اشاعت اسلام
پیغمبر اسلام محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم دی وفات دے بعد مسلم فتوحات خلافتاں دی تشکیل دا باعث بنی ، جس نے اک وسیع جغرافیائی علاقے اُتے قبضہ کيتا۔ اسلام قبول کرنے دی مسانوں مشنری سرگرمیاں ، خصوصا انہاں اماماں دی طرف توں ودھایا گیا ، جنہاں نے مذہبی تعلیمات نوں پھیلانے دے لئی مقامی آبادی دے نال باہمی مداخلت کيتی۔ [۱] جس وچ مسلم معاشیات تے تجارت تے اسلامی سنہری دور تے گن پاؤڈر سلطنتاں دے بعد دی توسیع دے نتیجے وچ اسلام مکہ توں بحر ہند ، بحر اوقیانوس تے بحر الکاہل طرف پھیل گیا تے مسلم دنیا دی تخلیق ہوئی . تجارت نے دنیا دے متعدد حصےآں وچ اسلام دے پھیلاؤ وچ اہم کردار ادا کيتا ، خاص طور اُتے جنوب مشرقی ایشیاء وچ ہندوستانی تاجراں دے زریعے ۔ [۲][۳]
مسلم سلطنتاں جلد ہی قائم ہوئے گئيں اوروڈی سلطنتاں جداں: عباسی ، فاطمی ، مرابطین ، سلجوقی ، اجوران ، عدل تے ورسانگلی صومالیہ وچ ، دہلی ، گجرات ، مالوا ، دکن ، بہمنی تے بنگال سلطنتاں ، مغلاں ، میسور ، نظام حیدرآباد ، بنگال دے نواب برصغیر پاک و ہند وچ ، غزنوی ، غوری تے صفوی فارس وچ تے اناطولیہ وچ ایوبی تے عثمانی دنیا دی سب توں وڈی تے طاقتور سلطنتاں وچ شامل سن۔ عالم اسلام دے لوکاں نے دور رس مرچنشیل نیٹ ورکس ، مسافراں ، سائنس داناں ، شکاریاں ، ریاضی داناں ، معالجین تے فلاسفراں دے نال سبھیاچار تے سائنس دے متعدد نفیس مراکز تشکیل دتے ، جنہاں سبھی نے اسلام دے سنہری دور وچ اپنا حصہ ڈالیا ۔ جنوبی تے مشرقی ایشیا وچ اسلامی توسیع نے برصغیر ، ملائیشیا ، انڈونیشیا تے چین وچ برصغیر تے عالم دین دی سبھیاچار نوں فروغ دتا۔ [۴]
2015 تک ، 1.6 بلین مسلمان سن ، [۵][۶] دنیا وچ چار وچوں اک شخص مسلمان اے، [۷] اسلام نوں دوسرا سب توں وڈا مذہب بناندا اے ۔ [۸] 2010 توں 2015 تک پیدا ہونے والے بچےآں وچوں 31٪ مسلمان سن تے اس وقت اسلام دنیا دا سب توں تیزی توں ترقی کرنے والا سب توں وڈا مذہب اے ۔ [۹]
تبدیلی مذہب
[سودھو]حضرت محمد صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دی وفات دے بعد پہلی صدیاں وچ عرب سلطنت دی توسیع نے جلد ہی شمالی افریقہ ، مغربی افریقہ ، مشرق وسطی تے صومالیہ وچ صحابہ کرام دے ذریعہ مسلم سلطنتاں قائم کيتیاں ، خاص طور اُتے راشدین خلافت تے اس دی فوجی مہم جوواں خالد بن ولید تے سعد بن ابی وقاص نوں شکست نئيں ہوئی۔
پہلا مرحلہ: ابتدائی خلفاء تے اموی (610–750 عیسوی)
[سودھو]ابتدائی مسلم فتوحات دے دوران جزیرہ نما عرب اُتے اسلام دے قیام تے اس دے نتیجے وچ عرب سلطنت دی تیزی توں توسیع دی صدی دے اندر ، عالمی تریخ دی اک سب توں نمایاں سلطنت تشکیل پائی۔ [۱۰] اس نويں سلطنت دے مضامین دے لئی ، سابقہ مضامین جو بازنطینی بوہت گھٹ ہوئے گئے تھے تے ساسانی سلطنتاں دا خاتمہ ، عملی طور اُتے زیادہ تبدیل نئيں ہويا سی۔ فتوحات دا مقصد زیادہ تر عملی نوعیت دا سی ، کیونجے جزیرہ نما عرب وچ زرخیز زمین تے پانی دی قلت سی۔ اس لئی اک حقیقی اسلامائزیشن صرف بعد دی صدیاں وچ ہی پیش آئی۔ [۱۱]
ایرا لاپڈوس اس وقت دے دو وکھ وکھ خطوط دے درمیان فرق کردی اے: اک جزیرہ نما عرب تے زرخیز ہلال دے قبائلی معاشراں دے دشمنی تے مشرک۔ دوسرا اوہ آبائی عیسائی تے یہودی نيں جو مسلمان حملہ آوراں دی آمد توں پہلے پُرامن طور اُتے موجود سن ۔ [۱۲]ننلہشنرٹدرٹنلف نٹفنےلہش نےلنہےش نےلنہلےش نےلہسغش ےلہےش سےلہسغش لہسش
یہ سلطنت بحر اوقیانوس توں لے کے بحر ارال تک پھیلی ، اٹلس پہاڑی توں ہندوکش تک ، زیادہ تر "قدرتی رکاوٹاں تے منظم ریاستاں دے امتزاج" دا پابند اے۔ [۱۳]
مشرک تے کافر معاشراں دے لئی ، مذہبی تے روحانی وجوہات دے علاوہ ، ہر فرد نوں اسلام قبول کرنا "قبائلی ، پادریاں دی آبادی دے سیاسی تے معاشی اتحاد دے لئی اک وڈے فریم ورک دی ضرورت دی نمائندگی کردا اے ، اک مستحکم ریاست۔ تے اک ہنگامہ خیز معاشرے دے مسائل توں نمٹنے دے لئی اک زیادہ خیالی تے گھماؤدہ اخلاقی وژن۔ " [۱۲] اس دے برعکس ، قبائلی ، خانہ بدوش ، توحید پسند معاشراں دے لئی ، "اسلام نوں بازنطینی یا ساسانیائی سیاسی شناخت تے عیسائی ، یہودی یا زرتشت مذہبی وابستگی دے لئی تبدیل کيتا گیا سی۔" ابتدائی طور اُتے تبدیلی دی نہ تاں ضرورت سی تے نہ ہی اس دی خواہش کيتی گئی تھی: "(عرب فاتحین) نوں اِنّی تبدیلی دی ضرورت نئيں سی جِنّی غیر مسلم لوکاں دی محکومیت۔ ابتدا وچ ، اوہ تبادلاں دا مخالف سن کیونجے نويں مسلمان عرباں دے معاشی تے حیثیت دے فائدے نوں گھٹا دیندے نيں۔ "
