عبدالقادر الجزائری
عبدالقادر الجزائری | |
---|---|
(عربی وچ: عبد القادر الجزائري) | |
![]() |
|
پیدائشی نام | (عربیہ جزائریہ وچ: عبدالقادر) |
جم | 6 ستمبر 1808 [۱][۲][۳][۴][۵][۶][۷]
|
وفات | 26 مئی 1883 (75 سال)[۱][۲][۳][۴][۵][۶][۸] |
مدفن | دمشق ، قبرستان العالیہ |
شہریت | ![]() |
مناصب | |
امیر | |
دفتر وچ ۱۸۳۲ – ۱۸۴۷ |
|
عملی زندگی | |
پیشہ | سیاست دان ، فوجی ، سائنسدان ، مزاحمتی لڑاکا ، شاعر [۹]، لکھاری |
پیشہ ورانہ زبان | عربی |
عسکری خدمات | |
عہدہ | امیر |
اعزازات | |
ترمیم ![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/EmirAbdelKader.jpg/200px-EmirAbdelKader.jpg)
الجزائر نوں فرانس دے تسلط توں بچان لئی جس آگو نے نمایاں تے قابل قدر کوششاں کیتیاں تے تحریک آزادی نوں عوامی مزاحمت بنا دتا ، اوہ عبدالقادر الجزائری اے ۔
مڈھلا جیون
[سودھو]عبدالقادر 1808ء چ اک دیندار گھرانے چ جمے ۔ مڈھلی تعلیم اپنے دیس چ حاصل کرن مگروں 21 ورہیاں دی عمر چ حج کرن مکہ گئے ۔ اس سفر دوران اس نوں بغداد ، دمشق تے قاہرہ وچ قیام کرن تے علماء نال ملن دا موقعہ ملیا ۔ محمد علی پاشا والئی مصر اپنے دیس نوں ترقی دین دیاں جہڑیاں کوششاں کر رہیا سی عبدالقادر استوں بوہت متاثر ہویا ۔
اوہ اپنے سفر توں ایسے سال واپس الجزائر پرتے جس سال فرانس الجزائر تے قابض ہویا سی ۔ اس نویں صورتحال نے عبدالقادر نوں بے چین کر دتا تے اس نے فرانس نال جنگ کرن دا عزم کر لیا ۔
اعلان جہاد
[سودھو]اوس ویلے اندرون ملک مسلماناں دیاں نکیاں نکیاں ریاستان قائم سن جہڑیاں آپس چ لڑدیاں رہندیاں سن تے اس قابل نئیں سن کہ متحد ہو کے فرانس دا مقابلہ کر سکن ۔ عبدالقادر نے مختلف قبیلےآئ دے اختلافات ختم کروائے تے اینہاں نوں اس تے آمادہ کر لیا کہ اوہ متحد ہو کے فرانس دا مقابلہ کرن ۔ اینہاں قبیلےآں نے 22 نومبر 1832ء نوں عبدالقادر (جس دی عمر اوس ویلے صرف 25 سال سی) نوں اپنا امیر مقرر کر لیا ۔
شکست تے نظر بندی
[سودھو]1839ء تک امیر عبد القادر الجزائر دے اک تہائی حصے اُتے قابض ہوئے گئے۔ اس دے بعد انہاں دیاں مشکلاں ودھ گئياں تے فرانسیسی فوجاں دی کثرت تے جدید اسلحے دی وجہ توں عبد القادر 21 دسمبر 1847ء نوں امام شامل دی طرح ہتھیار سُٹن اُتے مجبور ہوئے گئے۔
چند سال نظر بند رکھنے دے بعد فرانسیسیاں نے امیر عبد القادر نوں رہیا کر دتا۔ اوہ شروع وچ بروصہ (ترکی) گئے تے فیر دمشق وچ مستقل رہائش اختیار کرلئی- ایتھے سلطان عبدالمجید دے دور وچ 1860ء وچ جدوں دروزیاں نے مسیحی آبادی دا قتل عام کيتا تاں امیر عبد القادر نے اپنی جان نوں خطرے وچ ڈال کر ہزاراں مسیحیاں دیاں جاناں بچاواں تے اپنے اس طرز عمل دی وجہ توں سارے یورپ وچ خراج تحسین وصول کيتا۔ امیر عبد القادر 26 مئی 1883ء وچ انتقال کر گئے۔
انتظامِ مملکت
[سودھو]امیر عبد القادر نے جو نظام حکومت قائم کيتا سی اس وچ آزاد علاقے دارالاسلام کہلاندے سن تے فرانسیسی علاقے دارالکفر تے مسلماناں دے لئی دارالکفر توں دارالاسلام وچ آنا واجب سی۔ امیر عبد القادر نے اپنے لئی امیر المومنین دا لقب اختیار کيتا سی تے مشورے دے لئی اک مجلس شوریٰ بنائی سی جو گیارہ علما اُتے مشتمل سی۔ نظام حکومت مختلف امور دے وزیراں دی مدد توں چلایا جاندا سی۔ ریاست مختلف انتظامی حصےآں وچ تقسیم سی تے ہر حصے وچ اک قاضی ہُندا سی جو امور مملکت دی شرعی اصولاں توں مطابقت پیدا کرنے دا ذمہ دار سی۔ مشکل دے وقت علمائے فاس یا جامعہ ازہر دے مالکی شیخ توں فتویٰ منگایا جاندا سی۔ امیر عبد القادر نے فوج دی جدید طرز اُتے تنظیمکيتی سی تے اس سلسلے وچ یورپی ملکاں توں امداد وی لئی۔ بعض صورتاں وچ امیر عبد القادر دی فوج مراکش دی فوج توں بہتر سی۔ انہاں نے اپنی ریاست وچ اسلحہ سازی تے بندوق سازی دا کارخانہ وی قائم کيتا سی۔ الجزائر وچ امیر عبد القادر دی ایہ ریاست بالا کوٹ وچ سید احمد دی شہادت دے اک سال بعد قائم ہوئی۔ دونے دی قائم کردہ ریاستاں وچ بہت مماثلت سی لیکن اک وڈا فرق ایہ سی کہ امیر عبد القادر جدید دور دے تقاضاں تے ضرورتاں نوں تحریک مجاہدین دے رہنماواں دے مقابلے وچ زیادہ بہتر طور اُتے سمجھدے سن ۔ شاید یورپ توں نزدیکی تے محمد علی پاشا نال تعلق اس دی وڈی وجہ ہوئے۔
