوئے ۔
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/63/Moskva_riverfront.jpg/250px-Moskva_riverfront.jpg)
شہزادہ دمیتری دونسکی نے اک متحدہ روسی فوج دی قیادت کردے ہوئے 1380ء چ جنگ کولیکووا چ منگولاں دے خلاف اہم کامیابی حاصل کیتی ۔ اسدے بعد ماسکو نے روس نوں منگولاں دے قبضے توں آزاد کران چ اہم تے قائدانہ کردار ادا کیتا ۔ 1453ء ایوان گروزنی (ایوان خوفناک) نے روس نوں تاتاریاں دے قبضے توں آزاد کروائیا تے ماسکو دیس چ طاقت دا اہم مرکز بن گئیا ۔ اسدے دور دے خاتمے تک ماسکو روسی سلطنت دا راجگھر بن گئیا.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Fire_of_Moscow_1812.jpg/250px-Fire_of_Moscow_1812.jpg)
ستارویں صدی کئی اہم ترین واقعات پیش آئے جنہاں چ 1618ء چ پولینڈ دے دراندازاں توں ماسکو دی آزادی ، 1648ء نمک دے فسادات ، 1662ء چ تانبا دے فسادات ، 1682ء دی ماسکو بغاوت شامل نیں ۔ 1703ء پیٹر اعظم نے بالٹک سمندر دے کنارے سینٹ پیٹرزبرگ ناں دا شہر آباد کیتا تے 1712ء ماسکو دی راجگھر دے طور تے حثیت ختم ہوگئی تے دارالحکومت سینٹ پیٹرزبرگ منتقل ہوگئیا ۔ روس تے نیپولین دے حملے دے بعد 1812ء ماسکو دے لوکاں نے خود شہر نوں اگ لادتی تے آپ شہر چھڈ کے چلے گئےتے جدوں 14 ستمبر نوں نیپولین دیاں فوجاں ایتھے پہنچیاں تے سخت برفباری چ اوہناں نے شہر نوں راکھ دا ڈھیر دیکھیا ۔
تریخ دے صفحات وچ ماسکو دا پہلا ذکر 1147ء وچ ملدا اے جدوں کیف دے شہزادے یوری دولگورفکی دی جانب توں نوگورود جمہوریہ دے شہزادے نوں طلب کيتا گیا۔ 9 سال بعد 1156ء وچ یوری دولگورفکی نے شہر دے گرد لکڑی دی فصیل قائم کرنے دا حکم دتا جو بعد وچ کئی مرتبہ تعمیر ہوئی۔ 1237ء تے 1238ء وچ منگولاں نے شہر نوں تباہ کرڈالیا تے اسنوں نذر آتش کرنے دے بعد شہریاں نوں قتل کر دتا۔ ماسکو حالات توں نبرد آزما ہونے دے بعد 1327ء وچ اک مرتبہ فیر ابھریا تے آزاد سلطنت دا راجگڑھ قرار پایا۔ بعد وچ ماسکو کئی سال تک اک مستحکم تے کامیاب ریاست دی حیثیت توں ترقی پاندا رہیا تے روس بھر توں ہزاراں مہاجرین ایتھے آکے آباد ہوئے ۔
1380ء وچ شہزادہ دمتری دونسکوئے نے اک متحدہ روسی فوج دی قیادت کردے ہوئے جنگ کولیکوف وچ منگولاں دے خلاف اہم ترین فتح حاصل کيتی۔ اس دے بعد ماسکو نے روس دے منگولاں دے قبضے توں آزاد کرنے دے لئی اہم ترین تے قائدانہ کردار ادا کيتا۔ 1480ء وچ ایوان سوم نے روس نوں تاتاریاں دے قبضے توں کڈ لیا تے ماسکو دیس وچ طاقت دا مرکز بن گیا۔ اس دے دور دے خاتمے تک ماسکو روسی سلطنت دا راجگڑھ بن گیا۔
17 ويں صدی وچ کئی اہم واقعات پیش آئے جنہاں وچ 1612ء وچ پولینڈ دے دراندازےآں توں ماسکو دی آزادی، 1648ء وچ نمک فسادات، 1662ء وچ تانبہ فسادات تے 1682ء دی ماسکو بغاوت شامل نيں۔ 1703ء وچ پیٹر اعظم دی جانب توں بحیرہ بالٹک دے کنارے سینٹ پیٹرزبرگ نامی شہر دے قیام دے بعد 1712ء وچ ماسکو دی راجگڑھ دی حیثیت ختم ہوئے گئی تے راجگڑھ سینٹ پیٹرزبرگ منتقل کر دتا۔ 1812ء وچ نپولین دی آمد اُتے ماسکو دے باشندےآں نے شہر نوں نذرآتش کر دتا تے شہر چھڈ گئے تے جدوں 14 ستمبر نوں نپولین دی افواج پہنچیاں تاں اوہ بھکھ، سردی تے رسد دی فراہمی وچ مسائل توں دوچار سن تے جلد واپسی اُتے مجبور ہوگئياں۔ جنوری 1905ء وچ شہر دے گورنر یا میئر دا نظام رائج کيتا گیا تے الیگزیندر ایدریانوف شہر دے پہلے میئر قرار پائے۔ 1917ء وچ انقلاب روس دی کامیابی دے بعد 12 مارچ 1918ء نوں روس دی وفاقی سوویت اشتراکی جمہوریہ تے 5 سال بعد سوویت اتحاد دا راجگڑھ قرار پایا۔