صرف بعد دی صدیاں وچ ، اسلام دے مذہبی عقائد دی ترقی تے اس دے نال ہی امت مسلمہ دی تفہیم دے نال ، وڈے پیمانے اُتے تبادلہ ہويا۔ مذہبی تے سیاسی قیادت دی طرف توں متعدد معاملات وچ نويں تفہیم دے نتیجے وچ عیسائیاں تے یہودیاں ورگی متوازی مذہبی جماعتاں دے معاشرتی تے مذہبی ڈھانچے نوں کمزور یا خرابی دا سامنا کرنا پيا۔ [۱۲]
عرب خاندان دے خلفاء نے سلطنت دے اندر پہلے اسکول قائم کیتے جو عربی بولی تے اسلامی علوم دی تعلیم دیندے سن ۔ ہور برآں انہاں نے پوری سلطنت وچ مسیتاں دی تعمیر دے مشنری منصوبے دا آغاز کيتا ، جنہاں وچوں بیشتر اج دمشق دی اموی مسجد ورگی اسلامی دنیا دی سب توں عمدہ مسیتاں دے طور اُتے باقی نيں۔ اموی دور دے اختتام اُتے ، ایران ، عراق ، شام ، مصر ، تیونس تے اسپین وچ 10٪ توں وی کم مسلمان سن ۔ صرف جزیرہ العرب اُتے اس توں زیادہ آبادی وچ مسلماناں دا تناسب سی۔ [۱۴]
دوسرا مرحلہ: عباسی (750–1258)
[سودھو]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Mustansiriya_University_CPT.jpg/220px-Mustansiriya_University_CPT.jpg)
عباسی دور نے توسیع پزیر سلطنت تے "قبائلی سیاست" دی "تنگ بنی سائرو عربی اشرافیہ [۱۳] کسمپولیٹن سبھیاچار تے اسلامی علوم دے مضامین ، [۱۳] فلسفہ ، الہیات ، قانون تے تصوف نوں ہور وسیع کيتا تے بتدریج پھیل گیا۔ سلطنت دے اندر آبادیاں دا تبادلہ ہويا۔ اس علاقے وچ سرگرم مسلمان تاجراں تے صوفی احکامات توں رابطے دے ذریعہ وسطی ایشیاء وچ ترک قبیلے تے افریقہ وچ صحارا دے جنوب وچ واقع علاقےآں وچ رہنے والے افراد جداں سلطنت دی وسعتاں توں وی اہم تبادلہ ہويا۔ افریقہ وچ ایہ سہارا دے اس پار تجارتی شہراں مثلا ٹمبکٹو تک ، وادی نیل سے سوڈان دے راستے یوگنڈا تک تے بحر احمر دے پار تے مشرقی افریقہ دے تھلے ممباسا تے زنجبار ورگی بستیاں دے ذریعے پھیل گیا۔ ایہ ابتدائی تبادلاں لچکدار نوعیت دے سن ۔
دسويں صدی دے آخر تک ، وجوہات ، آبادی دا اک بہت وڈا حصہ اسلام قبول کر چکے سن ۔ برطانوی لبنانی مورخ البرٹ ہورانی دے مطابق ، اس دی اک وجہ ایہ وی ہوسکدی اے۔
"اسلام زیادہ واضح طور اُتے بیان ہوچکيا اے تے مسلماناں تے غیر مسلماں دے وچکار لائن زیادہ تیزی توں کھینچی گئی اے۔ مسلمان ہن رسم و رواج ، اصول تے قانون دے اک وسیع نظام دے تحت رہندے سن جو غیر مسلماں توں بالکل واضح اے۔ (. . . ) عیسائیاں ، یہودیاں تے زرتشت شہریاں دی حیثیت دی زیادہ واضح وضاحت کيتی گئی سی تے کچھ طریقےآں توں ایہ کمتر سی۔ انھاں 'اہل کتاب' سمجھیا جاندا سی ، اوہ لوک جنہاں دے پاس اک صحیف. صحیفہ موجود سی یا 'عہد نامہ دے لوک' ، جنہاں دے نال تحفظ دے رابطے کیتے گئے سن ۔ عام طور اُتے انہاں نوں مذہب تبدیل کرنے اُتے مجبور نئيں کيتا گیا سی ، لیکن اوہ پابندیاں دا شکار سن ۔ انہاں نے خصوصی ٹیکس ادا کيتا۔ اوہ کچھ خاص رنگ نئيں پہندے سن ۔ اوہ مسلمان خواتین نال شادی نئيں کرسکدے نيں۔ " [۱۴]
انہاں وچوں بیشتر قوانین قرآن مجید وچ غیر مسلماں (ذمیاں) توں متعلق بنیادی قوانین دی تفصیل سن ۔ قرآن انہاں توں "اہل کتاب" دے مذہب نوں تسلیم، غیر مسلماں دے نال صحیح طرز عمل دے بارے وچ زیادہ تفصیل نئيں دیندا اصولی (یہودتی، عیسائی تے کدی کدی اس دے نال نال دوسرےآں کو) تے اک علاحدہ ٹیکس دی حفاظت زکوة مسلم مضامین اُتے مسلط۔
ایرا لاپیڈس عوام نوں راغب کرنے دے طور اُتے "سیاسی تے معاشی فائدے تے اک پیچیدہ سبھیاچار تے مذہب دی اک دوسرے توں بنے ہوئے شرائط" دی طرف اشارہ کردی نيں۔ [۱۵] اوہ لکھدا اے :
"کیوں لوکاں دے اسلام قبول کرنے دے سوال توں ہمیشہ ہی شدید احساس پیدا ہُندا اے ؟ یورپی اسکالراں دی ابتدائی نسلاں دا خیال سی کہ تلوار دے نوک اُتے اسلام قبول کرنا سی تے فتح یافتہ لوکاں نوں تبدیلی یا موت دا انتخاب دتا گیا سی۔ ہن ایہ ظاہر اے کہ طاقت دے ذریعہ تبدیلی ، اگرچہ مسلم ملکاں وچ نامعلوم نئيں سی ، در حقیقت ، نایاب سی۔ مسلمان فاتحین عام طور اُتے تبدیل ہونے دی بجائے غلبہ حاصل کرنے دی خواہش رکھدے سن تے زیادہ تر اسلام قبول کرنا رضاکارانہ سی۔ (. . . ) زیادہ تر معاملات وچ مذہبی تے روحانی محرکات اک دوسرے دے نال مل جاندے نيں۔ ہور ایہ کہ ، اسلام قبول کرنا لازمی طور اُتے کِسے بُڈھے توں بالکل نويں زندگی دی طرف رخ کرنے دا مطلب نئيں سی۔ اگرچہ اس وچ اک نويں مذہبی جماعت وچ نويں مذہبی عقائد تے رکنیت نوں قبول کرنا پڑدا اے ، لیکن زیادہ تر مذہب پسنداں نے اپنی ثقافتاں تے برادریاں توں گہرا لگاؤ برقرار رکھیا۔ " [۱۵]
اس دی نشان دہی کردے ہوئے ، اس دا نتیجہ اج مسلم معاشراں دے تنوع وچ دیکھیا جاسکدا اے ، جس وچ اسلام دے مختلف مظاہر تے رواج نيں۔