الجزائر دی تریخ وچ عقبہ بن نافع تے خیر الدین باربروسا دے علاوہ کسی تے شخص نوں اوہ شہرت، عظمت تے نیک نامی حاصل نئيں ہوئی جو عبد القادر الجزائری نوں حاصل ہوئی۔ انہاں نے آدمیاں تے وسائل دی کمی دے باوجود جس بے جگری توں فرانسیسی حملہ آوراں دا 15 سال تک مقابلہ کیا، اس دیاں مثالاں کم ملیاں گی۔ مورخین نے انہاں دی انتظامی صلاحیت تے تدبر دی بہت تعریف کيتی اے تے اوہ اسلامی تریخ دی انہاں ہستیاں وچوں نيں جنہاں دی انہاں دے مخالفین نے وی دل کھول کر تعریف کيتی۔
ان دی شکست دے بعد الجزائر وچ فرانس دا مقابلہ کرنے والا کوئی نہ رہیا تے اک سال دے اندر اندر فرانس پورے الجزائر اُتے قابض ہوئے گیا تے اسنوں فرانس دا اک حصہ قرار دے دتا گیا۔
امریکی ریاست آئیووا دا اک شہر القادر (Elkader) انہاں توں موسوم اے۔
ہور ویکھو
[سودھو]
حوالے
[سودھو]- ↑ ۱.۰ ۱.۱ اجازت نامہ: Creative Commons CC0 License
- ↑ ۲.۰ ۲.۱ مدیر: الیگزنڈر پروخروف — عنوان : Большая советская энциклопедия — اشاعت سوم — ناشر: The Great Russian Encyclopedia
- ↑ ۳.۰ ۳.۱ Encyclopædia Britannica Online ID: https://www.britannica.com/biography/Abdelkader — subject named as: Abdelkader — اخذ شدہ بتاریخ: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷ — عنوان : Encyclopædia Britannica
- ↑ ۴.۰ ۴.۱ SNAC ARK ID: https://snaccooperative.org/ark:/99166/w6ff5h47 — subject named as: Abdelkader El Djezairi — اخذ شدہ بتاریخ: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷
- ↑ ۵.۰ ۵.۱ Find a Grave memorial ID: https://www.findagrave.com/memorial/55503362 — subject named as: Abd al-Qadir — اخذ شدہ بتاریخ: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷
- ↑ ۶.۰ ۶.۱ Find a Grave memorial ID: https://www.findagrave.com/memorial/55503362 — subject named as: Abd al-Qadir — اخذ شدہ بتاریخ: ۱۷ فروری ۲۰۱۹ — مصنف: Sheldon G. Cohen — عنوان : Asthma among the famous. Adb el-Kader (1808-1883), founder of the Algerian state — جلد: 18 — صفحہ: 50-52 — شمارہ: 1 — شائع شدہ از: Allergy and Asthma Proceedings — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9162573
- ↑ full work available at URL: http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780195382075.001.0001/acref-9780195382075 — مدیر: Emmanuel K. Akyeampong تے Henry Louis Gates, Jr. — عنوان : Dictionary of African Biography — ناشر: اوکسفرڈ یونیورسٹی پریس
- ↑ Brockhaus Enzyklopädie online ID: https://brockhaus.de/ecs/enzy/article/abd-el-kader — subject named as: Abd el-Kader — اخذ شدہ بتاریخ: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷
- ↑ PoetsGate poet ID: https://poetsgate.com/poet.php?pt=271 — اخذ شدہ بتاریخ: ۵ اپریل ۲۰۲۲ — عنوان : بوَّابة الشُعراء
- ↑ Léonore ID: http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/leonore_fr?ACTION=CHERCHER&FIELD_1=COTE&VALUE_1=LH//2/26 — subject named as: El Hadj Abd el kader — ناشر: Ministry of Culture
- مضامین جنہاں وچ روسی بولی دا متن شامل اے
- مضامین جنہاں وچ لاطینی بولی دا متن شامل اے
- مضامین جنہاں وچ انگریزی بولی دا متن شامل اے
- مضامین جنہاں وچ عربی بولی دا متن شامل اے
- مضامین جنہاں وچ عربیہ جزائریہ بولی دا متن شامل اے
- 1808 دے جم
- 6 ستمبر دے جم
- مضامین جنہاں وچ اردو بولی دا متن شامل اے
- 1883 دیاں موتاں
- 26 مئی دیاں موتاں
- الجزائری شخصیتاں
- الجزائری صوفیا
- الجزائر دی تریخ
- تریخ دمشق
- عرب
- مسلم جوامع
- ہاشمی شخصیتاں
- الجزائری باغی
- کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے
- فعالیت پسند آزادی
- دمشق دی تریخ
- شخصیتاں
- تریخی شخصیتاں
- مشہور لوک
- مسلم شخصیتاں
- افریقی شخصیتاں
- افریقہ
- حریت پسند