دوسری جنگ عظیم دے دوران سوویت ریاست دی دفاعی کمیٹی تے افواج دے جنرل اسٹاف ماسکو وچ قائم سن ۔ 1941ء وچ ماسکو دے باشندےآں توں قومی رضاکاراں دے 16 ڈویژن (اک لکھ 60ہزار افراد توں ودھ)،25 بٹالین (اک لکھ 85 ہزار توں ودھ) تے 4 انجینئری رجمنٹ تشکیل دتیاں گئیاں۔ نومبر 1941ء وچ شہر دے نواح وچ جرمن افواج دی پیش قدمی دا روک کر دتا گیا تے بعد وچ جنگ ماسکو وچ اس دا مکمل خاتمہ ہوئے گیا۔ جنگ دے دوران شہر نوں شدید نقصان پہنچیا تے اس دی صنعتاں شدید متاثر ہوئیاں۔ اُتے محاصرے تے بمباری دے باوجود شہر دے زیر زمین میٹرو نظام دی تعمیر جاری رہی جس دا آغاز 1930ء دے اوائل وچ ہويا سی۔ میٹرو نظام دی چند لائناں جنگ دے آخری ایام وچ کھولی گئياں۔ یکم مئی 1944ء نوں تمغا دفاع ماسکو تے 1947ء وچ ماسکو دی 800 واں سالگرہ دی یاد وچ اک ہور تمغا متعارف کرایا گیا۔ 8 مئی 1965ء نوں دوسری جنگ عظیم دی فتح دی 20 واں سالگرہ دے موقع اُتے سوویت یونین دے 12 شہراں نوں ”بلاد قہرمان“ (Hero Cities) قرار دتا گیا جنہاں وچ ماسکو وی شامل سی۔ 1980ء وچ شہر نے گرمائی اولمپک کھیلاں دی میزبانی دی اُتے افغانستان وچ روسی جارحیت دے خلاف دنیا دے کئی دیساں نے انہاں کھیلاں وچ حصہ نہ لیا۔ (ملاحظہ کیجیے: اولمپک مقاطعے)
1991ء وچ ماسکو میخائل گورباچوف دی اصلاحات دے مخالف حکومتی اراکین دی بغاوت دی کوششاں دا وی مرکز رہیا۔ سقوط سوویت اتحاد دے بعد وی ماسکو بدستور راجگڑھ رہیا۔ اس دے بعد ماسکو وچ معیشت مغربی طرز اُتے ترتیب دتی گئی۔
حکومت
[سودھو]ماسکو روس وچ طاقت دا مرکز اے۔ شہر دے مرکز وچ ماسکو کریملن واقع اے جس وچ روس دے صدر دی رہائش گاہ دے نال نال ہور کئی قومی حکومتی تنصیبات وی قائم نيں جنہاں وچ عسکری صدر دفاتر تے ماسکو عسکری ضلع دے صدر دفاتر وی شامل نيں۔ دنیا بھر دے دارالحکومتاں دی طرح ماسکو وی کئی غیر دیسی سفارت خاناں تے سفارت کاراں دا مسکن اے۔ ماسکو 7 وفاقی ضلعے دے وسطی وفاقی ضلع وچ واقع اے۔ نتیجتاً ایہ روس دے صدر دی جانب توں متعین کردہ نمائندے دے زیر انتظام اے ۔
ماسکو دے مکمل شہر دے سربراہ اک میئر نيں (موجودہ میئر: یوری لوزکوف)۔ اسنوں 10 انتظامی علاقےآں (اورکوگ) تے 123 بلدیاتی ضلعے وچ تقسیم کيتا گیا اے ۔
جیوگرافی تے موسم
[سودھو]موسم
[سودھو]شمالی عرض بلد وچ واقع ہونے دی وجہ توں شہر وچ سورج دی روشنی کدی کدائيں ہی دکھادی دیندی اے۔ موسم سرما سب توں چھوٹا دن 7 گھینٹے توں وی پہلے ختم ہوجاندا اے جدوں کہ گرما وچ دن 18 گھینٹے توں وی وڈا ہوجاندا اے۔ نتیجتاً ماسکو وچ شدید سردی تے اوسط گرمی پڑدی اے۔ جولائی تے اگست دے گرم مہینےآں وچ اوسط درجہ حرارت 20 ڈگری سینٹی گریڈ ہُندا اے جدوں کہ سردیاں دے مہینےآں وچ درجہ حرارت منفی 12 ڈگری سینٹی گریڈ تک گرجاندا اے ۔
تعمیرات