مذہب دے لحاظ توں منظم معاشراں دے ٹُٹ جانے دے نتیجے وچ اسلام دی تبدیلی وی سامنے آئی: مثال دے طور اُتے ، بوہت سارے گرجا گھراں دے کمزور ہونے دے نال ہی تے اسلام دی حمایت تے اناطولیہ تے بلقان دے علاقےآں وچ کافی مسلمان ترک آبادی دی ہجرت ، "اسلام دی معاشرتی تے ثقافتی مطابقت" نوں بہتر بنایا گیا تے لوکاں دی اک وڈی تعداد نوں تبدیل کر دتا گیا۔ اس نے کچھ علاقےآں (اناطولیہ) تے دوسرےآں وچ کم کم کيتا (مثلا بلقان ، جتھے "عیسائی چرچاں دی طاقت دے ذریعہ اسلام دا پھیلاؤ محدود سی۔" ) [۱۲]
دین اسلام دے نال ہی عربی بولی ، نمبر نظام تے عرب رسم و رواج پوری سلطنت وچ پھیل گئے۔ بوہت سارے لوکاں دے وچکار اتحاد دا احساس بڑھدا چلا گیا ، آہستہ آہستہ وسیع پیمانے اُتے عرب اسلامی آبادی دا شعور تشکیل پاندا اے: اک ایسی چیز جو تسلیم شدہ طور اُتے اک اسلامی دنیا سی جو دسويں صدی دے آخر وچ ابھری سی۔ [۱۶] اس پورے عرصے دے نال نال ، بعد دی صدیاں وچ ، فارسیاں تے عرباں تے سنیاں تے شیعاں دے وچکار تفرقہ پیدا ہويا تے صوبےآں وچ بے امنی نے بعض اوقات مقامی حکمراناں نوں تقویت بخشی۔ [۱۴]
سلطنت دے اندر تبادلہ: اموی دور بمقابلہ۔ عباسی مدت
[سودھو]متعدد مورخین نيں جو امویاں دی حکمرانی نوں ذمہ دار سمجھدے نيں کہ اوہ "ذمہ" قائم کرنے دے لئی ذمہ دار نيں تاکہ عرب مسلم کمیونٹی نوں مالی طور اُتے فائدہ پہنچانے تے تبادلاں دی حوصلہ شکنی دے لئی ذمیاں توں ٹیکس بڑھاسکن۔ [۱۷] اسلام ابتدا وچ عرباں دی نسلی شناخت توں وابستہ سی تے اسنوں کِسے عرب قبیلے دے نال باضابطہ وابستگی تے موالی کے مؤکل دی حیثیت اختیار کرنے دی ضرورت سی۔ گورنراں نے خلیفہ دے نال شکایات درج کيتیاں جدوں اس نے قانون نافذ کيتا جس توں تبادلاں نوں آسان بنایا گیا تے صوبےآں نوں غیر مسلماں اُتے ٹیکس وصول کرنے توں محروم رکھیا گیا۔
عباسیاں دے بعد دے دور وچ موالیاں دے ذریعہ اک حق رائے دہی دا تجربہ ہويا تے سیاسی تصور وچ بنیادی طور اُتے عرب سلطنت توں اک مسلمان سلطنت وچوں اک دی تبدیلی کيتی گئی۔ [۱۸] تے 930 اک قانون نافذ کيتا گیا جس دے تحت سلطنت دے تمام بیوروکریٹس نوں مسلمان ہونا ضروری سی۔ [۱۷] دونے ادوار وچ جزیرہ عرب توں نويں خطےآں وچ عرب قبیلے دی نمایاں نقل مکانی وی ہوئی۔
سلطنت وچ تبدیلی: "تبدیلی دا منحنی"
[سودھو]رچرڈ بلیٹ دے "تبدیلی دا منحنی " عربی مرکوز اموی دور وچ 10٪ دے دوران غیر عرب مضامین دی تبدیلی دی نسبتا کم شرح ظاہر کردا اے ، اس توں زیادہ سیاسی طور اُتے کثیر الثقافتی عباسی دور دے اندازےآں دے برعکس جس نے دیکھیا کہ مسلماناں دی آبادی تقریبا ودھدی جارہی اے۔ نويں صدی دے وسط وچ 40٪ ، 11 واں صدی دے آخر تک 100٪ دے نیڑے۔ [۱۸] ایہ نظریہ عباسی دور وچ عیسائیاں دی وڈی اقلیتاں دے تسلسل دے وجود دی وضاحت نئيں کردا اے۔ دوسرے اندازےآں توں معلوم ہُندا اے کہ 10 واں صدی دے وسط تک تے 1100 تک زرخیز ہلال احمر وچ مسلمان اکثریت وچ نئيں سن ۔ شام نوں اپنی جدید سرحداں وچ عیسائی اکثریت حاصل ہوسکدی اے جدوں تک کہ اوہ 13 واں صدی دے منگول حملے نئيں کردا سی۔
اضافے دی شرح
[سودھو]اسلام قبول کرنے دے علاوہ ، مسلم آبادی وی غیر مسلماں دی نسبت زیادہ شرح پیدائشی شرح توں ودھ گئی ، اس دا نتیجہ ایہ ہويا کہ مسلمان مرداں دے چار عورتاں نال شادی کرنے دا حق تے متعدد زنانہاں نوں رکھنے تے اپنے بچےآں دی پرورش کرنے والے بچےآں دی پرورش نوں یقینی بنانے دا اختیار رکھدے .[۱۹]
فیز III: مغربی یورپ تے سیلجوقیاں تے عثمانیاں دا خروج (950- 1450)
[سودھو]ایشیا مائنر ، بلقان تے برصغیر پاک ہند دی ترک فتح دے نتیجے وچ اسلام دی توسیع جاری رہی۔ [۱۰] پچھلے ادوار وچ وی مسلم قلعہ سرزمین وچ تبادلاں دی شرح وچ تیزی دیکھنے وچ آئی جدوں کہ فتوحات دے نتیجے وچ نويں فتح شدہ علاقےآں نے انہاں خطےآں دے برعکس نمایاں غیر مسلم آبادی نوں برقرار رکھیا جتھے مسلم دنیا دی حدود معاہدہ کردیاں نيں ، جداں۔ امارت اسلامیہ دے سسلی ( اٹلی ) تے الاندلس ( اسپین تے پرتگال ) ، جتھے مسلم آبادی نوں قلیل انتظام وچ جلاوطن کر دتا گیا یا عیسائی بنانا پيا۔ اس مرحلے دے آخرالذکر منگول حملے (خاص طور اُتے 1258 وچ بغداد دے محاصرے ) دے ذریعہ ہويا تے ظلم و ستم دے ابتدائی دور دے بعد ، انہاں فاتحین دا اسلام قبول کرنا۔
فیز IV: سلطنت عثمانیہ: 1299–1924
[سودھو]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/Central_europe_1683.png/200px-Central_europe_1683.png)