[سودھو]طویل عرصے تک شہر دے منظر وچ آرتھوڈوکس چرچ غالب نظر رہیا اُتے سوویت دور وچ شہر دا حلیہ تیزی توں تبدیل ہويا جس وچ اہم ترین کردار جوزف استالن دا سی جس نے شہر نوں جدید بنانے دے لئی وڈے پیمانے اُتے اقدامات کیتے۔ انہاں دے دور صدارت وچ شہر وچ وسیع سڑکاں تعمیر کيتیاں گئیاں جنہاں وچوں چند 10 قطاراں تک وسیع سن اُتے اس جدیدیت دا نقصان شہر دی قدیم تعمیرات نوں ہويا تے چند شاہکار عمارتاں اس دی نذر ہوگئياں۔ انہاں عمارتاں وچ برج سوخاریو، کازان گرجا تے مسیح نجات دہندہ دا گرجا شامل نيں۔ آخر الذکر دونے عمارتاں نوں 1990ء دی دہائی وچ دوبارہ تعمیر کيتا گیا۔
استالن عہد وچ گرجا نما 7 عمارتاں تعمیر کيتیاں گئیاں جنہاں نوں ست بہناں (The Seven Sisters) کہیا جاندا اے۔ ایہ عمارتاں اج وی ماسکو دی بلند عمارتاں دا اہم ترین حصہ نيں۔ ہر شہری تے اس دے خاندان نوں رہائش دی فراہمی دی روسی پالیسی دے باعث وی ماسکو وچ تعمیرات دے شعبے وچ انقلاب برپا ہويا۔
سبھیاچار
[سودھو]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0b/Tretyakovgallery.jpg/220px-Tretyakovgallery.jpg)
ماسکو دے کئی عجائب گھر تے گیلریاں اس اعلیٰ پائے کيتیاں نيں کہ انہاں دا موازنہ مغربی یورپ تے شمالی امریکا دے کسی وی کسی وی عجائب گھر یا گیلری توں کيتا جاسکدا اے۔ فن پارےآں دی نمائشاں باقاعدگی توں منعقد ہُندیاں نيں جنہاں وچ مصوری، تصویر کشی تے مجسمہ سازی دے نمونے پیش کیتے جاندے نيں۔
ماسکو دے اہم ترین فنی عجائب گھراں وچ تریتیاکوف گیلری شامل نيں جس دی بنیاد اک فن پارےآں دے اک دولت مند شائق پیویل تریتیاکوف نے رکھی سی۔ انہاں نے شہر دے لئی فن پارےآں دے اک عظیم ذخیرہ وی عطایہ کیہ۔ اج کل تریتیاکوف گیلری دو عمارتاں وچ قتسیم اے۔ قدیم تریتیاکوف دریائے ماسکوا دے جنوبی کنارے اُتے واقع اصل گیلری اے جس وچ قدیم روسی فن پارے محفوظ نيں۔ پہلے از انقلاب دے معروف مصور الیاریپن تے ہور دے فن پارے ايسے قدیم تریتیاکوف گیلری وچ رکھے گئے نيں۔ جدید تریتیاکوف گیلری سوویت دور وچ قائم کيتی گئی جس وچ سوویت فن کاراں دے نمونے رکھے گئے نيں۔
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Gmii.jpg/220px-Gmii.jpg)
شہر ماسکو دا اک ہور فنی عجائب گھر پشکن عجائب گھر اے۔ ایہ لندن دے برطانوی عجائب گھر دی طرز اُتے تعمیر اے۔ ریاستی تاریخی عجائب گھر برائے روس روسی تریخ دے بارے وچ اے۔ 1872ء وچ قائم کردہ پولی ٹیکنک عجائب گھر روس دا سب توں وڈا تکنیکی عجائب گھر اے جس وچ کئی تاریخی ایجادات تے ٹیکنالوجی دے کارنامے رکھے گئے نيں۔ اس دے علاوہ شہر وچ بورودینو پینوراما عجائب گھر وی قائم اے ۔
ماسکو روس وچ بیلے تے فلم سمیت ہور فنون دا مرکز اے۔ شہر وچ 93 سیٹر، 132 سینما تے 24 کنسرٹ ہال قائم نيں۔ اس دے علاوہ ماسکو وچ بین الاقوامی پرفارمنس آرٹ دا مرکز وی قائم اے جسنوں 2003ء وچ کھولیا گیا۔
شہر وچ دو وڈے سرکس ماسکو ریاستی سرکس تے ماسکو سرکس وی قائم نيں ۔
تهاں پتہ
[سودھو]ماسکو دا شہر ماسکوا دریا دے کنڈے تے وسدا اے جیہڑا مرکزی روس دے یورپی چڑهدے پاسے ول وگدا اے. اے دریا شہر دے اندر 49 پلیاں تے نہراں تکر پهیلیا ہویا اے. ما سکو دی ایلیویشن ال رشیا نمائش مرکز تے 512 فٹ اے جتهے ماسکو دا مشعور موسمیات گڑھ موجود اے. ماسکو شہر دا وادا لہندے توں چڑهدے تکر 39.7 کلومیٹر تے لمبائی اتلے توں دکهن تکر 51.8 کلومیٹر ہیگی اے.
ویلہ
[سودھو]ماسکو دا ویلہ مرکزی روس خاص طور تے سینٹ پیٹرزبرگ, بیلارس, تے جمہوریہ کریمیہ دے ٹائم زون دے حوالے لئی ورتیا جاندا اے. اے علاقے ماسکو سٹنڈرڈ ویلے تے ٹردے نیں جیہڑہ UTC توں 3 کعینٹے ود اے.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/71/Time_zones_of_Europe.svg/250px-Time_zones_of_Europe.svg.png)
آب و ہوا
[سودھو]ماسکو دی آب و ہوا گرم تے گٹھن آلی اے۔ سردی دا موسم عام طور تے نومبر توں مارچ تکر جاندا اے تے باقی سارا سال گرمی پیندی اے۔ موسم وچ تبدیلی ہندی رہندی اے تے درجہ حرارت سردیاں وچ 25- توں 30- تکر ہندا اے۔ گرمیاں دا درجہ حرارت 10 توں 35 Ċ درجہ تکر جاندا اے۔ جون جولائی تے اگست دے معینیاں چ بوہتا بوہتا درجہ حرارت 20 توں 26 تکر قابل برداشت ہندا اے پر مئی تے ستمبر دے معینے چ چوکھی گرمی پیندی اے تے کدی اک دو ہفتے لئی دن دا درجہ حرارت 30C توں وی ٹپ جاندا اے۔ ہن تکر سب توں ودھ درجہ حرارت ماسکو دے مرکز تے ایئرپورٹ دا رکارڈ کیتا گیا جیہڑا 29 جولائی 2010 نوں 38.2C تے 39.0C دے برابر ہیگا سی۔ ایدی وجہ غیر معمولی گرمی دی لہراں دا چلنا سی۔ 2007-2014 وی موسم دے حوالے نال گرم ترین سال رئے نیں۔ ماسکو دے مرکز اچ درجہ حرارت آسے پاسے دے علاقے آں چوں ودھ ہندا اے۔
ماسکو 1961–1990 دا موسم | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
مہینا | جنوری | فروری | مارچ | اپریل | مئی | جون | جولائی | اگست | ستمبر | اکتوبر | نومبر | دسمبر | سال |
اوسطاً ودھ سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) | -6.3 (20.7) |
-4.2 (24.4) |
1.5 (34.7) |
10.4 (50.7) |
18.4 (65.1) |
21.7 (71.1) |
23.1 (73.6) |
21.5 (70.7) |
15.4 (59.7) |
8.2 (46.8) |
1.1 (34) |
-3.5 (25.7) |
۸.۹ (۴۸) |
روزانہ اوسط سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) | -9.3 (15.3) |
-7.7 (18.1) |
-2.2 (28) |
5.8 (42.4) |
13.1 (55.6) |
16.6 (61.9) |
18.2 (64.8) |
16.4 (61.5) |
11.1 (52) |
5.1 (41.2) |
-1.2 (29.8) |
-6.1 (21) |
۵.۰ (۴۱) |
اوسطاً گھٹ سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) | -12.3 (9.9) |
-11.1 (12) |
-5.6 (21.9) |
1.7 (35.1) |
7.6 (45.7) |
11.5 (52.7) |
13.5 (56.3) |
12.0 (53.6) |
7.1 (44.8) |
2.0 (35.6) |
-3.3 (26.1) |
-8.6 (16.5) |
۱.۲ (۳۴.۲) |
جتھوں لیا: [۱۳][۱۴][۱۵][۱۶] |
ماسکو ونوکوو ایئر پورٹ(2005–2014) دا موسم | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
مہینا | جنوری | فروری | مارچ | اپریل | مئی | جون | جولائی | اگست | ستمبر | اکتوبر | نومبر | دسمبر | سال |
اوسطاً ودھ سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) | -5.5 (22.1) |
-5.2 (22.6) |
2.1 (35.8) |
11.6 (52.9) |
19.9 (67.8) |
22.6 (72.7) |
25.6 (78.1) |
23.5 (74.3) |
16.5 (61.7) |
9.0 (48.2) |
2.7 (36.9) |
-2.1 (28.2) |
۱۰.۰۶ (۵۰.۱۱) |
روزانہ اوسط سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) | -7.2 (19) |
-7.7 (18.1) |
-1.4 (29.5) |
6.9 (44.4) |
14.6 (58.3) |
17.5 (63.5) |
20.4 (68.7) |
18.6 (65.5) |
12.5 (54.5) |
6.4 (43.5) |
1.2 (34.2) |
-3.6 (25.5) |
۶.۵۲ (۴۳.۷۳) |
اوسطاً گھٹ سینٹی گریڈ (فارنہائیٹ) | -9.0 (15.8) |
-10.2 (13.6) |
-4.8 (23.4) |
2.3 (36.1) |
9.3 (48.7) |
12.5 (54.5) |
15.2 (59.4) |
13.8 (56.8) |
8.6 (47.5) |
3.7 (38.7) |
-0.3 (31.5) |
-5 (23) |
۳.۰۱ (۳۷.۴۲) |
دھپ (گھینٹے) | 37 | 65 | 142 | 213 | 274 | 299 | 323 | 242 | 171 | 88 | 33 | 14 | ۱,۹۰۱ |
جتھوں لیا: weatheronline.co.uk[۱۷] |
ابادی