سلطنت عثمانیہ نے ابتدائی طور اُتے متعدد اطراف توں آنے والے خطرات دے خلاف اپنے محاذاں دا دفاع کيتا: مشرقی کنارے دے صفویڈز ، شمال وچ بازنطینی سلطنت جو 1453 وچ قسطنطنیہ دی فتح سے ختم ہوئے گئی تے بحیرہ روم دے عظیم کیتھولک طاقتاں: اسپین ، مقدس رومن سلطنت تے وینس جس دی مشرقی بحیرہ روم دی نوآبادیات نيں۔
بعد وچ ، سلطنت عثمانیہ نے اپنے حریفاں توں علاقےآں نوں فتح کرنا شروع کيتا: قبرص تے دوسرے یونانی جزیرے (کریٹ دے سوا) وینس دے ذریعہ عثمانیاں دے ہتھوں ہار گئے تے بعد دے علاقے نے ڈینیوب طاس تک ہنگری تک فتح کرلئی- کریٹ نوں 17 واں صدی دے دوران فتح کيتا گیا ، لیکن عثمانیاں نے ہنگری نوں مقدس رومن سلطنت تے مشرقی یورپ دے دوسرے حصےآں توں شکست دے دتی ، جس دا اختتام 1699 وچ کارلوٹز دے معاہدے دے نال ہويا۔ [۲۰]
فیز پنجم: عثمانیہ دے بعد دی ریاست
[سودھو]اسلام تجارت تے ہجرت دے ذریعہ پھیلدا چلا آرہیا اے۔ خاص طور اُتے جنوب مشرقی ایشیاء ، امریدا تے یورپ وچ ۔ [۱۰]
خطے دے لحاظ توں
[سودھو]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/72/Map_of_expansion_of_Caliphate.svg/350px-Map_of_expansion_of_Caliphate.svg.png)
عرب
[سودھو]کہیا جاندا اے کہ مکہ وچ ، حضرت محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم توں عیسائی قبیلے توں بار بار سفارتی وفد ملدے نيں۔
عظیم تر شام
[سودھو]اپنے بازنطینی تے مرحوم ساسانیان پیش روواں دی طرح ، مروانی خلیفہ نے وی مختلف مذہبی برادریاں نوں برائے ناں حکومت کيتا لیکن کمیونٹیز دے اپنے منتخب کردہ یا منتخب عہدیداراں نوں زیادہ تر داخلی امور چلانے دی اجازت دی۔ فیر وی ماروانیاں نے غیر عرب انتظامی عملے دی مدد تے انتظامی طریقےآں (جداں سرکاری بیوروس دا اک سیٹ) اُتے بہت زیادہ انحصار کيتا۔ جدوں فتوحات سست ہوئے گئياں تے جنگجوواں ( مقاتلہ ) دی تنہائی کم ہونا ضروری ہو گئی تاں عرباں نوں تکیہ دار بنانا ہور مشکل ہُندا گیا۔ جداں ہی قبائلی روابط جس نے اموی سیاست اُتے غلبہ حاصل کرنا شروع کيتا ، جدوں غیر مؤکلاں نوں عرب قبیلے توں مؤکلاں دے نال بنھن دی معنی خیز ہوگ ۔ ہور ایہ کہ امت وچ شامل ہونے دے خواہش مند غیر مسلماں دی تعداد پہلے ہی اس عمل دے موثر انداز وچ کم کرنے دے لئی بہت زیادہ ہُندی جارہی اے۔
فلسطین
[سودھو]عظیم مسلمان فوج نے یروشلم دا محاصرہ کيتا ، جو بازنطینی رومیاں نے نومبر 636 عیسوی وچ منعقد کيتا سی۔ چار ماہ تک ایہ محاصرہ جاری رہیا۔ بالآخر ، یروشلم دے آرتھوڈوکس سرپرست ، سوفریونس ، اک نسلی عرب ، [۲۱] نے خلیفہ عمر نوں شخصی طور اُتے یروشلم دے حوالے کرنے اُتے اتفاق کيتا۔ خلیفہ ، فیر مدینہ منورہ ، نے انہاں شرائط توں اتفاق کيتا تے 637 دے موسم بہار وچ اس دستخط اُتے دستخط کرنے دے لئی یروشلم دا سفر کيتا۔ سوفرنئس وی عہد عمر دے طور اُتے جانیا جاندا اے عمر دے نال اک معاہدہ، گفت و شنید دی عمر دے عہد "کے بدلے وچ عیسائیاں دے لئی مذہبی آزادی دے لئی دی اجازت دتی، جزیہ "، ٹیکس، فتح کيتا غیر مسلماں دی طرف توں ادا کيتا جائے گا "نامی ذمی ". مسلم حکمرانی دے تحت ، اس دور وچ یروشلم دی یہودی تے عیسائی آبادی غیر مسلم ملحداں نوں دتی جانے والی معمول دی رواداری دا لطف اٹھا رہی اے۔ [۲۲]
ہتھیان سُٹن نوں قبول کرنے دے بعد ، عمر سوفریونس دے نال یروشلم وچ داخل ہوئے تے "اس دے مذہبی نوادرات دے بارے وچ بزرگ دے نال شائستہ گفتگو کيتی۔" [۲۳] جدوں انہاں دی نماز دا وقت آیا تاں ، عمر انناسٹاس چرچ وچ سن ، لیکن اوتھے نماز ادا کرنے توں انکار کر دتا ، ایسا نہ ہوئے کہ آئندہ مسلمان اس معاہدے نوں توڑنے تے چرچ نوں ضبط کرنے دے بہانے دے طور اُتے استعمال کرن۔ مسجد عمر ، ایناستاسس دے دروازےآں دے برخلاف ، لمبے مینارے دے نال ، اس جگہ دے طور اُتے جانیا جاندا اے جتھے اوہ اپنی نماز دے لئی ریٹائر ہويا سی۔
بشپ آرکولف ، جنہاں دا ستويں صدی وچ مقدس سرزمین اُتے جانے دے بارے وچ بیان ، ڈی لوکیس سانکٹس ، راہب ادمنان نے لکھیا سی ، نے مسلم حکمرانی دے پہلے دور وچ فلسطین وچ عیسائیاں دے مناسب طور اُتے خوشگوار زندگی دے حالات بیان کیتے سن ۔ دمشق دے خلیفہ (661-750) روادار شہزادے سن جو عام طور اُتے اپنے مسیحی مضامین دے نال اچھی شرائط اُتے فائز سن ۔ بوہت سارے عیسائی (جداں سینٹ جان دماسین) نے اپنے دربار وچ اہم دفاتر رکھے۔ بغداد (753--1242 ) دے عباسی خلفا جدوں تک شام اُتے حکومت کردے رہے ، عیسائیاں دے لئی وی روادار سن ۔ ہارون ابو جعفر(786-809)، دی چابیاں بھیجیا حضور Sepulchre شارلیمین دے لئی، مزار دے نیڑے لاطینی حجاج کرام دے لئی اک ہاسپیس تعمیر دی .