[سودھو]2010 دی لوک گنتی دے مطابق ماسکو دی ابادی 11,503,501 سی جیہڑی 2002 وچ 10,382,754 سی۔ ماسکو دی لوک گنتی چ او لوک شامل اے جیہڑے اوتھوں دی پکے رہائشی ہے نیں۔ سرکاری حساب کتاب وچ 8.1 ملین لوک بارلے نیں جیہڑے ویزے یا ہور دستاویزاں دے پاروں اوتھے ریندے نیں۔
مذہب
[سودھو]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f2/Moscow_Cathedral_Mosque_2015-08.jpg/220px-Moscow_Cathedral_Mosque_2015-08.jpg)
ماسکو چ عیسائی مذہب نوں منن آلے لوک گنتی وچ چوکھے ودھ نیں ایس کر کے عیسائیت اوتھے دا وڈا دھرم منیا جاندا اے۔ ایس توں علاوہ ماسکو چ آرمینیائی، بدھ مت، ہندو مت، کیتھولک تے اسلام نوں منن والے وی ریندے نیں۔ ماسکو دے پیٹرک نوں چرچ دا وڈا منیا جاندا اے تے اے ڈانیلو مونسٹری چ ایندا اے۔ ماسکو نوں 40 گرجا کعراں دا شہر وی آکھیا جاندا سی۔
1918 وچ روس نوں سیکولر دیس بنا دتا گیا۔ 1930-1920 وچ ماسکو اچ کئی گرجے ختم کر دتے گئے۔ ماسکو چ مسلمان ابادی 1.5 ملین دے نیڑے اے جیہڑی شہر دی کَل ابادی دا 14 فیصد اے۔ شہر چ چار مسیتاں وی ہے نیں۔ ماسکو دی کیتھیڈرل مسیت مشعور اے۔ ایس مسیت دی شروعات 2015 ستمبر 25 چ کیتی گئی۔ اے مسیت اک پرانی مسیت دی تھاں تے بنائی گئی تے ایس وچ دس ہزار بندیاں دے بین دی تھاں اے۔ روس دے صدر ولادیمر پٹن، ترکی دے طیب اردگان تے فلسطین دے محمود عباس ہوراں ایس مسیت دی افتتاحی کٹھ چ شامل ہوئے سن۔
حیاتی تے رہتل
[سودھو]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d8/Moscow_05-2012_TretyakovGallery.jpg/220px-Moscow_05-2012_TretyakovGallery.jpg)
ماسکو دا مشعور عجائب کعر ٹریکو گیلری اے جیہڑا پیول ٹریکو نیں بنایا سی۔ پیول اک امیر بندا سی تے اونیں عجائب کعر لئی چوکھی خیرات کیتی سی۔گیلری دو عمارتاں تے مشتمل اے اک نوِیں تے اک پرانی۔
اک ہور عجائب کعر پشکن میوزیم آف آرٹس اے۔اے لندن دے برٹش میوزیم نال رلدا مدا اے۔
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/52/Flickr_-_Pavel_Kazachkov_-_Luzhniki_Olympic_Complex._Grand_Sports_Arena..jpg/220px-Flickr_-_Pavel_Kazachkov_-_Luzhniki_Olympic_Complex._Grand_Sports_Arena..jpg)
کھیڈاں
[سودھو]2005 توں لے کے 500 توں ودھ اولمپک دے کھڈاری ماسکو چ ریندے نیں۔ ماسکو چ 63 کھیڈ دے میدان نیں تے یورپ دا چوتھا وڈا میدان لوزنکی وی ایتھے ہیگا اے۔ 2018 وچ فیفا ورلڈ کپ دے مقابلے وی ایس میدان اچ ہون گے۔ جگ چ آئس ہاکی دی مشور ٹیم دا تعلق وی ماسکو نال اے۔
روس چ شطرنج وچ جتن آلے زیادہ تر کھڈاری ماسکو دے رہن آلے نیں۔
روس نوں 2018 فیفا ورلڈ کپ دے حقوق دتے گئے نیں، لوزنکی گراؤنڈ اچ ایدے مقابلے ہون گے۔ ایس گرونڈ اچ دس ہزار بندیاں دے بین دی تھاں بنائی گئی اے۔
آن جان
[سودھو]ماسکو میٹرو
ٹرام
اخبار
ٹی وی چینل
|
|
|
|
ماسکو | |
![]() |
![]() |
![]() | |
دیس: | روس ![]() |
تھاں | 2,510 مربع کلومیٹر |
لوک گنتی: | 11,503,501 |
بولی: | روسی |
ماسکو دے ریڈیو سٹیشن
[سودھو]
|
|
|
|
سائنس تے تلیم
[سودھو]ماسکو اچ 1696 ہائی سکول تے 91 کالج ہیگے نیں۔ ایس توں علاوہ ایتھے 60 یونیورسٹیاں تے 222 ہائی تلیمی ادارے موجود نیں۔ لومونوسوف ماسکو سٹیٹ یونیورسٹی 1755 چ بنائی گئی۔ یونیورسٹی دی 240 میٹر اچی عمارت سپیرو ہل اتے اے تے جدوں اے بنی تے یورپ سب توں اچی عمارت سی۔ ماسکو دی پاور انجنئیرنگ انسٹیٹیوٹ 1830 چ بنایا گیا۔ اے ماسکو دے مرکز اچ موجود اے۔ایتھے 18,000 انڈر گریجویٹ تے1,000 پوسٹ گریجویٹ پڑھاکو سائنس تے انجنئرنگ دی ٹیکنیکل ڈگریاں لیندے نیں۔
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Lefortovo_mei.jpg/220px-Lefortovo_mei.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Moscow_State_University.jpg/220px-Moscow_State_University.jpg)
موج میلہ
[سودھو]ماسکو اچ چوکھے کلب، بار تے ریستوران کھابے ہیگے نیں، ورسکایا گلی ماسکو اچ سب توں مشعور تے خریداری دے حوالے نال رش آلی تھاں اے۔ مشعور بوتیکاں اچ بلغاری، ٹفانی اینڈ کو، ارمانی، پراڈا تے بینٹلے شامل نیں۔ ماسکو دیاں راتاں بوہت رنگین تے رونق آلیاں نیں تے شہر اچ جگ دے وڈے کلب، کھابے تے نچن آلے ہوٹل نیں۔ سب توں پسندیدہ تھاں پرانی چاکلیٹ فیکٹری کول اے جتھے کلب،مورت نگریاں، کیفے تے نائٹ کلب ہیگے نیں۔
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e0/Fountain_Europe_Square_Moscow.jpg/220px-Fountain_Europe_Square_Moscow.jpg)
سیاست
[سودھو]ماسکو روسی فیڈریشن لئی طاقت دی علامت اے۔ شہر دے مرکز ماسکو کریملن اچ روسی صدر دا کعر تے دوجے سرکاری سہولتاں دی تھاں اے۔ایس وچ فوجی اڈا تے سکیورٹی سروس دا اڈا شامل نیں۔ماسکو دیس دا راجکعر اے تے ایس کر کے دوجے دیساں دے سفارت خانے تے سفارت کار وی ایتھے موجود نیں۔
سیاحت
[سودھو]ماسکو ہمیشہ ہی سیاحاں دے لئی انتہائی پرکشش شہر رہیا اے۔ خصوصاً یونیسکو دی جانب توں عالمی ثقافتی ورثہ قرار دتے گئے ماسکو کریملن تے سرخ چوراہا (Red Square) ہمیشہ ہی سیاحاں دی توجہ دا مرکز رہے نيں۔ عالمی ثقافتی ورثاں وچ شامل اسینشن دا گرجا گھر وی سیاحاں دے لئی پرکشش مقام اے ۔
ہور تھاںواں وچ ماسکو دا چڑیا گھر وی شامل اے جتھے ہر سال 12 لکھ بالغ افراد تشریف لاندے نيں۔
کھیل
[سودھو]ماسکو دنیا دے کسی وی شہر دے مقابلے وچ سب توں زیادہ اولمپک فاتح کھلاڑیاں دا مسکن اے۔ ایہ 1980ء دے گرمائی اولمپک کھیلاں دی میزبانی کرچکيا اے۔ کھیلاں دی عظیم سہولیات تے بین الاقوامی ہوائی اڈا شیری میتیوو ٹرمینل 1980ء دے گیمز دی تیاری دے سلسلے وچ ہی تعمیر کيتا گیا۔ ماسکو 2012ء دے اولمپک کھیلاں دی میزبانی دا وی امیدوار سی اُتے 6 جولائی 2005ء نوں حتمی ووٹنگ دے آغاز اُتے ہی باہر ہوئے گیا۔ بعد وچ لندن نوں 2012ء اولمپکس دی میزبانی توں نوازیا گیا۔
ماسکو وچ 63 میدان قائم نيں جنہاں وچوں لوُژنِکی اسٹیڈیم سب توں وڈا اے۔ شہر وچ 40 ہور کھیلاں دے کمپلیکس وی قائم نيں جس وچ 24 مصنوعی برف دے حامل نيں۔ ماسکو وچ 7 گھڑ دوڑ دے میدان وی نيں جنہاں وچوں 1834ء وچ قائم کردہ وسط ماسکو اکھاڑا سب توں وڈا اے ۔
فٹ بال بلاشبہ سب توں مشہور کھیل اے جس دے بعد آئس ہاکی دا نمبر آندا اے۔ دائنامو، سی ایس دے ای، لوکوموتف تے اسپارتک جداں فٹ بال کلب یورپ بھر وچ معروف نيں۔
ماسکو ہر سال معروف ٹینس ٹورنامنٹ کریملن کپ دی میزبانی وی کردا اے جس وچ دنیا بھر توں اہم ٹینس مرد و خواتین کھلاڑی حصہ لیندے نيں۔
تعلیم
[سودھو]ماسکو وچ 1696 ہائی اسکول تے 91 کالج قائم نيں۔ انہاں دے علاوہ اعلیٰ تعلیم فراہم کرنے والے 222 ادارے وی شامل وچ قائم نيں جنہاں وچوں 60 ریاستی یونیورسٹیاں نيں۔ یونیورسٹیاں وچ 1755ء وچ قائم کردہ لومونوسوف ماسکو ریاستی یونیورسٹی وی شامل اے۔ اس یونیورسٹی وچ 30 ہزار انڈر گریجویٹ تے 7 ہزار پوسٹ گریجویٹ طالب علم موجود نيں جتھے 29 کلیہ جات تے 450 شعبہ جات وچ تعلیم حاصل کيتی جاسکدی اے ۔
ماسکو ریاستی یونیورسٹی دی لائبریری وچ 90 لکھ توں ودھ کتاباں موجود نيں جس دی بدولت اوہ روس دی سب توں وڈی لائبریری اے۔ ایہ یونیورسٹی بین الاقوامی توجہ دا مرکز اے تے 11 ہزار غیر دیسی طلبہ اس یونیورسٹی توں تعلیم حاصل کرچکے نيں جنہاں دی اکثریت روسی بولی سیکھنے دے لئی ماسکو آندی اے۔
استوں علاوہ بومین ماسکو اسٹیٹ ٹیکنیکل یونیورسٹی، ماسکو کنزرویٹری، گیراسیموف آل رشین اسٹیٹ انسٹی ٹیوٹ آف سینماٹوگرافی، ماسکو اسٹیٹ انسٹی ٹیوٹ آف انٹرنیشنل ریلیشنز، ماسکو انسٹی ٹیوٹ آف فزکس اینڈ ٹیکنالوجی، ماسکو ایوی ایشن انسٹی ٹیوٹ اینڈ تے ماسکو فزکس انسٹی ٹیوٹ معروف تعلیمی مراکز نيں۔