حریف خانداناں تے انقلاباں دی وجہ توں حتمی طور اُتے مسلم دنیا وچ تفرقہ پیدا ہويا۔ نويں صدی وچ ، فلسطین نوں شمالی افریقہ دے شیعہ فاطمید خاندان نے فتح کيتا سی۔ فاطمیاں دے مختلف دشمناں نے حملہ کردے ہی فلسطین اک بار فیر میدان جنگ بن گیا۔ ايسے دوران ، بازنطینی یونانیاں نے یروشلم سمیت اپنے کھوئے ہوئے علاقےآں نوں دوبارہ حاصل کرنے دی کوشش جاری رکھی۔ یروشلم دے عیسائی جنہاں نے بازنطینیاں دا نال دتا ، حکمران شیعہ مسلماناں نے انہاں نوں غداری دے الزام وچ موت دے گھاٹ اتار دتا۔ 969 وچ ، بیت المقدس دے سرپرست جان ہشتم نوں بازنطینیاں توں غداری کرنے دے الزام وچ موت دے گھاٹ اتار دتا گیا۔ جداں جداں یروشلم مسلماناں وچ اہمیت دا حامل ہويا تے زیارتاں ودھدتیاں گئیاں ، دوسرے مذاہب دے لئی رواداری وچ کمی آئی۔ عیسائیاں نوں ستایا گیا تے گرجا گھراں نوں تباہ کر دتا گیا۔ چھیويں شیعہ فاطمی خلیفہ ، خلیفہ الحکیم ، 996-1021 ، جس دے بارے وچ خیال کيتا جاندا سی کہ اوہ ڈروز دے ذریعہ "خدا دا مظہر" سی ، نے 1009 وچ ہولی سلیپر نوں تباہ کر دتا۔ اس طاقت ور اشتعال انگیزی نے غصہ دے شعلے نوں بھڑکانے وچ مدد کيتی جو پہلی صلیبی جنگ دا باعث بنی ۔
فارس تے قفقاز
[سودھو]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/06/Bayasanghori_Shahnameh_5.jpg/220px-Bayasanghori_Shahnameh_5.jpg)
اس دا استدلال کيتا جاندا سی کہ ساسانی ریاست دے ڈھانچے توں مباشرت تعلقات دی وجہ توں اسلامی فتح فارس دے بعد زرتشت پسندی تیزی توں منہدم ہوئے گئی۔ [۳] البتہ ، قدیم فارسی مذہب دی اقلیت دے نال ترقی دے لئی منسوب زیادہ طویل وقت دی روشنی وچ ، ہور پیچیدہ عملاں اُتے غور کيتا جارہیا اے۔ اک ایسی پیشرفت جو قدیم دور دی دیر دے رجحانات دے نال زیادہ موافق اے۔ ایہ رجحانات ریاستی مذہب توں ہونے والے تبادلاں نيں جنہاں نے پہلے ہی زرعیہ دے حکام نوں دوچار کر رکھیا سی جو عرب فتح دے بعد جاری رہیا ، جس دے نال نال عرب قبیلے دی اس توسیع دے عرصے وچ خطے وچ ہجرت ہوئی جو عباسید دور تک اچھی طرح پھیلی ہوئی سی۔
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/6_Dust_Muhammad._Portrait_of_Shah_Abu%27l_Ma%E2%80%98ali._ca._1556_Aga_Khan_Collection.jpg/175px-6_Dust_Muhammad._Portrait_of_Shah_Abu%27l_Ma%E2%80%98ali._ca._1556_Aga_Khan_Collection.jpg)
جدوں کہ حمرا وچ ساسانی فوج ڈویژن جداں معاملات سامنے آئے سن ، جنھاں نے جنگ قادسیہ ورگی اہم لڑائیاں توں پہلے ہی اپنا نقشہ بدل لیا سی ، شہری علاقےآں وچ تبادلاں دا عمل سب توں تیز سی جتھے عرب افواج نوں آہستہ آہستہ گشت کيتا گیا سی جس دی وجہ توں زرتشت پسندی پینڈو علاقےآں توں وابستہ ہوئے گیا سی۔ .[۳] ہن وی اموی دور دے اختتام اُتے ، مسلم طبقہ خطے وچ صرف اک اقلیت سی۔
7 واں صدی وچ ، پارس دی مسلم فتح دے ذریعے ، شمالی قفقاز تک اسلام پھیل گیا ، اس دے کیہڑا حصے (خاص طور اُتے داغستان ) ساسانی ڈومینز دا حصہ سن ۔ [۲۴] آنے والے صدیاں وچ ، دے نسبتا وڈے حصےآں قفقاز ، مسلم بن جو دے وسیع تر علاقے اس وقت ہن وی رہے گا جدوں کہ کافر نيں (جداں پاگانزم دی شاخاں چیرکِسے ہابزے ) دے نال نال دے لئی عیسائی (خاص طور اُتے آرمینیا تے جارجیا)، صدیاں. 16 واں صدی تک ، اج کل جو لوک نيں ایران تے آذربائیجان دے زیادہ تر لوکاں نے صفویاں دی تبدیلی دی پالیسیاں دے ذریعہ اسلام دی شیعہ شاخ نوں اپنا لیا سی۔ [۲۵]
اسلام نوں زرشتریاں نے آسانی توں قبول کر ليا جو صنعتی تے کاریگراں دے عہدےآں اُتے ملازم سن کیونجے ، زرتشت گردش دے مطابق ، اس طرح دے پیشاں وچ اگ نوں ناکارہ بنانے وچ ملوث کيتا گیا سی۔ [۲۶] ہور برآں ، مسلم مشنریاں نوں زرتشترین نوں اسلامی اصول بیان کرنے وچ دشواری دا سامنا نئيں کرنا پيا ، کیوں کہ مذاہب دے وچکار بہت ساریاں مماثلدیاں سن۔ تھامس واکر آرنلڈ دے مطابق ، فارسی دے لئی ، اوہ اللہ تے ابلیس دے ناواں توں اہورا مزدا تے احرین توں ملدے سن ۔ بعض اوقات ، مسلمان رہنماواں نے مذہبی جماعتاں نوں جیتنے دی کوشش وچ پیسے دے وعدےآں دے نال مسلمان نماز وچ حاضری دی حوصلہ افزائی دی تے عربی دی بجائے فارسی زبان وچ قرآن پاک پڑھنے دی اجازت دتی تاکہ ایہ سب دے لئی قابل فہم ہوجائے۔
رابرٹ ہولینڈ دا مؤقف اے کہ فارسی سرزمین وچ عرب فاتحاں دی نسبتا کم تعداد دی مشنری کوششاں دے نتیجے وچ حکمراناں تے حکمراناں دے درمیان تے فارسی بولی تے فارسی دے تہواراں تے سبھیاچار نوں ڈھالنے والے فاتحاں دی نسلاں وچ [۲۷] (فارسی جدید دور دے ایران دی بولی اے ، جدوں کہ عربی نوں اس دے پڑوسی مغرب وچ بولدے نيں۔ )