ذرائع آمدورفت
[سودھو]ماسکو وچ 5 ہوائی اڈے قائم نيں جنہاں وچ شیری میتیوف انٹرنیشنل ایئرپورٹ، دومودیوف انٹرنیشنل ایئرپورٹ، بیکووف ایئرپورٹ، اوستاویوف انٹرنیشنل ایئرپورٹ تے ونوکوف انٹرنیشنل ایئرپورٹ شامل نيں۔ شیری میتیوف غیر دیسی مسافراں دے لئی سب توں مشہور داخلی راستہ اے۔ ایہ ایئرپورٹ ماسکو آنے والے 60 فیصد بین الاقوامی مسافراں نوں خدمات فراہم کردا اے۔ ہور ہوائی اڈےآں توں دیسی تے سابق سوویت ریاستاں دے لئی پروازاں چلدی نيں۔
اسی طرح ماسکو وچ کئی ریلوے اسٹیشن وی قائم نيں جنہاں وچ شہر دے تمام 9 ٹرمینل مرکز شہر دے مرکز دے نیڑے واقع نيں لیکن ایہ یورپ تے ایشیا دے وکھ وکھ سینواں دے لئی ٹریناں چلاندے نيں۔ انہاں دے علاوہ ماسکو وچ کئی چھوٹے ریلوے اسٹیشن وی قائم نيں۔ ٹرین دا سفر سستا ہونے دے باعث روسی باشندےآں دی پہلی ترجیح اے۔ ماسکو مغرب دی جانب ٹرانس۔ سائبیرین ریلوے دا آخری مقام اے جو ولادی ووستوک توں 9 ہزار 300 کلومیٹر دا فاصلہ طے کرنے دے بعد ایتھے ختم ہوجاندی اے ۔
ماسکو وچ مسافراں دے لئی دو دریائی ٹرمینل وی قائم نيں جتھے توں ماسکووا تے اوکا دریائاں وچ کشتیاں چلدی نيں۔ انہاں دے علاوہ ماسکو وچ بین الشہری مسافر بساں دا اڈا وی قائم نيں جتھے روزانہ 25 ہزار مسافراں نوں خدمات فراہم کردا اے ۔
مقامی ٹرانسپورٹ وچ ماسکو میٹرو وی شامل اے جو اپنے فنی نمونےآں تے شاندار طرز تعمیر دے باعث دنیا بھر وچ مشہور اے۔ 1935ء وچ آغاز اُتے ایہ نظام صرف اک لائن اُتے مشتمل سی لیکن ہن ماسکو میٹرو 12 لائناں تے 172 اسٹیشناں اُتے مشتمل اے جس دا بیشتر حصہ زیر زمین اے۔ 2003ء وچ مکمل ہونے والا پارک پوبیدی دنیا دا سب توں گہرا میٹرو اسٹیشن اے جس وچ یورپ دی سب توں لمبی برقی سیڑھیاں نصب نيں۔ ماسکو میٹرو دنیا دے مصروف ترین میٹرو نظاماں وچوں اک اے جو روزانہ 70 لکھ مسافراں نوں خدمات فراہم کردا اے ۔
ان دے علاوہ اندرون شہر بساں، ٹرام تے ٹرالی بس دا جال وی بچھا ہويا اے۔ شہر وچ روزانہ 26 لکھ کاراں سڑکاں اُتے دوڑدی نيں تے کاراں دی خرید وچ حالیہ تیزی دے باعث ٹریفک جام تے پارکنگ دے مسائل جنم لے رہے نيں۔
جڑواں شہر
[سودھو]
رینکنگ
[سودھو]- لوک گنتی دے حساب نال روس تے یورپ دا سب تاں وڈا شہر
- سب تاں وڈا ٹرالی بس نظام
- خشکی اندے وڈی لوک گنتی آلا شہر
- جنگلاں دا شہر
- رش آلے سب وے نظام اچ یورپ دا پہلا تے جگ چ تیجا شہر
حوالے
[سودھو]- Caroline Brooke. Moscow: A Cultural History. 2006 (Oxford University Press)
- William Craft Brumfield. A History of Russian Architecture (Seattle: Univ. of Washington Press, 2004) ISBN 978-0-295-98394-3
- Karel Neubert. "Portrait of Moscow". 1964
- Albert J. Schmidt. The Architecture and Planning of Classical Moscow: A Cultural History. 1989
- Kathleen Berton. Moscow: An Architectural History. St. Martin's, 1991
- Marcel Girard. "Splendours of Moscow and Its Surroundings", trans. from French. 1967
- John Bushnell. "Moscow Graffiti: Language and Subculture". Unwin Hyman, 1990
- S.S. Hromov et al. (eds.). "History of Moscow: An Outline", trans. from Russian. 1981
- Galina Dutkina. "Moscow Days: Life and Hard Times in the New Russia". Trans. Catherine Fitzpatrick. Kodansha America, 1995.
- "Mosca 1990-1993" by Giuseppe D'Amato in Il Diario del Cambiamento. Urss 1990 – Russia 1993. Greco&Greco editori, Milano, 1998. ISBN 88-7980-187-2 (The Diary of the Change. USSR 1990 – Russia 1993) Book in Italian.