وسطی ایشیا
[سودھو]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/08/Ghurids1200.png/220px-Ghurids1200.png)
افغانستان دے متعدد باشندےآں نے اموی مشنری کاوشاں دے ذریعہ اسلام قبول کيتا ، خاص طور اُتے ہشام بن عبد الملک تے عمر بن عبد العزیز دے دور وچ ۔ [۲۸] بعد وچ ، نويں صدی توں شروع ہونے والے ، سامانیاں دی ، جنہاں دی جڑاں زرقاء دے مذہبی شرافت توں نکل گئياں ، نے وسطی ایشیا دے وسط وچ گہری سنی اسلام تے اسلام-فارسی سبھیاچار دا پرچار کيتا۔ اس دے علاقےآں وچ آبادی نے وڈی تعداد وچ اسلام نوں مضبوطی توں قبول کرنا شروع کيتا ، خاص طور اُتے تراز وچ ، جو اج کل دے قازقستان وچ اے ۔ قرآن دا فارسی وچ پہلا مکمل ترجمہ نويں صدی وچ سامانیاں دے دور وچ ہويا۔ مورخین دے مطابق ، سامانی حکمراناں دے پُرجوش مشنری کم دے ذریعہ ، ترک دے 30،000 دے نیڑے خیمے اسلام دا اعتراف کرنے آئے تے بعد وچ حنفی مکتب فکر کے تحت غزنویاں دے زیر اقتدار 55،000 توں زیادہ سن ۔ [۲۹] سفاریاں تے سامانیاں دے بعد ، غزنویاں نے ٹرانسوکسانیہ اُتے دوبارہ فتح کرلئی تے 11 واں صدی وچ برصغیر پاک و ہند اُتے حملہ کيتا۔ اس دے بعد انہاں طاقتور غوریاں تے تیموریاں نے اسلام دی سبھیاچار نوں ہور وسعت دیندے ہوئے بنگال تک پہونچ لیا ۔
ترکی
[سودھو]مرکزی مضامین: عرب بازنطینی جنگاں ، بازنطینی سلجوق جنگاں ، بازنطینی عثمانی جنگاں ۔
برصغیر پاک و ہند
[سودھو]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3d/A_panorama_in_12_folds_showing_the_procession_of_the_Emperor_Bahadur_Shah_to_celebrate_the_feast_of_the_%27Id.%2C_1843.jpg/800px-A_panorama_in_12_folds_showing_the_procession_of_the_Emperor_Bahadur_Shah_to_celebrate_the_feast_of_the_%27Id.%2C_1843.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/Islamic_Gunpowder_Empires.jpg/400px-Islamic_Gunpowder_Empires.jpg)
اسلامی تاثیر برصغیر پاک و ہند وچ پہلی بار ستويں صدی دے اوائل وچ عرب تاجراں دی آمد دے نال محسوس ہوئی۔ عرب تاجر ملابار خطے وچ جاندے سن ، جو عرب وچ اسلام دے قیام توں پہلے ہی انہاں دے تے جنوب مشرقی ایشیاء دی بندرگاہاں دے درمیان تجارت دا اک مرکز سی۔ مورخین ایلیوٹ تے ڈاؤسن دے مطابق انہاں دی کتاب دی ہسٹری آف انڈیا وچ جداں کہ اس دے اپنے مورخین نے دسیا اے ، مسلمان مسافراں اُتے مشتمل پہلا جہاز ہندوستانی ساحل اُتے 630 دے اوائل وچ دیکھیا گیا عیسوی خیال کيتا جاندا اے کہ ہندوستان دی پہلی مسجد 629 وچ تعمیر ہوئی سی عیسوی ، محمد دی زندگی دے دوران ، نامعلوم چیرا خاندان دے حکمران دے ایما اُتے مبنی سی ۔ 571-632) وچ گوڈنکور دے ضلع وچ ترسور ، کیرل دی طرف توں مالک بن دینار . ملابار وچ ، مسلماناں نوں موپلا کہیا جاندا اے۔
بنگال وچ ، عرب تاجراں نے چٹاگانگ دی بندرگاہ لبھن وچ مدد کيتی۔ ابتدائی صوفی مشنری 8 واں صدی دے اوائل وچ اس خطے وچ آباد ہوئے۔ [۴][۳۰]
ایچ جی راولسن نے اپنی کتاب قدیم تے قرون وسطی دی ہندوستان دی تریخ کی کتاب وچ ( سانچہ:آئی ایس بی این ) ، دعوی کردا اے کہ پہلی عرب مسلمان ستويں صدی دے آخری حصے وچ ہندوستان دے ساحل اُتے آباد سن ۔ اس حقیقت دی تصدیق کيتی گئی اے ، جے اسٹورک نے اپنے جنوبی کانارا تے مدراس ضلعے دے دستورالعمل وچ ، [۳۱] تے ہندوستان دا ثقافتی ورثہ جلد چہارم وچ ہریداس بھٹاچاریہ دے ذریعہ وی ۔ ۔ [۳۲]
عرب دے سوداگر تے تاجر نويں مذہب دے کیریئر بن گئے تے انہاں نے جتھے وی جانا اس دا پرچار کيتا۔ اُتے ، اگلے ہزار سال تک برصغیر پاک و ہند وچ مسلم فتح دی اس دے بعد دی توسیع نے ہی خطے وچ اسلام قائم کيتا۔
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Mir_Sayyid_Ali_-_Portrait_of_a_Young_Indian_Scholar.jpg/220px-Mir_Sayyid_Ali_-_Portrait_of_a_Young_Indian_Scholar.jpg)
ان مضمرات دے اندر اسلام دے تصور نوں خارجی مسلط کرنے تے ہندو مذہب دی فطری حالت ہونے دی حیثیت توں تصور کيتا گیا اے جس نے مزاحمت دی جس دے نتیجے وچ برصغیر پاک و ہند وچ اس منصوبے دی ناکامی ہندوستان وچ تقسیم تے فرقہ واریت دی سیاست توں بہت زیادہ مشغول اے۔ اس سلسلے وچ کافی تنازعات موجود نيں کہ برصغیر پاک و ہند وچ اسلام قبول کرنے دا عمل کس طرح سامنے آیا۔ [۳۳] انہاں دی نمائندگی عام طور اُتے درج ذیل مکاتب فکر کے ذریعہ کيتی جاندی اے:
- تبادلاں دا مجموعہ سی ، ابتدا وچ اس شخص دے خلاف تشدد ، دھمکی یا دوسرے دباؤ تاں۔ [۳۳]
- غالبا Muslim غالبا civilization مسلم رہتل تے عالمی سطح اُتے پولیٹیکل اسٹیشن دے دائرہ وچ وسعت تے انضمام دے اک سماجی تے ثقافتی عمل دے طور پر۔
- اک متعلقہ نظریہ ایہ اے کہ مذہبی پیشرفت تے سرپرستی دی غیر مذہبی وجوہات جداں مسلم حکمران طبقے وچ معاشرتی نقل و حرکت یا ٹیکساں توں نجات دے لئی تبادلہ ہويا اے
- اک ایسا مرکب سی ، جس دی ابتدا سختی دے تحت کيتی گئی سی جس دے بعد دل دی حقیقی تبدیلی واقع ہوئی تھی
- کہ مسلماناں دی اکثریت ایرانی سطح مرتفعین یا عرباں توں آنے والے تارکین وطن دی اولاد اے۔ [۳۴]
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cf/Aurangzeb_moguln.jpg/220px-Aurangzeb_moguln.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/29/Tipu_Sultan%2C_Indian_warrior_Emperor_of_Mysore.gif/220px-Tipu_Sultan%2C_Indian_warrior_Emperor_of_Mysore.gif)
مسلمان مشنریاں نے ہندوستان وچ اسلام دے پھیلاؤ وچ کلیدی کردار ادا کيتا جدوں کہ کچھ مشنریاں نے ایتھے تک کہ بزنس یا تاجر دی حیثیت توں وی ایہ کردار ادا کيتا۔ مثال دے طور اُتے ، نويں صدی وچ ، اسماعیلیاں نے مختلف آڑ وچ ہر سمت ایشیاء وچ مشنری بھیجے ، اکثر اوہ تاجر ، صوفی تے بیوپاری دی حیثیت تاں۔ اسماعیلیاں نوں ہدایت کيتی گئی سی کہ اوہ اپنی بولی وچ امکانی طور اُتے گل کرن۔ کچھ اسماعیلی مشنریاں نے ہندوستان دا سفر کيتا تے ہندوواں نوں اپنا مذہب قبول کرنے دے لئی کوششاں کيتیاں ۔ مثال دے طور اُتے ، انہاں نے علی نوں وشنو دے دسويں اوتار دے طور اُتے پیش کيتا تے کنورٹ جیتنے دی کوشش وچ بھجن دے نال نال مہدی پرانا وی لکھیا۔ [۲۶] دوسرے اوقات وچ ، حکمراناں دی تشہیر دی کوششاں دے نال تبادلہ خیال وچ فاتحین جیت گئے۔ ابن بطوطہ دے مطابق ، خلجیاں نے اسلام قبول کرنے دا رواج بنا کے سلطان نوں پیش کيتا جو تبدیلی اُتے اک چادر ڈالے گا تے اسنوں سونے دے کنگن توں نوازے گا۔ [۳۵] دہلی سلطنت دے اختیاریار الدین بختیار خلجی دے بنگال پر کنٹرول دے دوران ، ہندوستان وچ مسلمان مشنریاں نے اسلام قبول کرنے والےآں دی تعداد دے لحاظ توں اپنی سب توں وڈی کامیابی حاصل کيتی۔ [۳۶]
تیمور تے چنگیز خان دی براہ راست اولاد بابر دے ذریعہ قائم کردہ مغلیہ سلطنت تقریبا پورے جنوبی ایشیاء نوں فتح کرنے وچ کامیاب رہی۔ انتہائی مذہبی رواداری شہنشاہ دے دور وچ دیکھیا گیا سی اگرچہ اکبر کی، شہنشاہ دے تحت دور حکومت اورنگزیب اسلامی دے مکمل قیام دا مشاہدہ شرعی تے اس دے دوبارہ تعارف جزیہ دی تالیف دے ذریعے فتاوی ای عالمگیری .[۳۷][۳۸] مغل ، جو پہلے ہی 18 واں صدی دے شروع وچ آہستہ آہستہ زوال دا شکار سی ، افشرید حکمران نادر شاہ نے حملہ کيتا۔ [۳۹] مغل دے زوال نے مراٹھا سلطنت ، سکھ سلطنت ، میسور بادشاہی ، بنگال دے نواباں تے مرشد آباد تے حیدرآباد دے نظامام ناں برصغیر پاک و ہند دے وڈے علاقےآں اُتے کنٹرول حاصل کرنے دے مواقع فراہم کیتے۔ [۴۰]
نادر شاہ تے ایسٹ انڈیا کمپنی دے حملےآں دے بعد مغل سلطنت نوں چھوٹی چھوٹی طاقتاں وچ توڑ دتا گیا جداں بنگال دا شیعہ نواب ، نواب اود ، حیدرآباد دا نظام تے میسور دی بادشاہت ، ایشیئن دی وڈی اقتصادی تے فوجی طاقت ٹیپو سلطان دے زیر اقتدار برطانوی استعمار دے دوران۔
جنوب مشرقی ایشیا
[سودھو]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7e/COLLECTIE_TROPENMUSEUM_De_minaret_bij_de_moskee_van_Koedoes_TMnr_10016672.jpg/220px-COLLECTIE_TROPENMUSEUM_De_minaret_bij_de_moskee_van_Koedoes_TMnr_10016672.jpg)
انڈونیشیا دی برادریاں وچ اسلام قائم ہونے توں پہلے ہی ، مسلمان ملاح تے تاجر اکثر جدید انڈونیشیا دے ساحلاں دا رخ کردے سن ، انہاں بیشتر ملاحاں تے سوداگراں نے عباسی خلافت دی بصرہ تے دیبل دی نويں قائم شدہ بندرگاہاں توں پہنچے سن ، بوہت سارے ابتدائی مسلم اکاؤنٹس اس خطے وچ اورنگ-یوٹان ، گینڈے تے مسالا دی قیمتی تجارت دی اشیاء جداں لونگ ، جائفل ، گلنگل تے ناریل جداں جانوراں دی موجودگی نوں نوٹ کرن۔ [۴۱]
اسلام جنوب مشرقی ایشیاء وچ آیا ، پہلے ایشیا تے مشرق بعید دے درمیان مرکزی تجارتی راستے اُتے مسلمان تاجراں دے راستے توں ، فیر صوفی احکامات دے ذریعہ ہور پھیل گیا تے بالآخر تبدیل شدہ حکمراناں تے انہاں دی برادریاں دے علاقےآں دی توسیع دے ذریعہ اسنوں مستحکم کيتا گیا۔ [۴۲] پہلی جماعتاں شمالی سماترا ( آچے ) وچ پیدا ہوئیاں تے ملادا اسلام دا مضبوط گڑھ رہیا جتھے توں اس خطے وچ تجارتی رستےآں اُتے اس دی تشہیر ہوئی۔ اس خطے وچ جدوں اسلام پہلی بار آیا اس دا واضح اشارہ نئيں ملدا اے ، پہلا مسلمان قبرستان دا نشان 1082 توں اے۔ [۴۳]