باہرلے جوڑ
[سودھو]سرکاری ویب سائیٹاں
[سودھو]- ماسنوں دتی سرکاری ویب سائیٹ Archived 2015-05-24 at the وے بیک مشین
- ماسکو شہری حکومت دتی سیاحت دتی کمیٹی
- ماسکو شہر دتی انتظامیہ دتی سرکاری ویب سائیٹ
- ماسکو میٹرو (زیر زمین ریل) دتی ویب سائیٹ
یورپی دیساں دے راجگڑھ خطے دے حساب نال | |
---|---|
چڑھدا یورپ | |
چڑھدا دکھن یورپ | |
لہندا یورپ | |
اتلا یورپ | |
دکھن یورپ |
|
سانچہ:روسی اوکرگ تےدوجیاں تھانواں سانچہ:روس دتی انتظامی ونڈ
|
سانچہ:کومنز سانچہ:عظیم ام البلاد سانچہ:لسٹ یورپی راجگڑھ بلحاظ خطہ سانچہ:روس دی ذیلی تقسیم سانچہ:دنیا دے سب توں زیادہ آبادی والے شہری علاقہ جات
- ↑ https://web.archive.org/web/20190718121126/http://oldru.com/moscow/moscow6.htm — سے آرکائیو اصل
- ↑ "صفحہ سانچہ:نام صفحہ في GeoNames ID". http://sws.geonames.org/524894. Retrieved on ۲۶ اگست ۲۰۲۴.
- ↑ "صفحہ سانچہ:نام صفحہ في ميوزك برينز.". https://musicbrainz.org/area/f310740c-ad62-48c0-839b-e86581b9f464. Retrieved on ۲۶ اگست ۲۰۲۴.
- ↑ full work available at URL: http://www.gks.ru/metod/classifiers.html — اخذ شدہ بتاریخ: ۹ فروری ۲۰۱۷
- ↑ https://www.citypopulation.de/en/russia/cities/
- ↑ https://www.debrecen.hu/hu/debreceni/testvervarosok/moszkva — اخذ شدہ بتاریخ: ۲۳ اکتوبر ۲۰۲۲
- ↑ http://consultant.parus.ua/?doc=0A10E557DA
- ↑ https://docplayer.nl/50331312-Gemeente-eindhoven-oplegvelraadsvoorstel-herijking-beleid-stedenbanden-en-mondiale-bewustwording-mvb-aa.html
- ↑ https://zastupitelstvo.bratislava.sk/data/att/11916.pdf
- ↑ http://www.aatccusco.com/ciudades_hermanas.php
- ↑ https://data.iana.org/time-zones/tzdb-2021e/europe
- ↑ اجازت نامہ: Creative Commons Attribution 3.0 Unported
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- Pages with malformed coordinate tags
- Pages with graphs
- Pages with disabled graphs
- Pages with non-numeric formatnum arguments
- مضامین جنہاں وچ روسی بولی دا متن شامل اے
- مضامین جنہاں وچ انگریزی بولی دا متن شامل اے
- مضامین جنہاں وچ سونسکا بولی دا متن شامل اے
- مضامین جنہاں وچ مجارستانی بولی دا متن شامل اے
- صفحات مع خاصیت P1448
- صفحات مع خاصیت P2716
- صفحات مع خاصیت P138
- صفحات مع خاصیت P242
- صفحات مع خاصیت P17
- جغرافیائی حوالہ ویکی ڈیٹا توں ماخوذ
- صفحات مع خاصیت P1376
- صفحات مع خاصیت P131
- صفحات مع خاصیت P2046
- صفحات مع خاصیت P2044
- صفحات مع خاصیت P1082
- جڑواں شہر ویکی ڈیٹا توں ماخوذ
- صفحات مع خاصیت P421
- صفحات مع خاصیت P37
- صفحات مع خاصیت P395
- صفحات مع خاصیت P281
- صفحات مع خاصیت P473
- صفحات مع خاصیت P300
- اعزازات ویکی ڈیٹا توں ماخوذ
- صفحات مع خاصیت P856
- صفحات مع خاصیت P1566
- صفحات تستخدم قالب:معلومات مدينة مع وسائط غير معروفة
- ٹُٹے ہوئے جوڑاں آلے صفحے
- ماسکو
- 1147ء دیاں تاسیساں
- ایشیائی راجگڑھ
- بارہويں صدی وچ آباد ہونے والے تھاںواں
- بغیر ڈیٹا رو دے خانہ معلومات سانچے استعمال کرنے والے مضامین
- راجگڑھ
- روس دے شہر تے قصبات
- روس دے وفاقی شہر
- صفحات مع گراف
- ملین آبادی دے شہر
- یورپ وچ 1147ء دیاں تاسیساں
- یورپی راجگڑھ
- شہر
- دنیا دے آباد تھاں
- روس
- یورپ
- یورپ دے شہر
- یورپ دے شہراں دی لسٹ
- یورپ دے شہر تے قصبے
- یورپی شہر
- یورپ دے آباد تھاں
- راجگھر
- یورپی دیساں دے راجگڑھ
- تریخی شہر
- وڈے شہر
- روس دے شہر
- روس دے شہر تے قصبے
- روس دے آباد تھاں
- نقشیاں نال صفحے