جب مارکو پولو نے اس علاقے دا دورہ 1292 وچ کیہ تاں انہاں نے دسیا کہ شہری بندرگاہ ریاست پیروک مسلمان اے ، [۴۳] چینی ذرائع نے 1282 وچ سامرا (پسائی) دے بادشاہ دے پاس اک مسلمان وفد دی موجودگی دا ریکارڈ کيتا ، [۴۲] دوسرے اکاؤنٹس ايسے وقت دی مدت دے لئی میلیو کنگڈم وچ موجود مسلم کمیونٹیز دی مثال پیش کردے نيں جدوں کہ ہور فوزیان جداں صوبےآں دے مسلمان چینی تاجراں دی موجودگی دا ریکارڈ رکھدے نيں۔ اسلام دے پھیلاؤ نے عموما بدھ مت دے خطے توں مشرق دی تجارتی رستےآں دی پیروی کيتی سی تے ڈیڑھ صدی بعد ملادا وچ اسيں دیکھدے نيں کہ تبادلہ دے ذریعہ جزیرہ پیلاگو دے دور دے آخر وچ سلطنت مالاکا دی شکل وچ پیدا ہويا۔ اک پرمیشور دیوا شاہ دا اک مسلمان وچ تے اس دا ناں محمد اسکندر شاہ [۴۴] دا ناں پاسائی دے حکمران دی بیٹی نال شادی دے بعد۔
1380 وچ ، صوفی احکامات اسلام نوں ایتھے توں منڈاناؤ لے گئے۔ [۴۵] جاوا اس خطے دی بنیادی بادشاہت ، مجاہپاہت سلطنت دی نشست سی ، جس اُتے ہندو خاندان دا راج سی۔ چونکہ اس خطے وچ بقیہ مسلم دنیا دے نال نال تجارت وچ اضافہ ہويا ، اسلامی اثر و رسوخ عدالت وچ پھیل گیا ایتھے تک کہ سلطنتاں دی سیاسی طاقت دا خاتمہ ہويا تے ايسے طرح جدوں راجہ کرتویجیا نے 1475 وچ صوفی شیخ رحمت دے ہتھ وچ بدلا ، سلطان پہلے ہی سی اک مسلمان کردار
خطے وچ حکمران طبقے دی تبدیلی دے لئی اک ہور محرک قوت ، خطے دی ودھدی ہوئی مسلم برادریاں وچ ایہ تصور سی جدوں حکمران خانداناں نے شادی دے ذریعہ اس طرح دے رشتہ داری قائم کرنے دی کوشش کيتی سی۔ [۴۵] جدوں نويں استعماری طاقتاں تے انہاں دے مشنری 17 واں صدی وچ پہنچے تاں نیو گنی تک دا خطہ متعدد اقلیتاں دے نال بھاری اکثریت توں مسلمان سی۔ [۴۳]
ایسٹ انڈیز وچ سلطنتاں دے جھنڈے
[سودھو]-
سلطنت بنتین
-
سیربن سلطنت
-
یوگیکاردا سلطانی
-
ماترم دی سلطنت
-
سولو
-
مینانگکاؤ
-
ڈیلی
اندرونی ایشیا تے مشرقی یورپ
[سودھو]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/DiezAlbumsStudyingTheKoran.jpg/200px-DiezAlbumsStudyingTheKoran.jpg)
ستويں صدی عیسوی دے وسط وچ ، فارس دی مسلم فتح دے بعد ، اسلام انہاں علاقےآں وچ داخل ہوئے گیا جو بعد وچ یوروپی روس دا حصہ بن جان گے۔ [۴۶] اک صدیاں بعد دی اک مثال جس دا شمار مشرقی یوروپ وچ اسلام دے ابتدائی تعارف وچ کیہ جاسکدا اے ، 11 واں صدی دے ابتدائی مسلمان قیدی دے کم دے بارے وچ سامنے آیا جس نوں بازنطینیاں نے مسلماناں دے خلاف اپنی اک جنگ دے دوران پھڑیا سی۔ مسلمان قیدی لیایا گیا پیچینز دے علاقے وچ ، جتھے اس نے لوکاں نوں تعلیم دتی تے اسلام قبول کيتا۔ [۴۷] اندرون ایشیا دے اسلامائزیشن تے خلافت دی حدود توں ماورا ترک عوام دے بارے وچ بوہت گھٹ معلومات نيں۔ ستويں تے اٹھويں صدی دے آس پاس ترک عوام دی کچھ ریاستاں موجود سن۔ جداں ترک خزر خاگانیٹ ( خزار عرب جنگاں دیکھو) تے ترک ترکگیش خوگنائٹ جو ایشیا وچ عربی تے اسلامائزیشن نوں روکنے دے لئی خلافت دے خلاف لڑے سن ۔ نويں صدی دے بعد توں ، ترک (گھٹ توں گھٹ انفرادی طور اُتے ، جے حالے تک انہاں دیاں ریاستاں دے ذریعہ اپنانے دے ذریعے نئيں) نے اسلام قبول کرنا شروع کيتا۔ تاریخاں محض منگول وسطی ایشیا توں پہلے اسلام پسندی دی حقیقت نوں نوٹ کردی نيں۔ [۴۸] وولگیا دے بلگار (جن دے پاس جدید وولگیا تاتار اپنی اسلامی جڑاں نوں تلاش کردے نيں) نے دسويں صدی تک اسلام قبول کيتا۔ دے تحت Almış . جدوں فرانسسکن تپسوی Rubruck دے ولیم دے ڈیرہ دورہ کيتا باتو خان دی سنہری گروہ ، حال سی جو (1240s وچ ) مکمل کے وولگیا بلغاریہ دے منگولاں دا حملہ ، "اس نے نوٹ کيتا "مینوں حیرت اے کہ شیطان نے میکومیت دے قانون نوں اوتھے کيتا پہنچایا"
".
اک ہور عصری ادارہ جو مسلمان دے ناں توں جانیا جاندا اے ، کارا خانی خانیت دے قارخانی خاندان نے ، بہت زیادہ مشرق وچ کم کيتا ، [۴۸] جو کارلوکس نے قائم کيتا سی ، جو 10 واں صدی دے وسط وچ سلطان ستوق بگھرا خان دے دور وچ مذہب قبول کرنے دے بعد اسلام قبول ہويا سی۔ پر، خطے دی اسلامائزیشن دے جدید دور دے تریخ - یا بلکہ اسلام دے نال اک شعوری وابستگی - دے دور حکومت نوں تاریخاں ulus دے بیٹے دے چنگیز خان ، Jochi جو سنہری گروہ دی بنیاد رکھی، [۴۹] توں آپریشن کيتا جس 1240s توں 1502۔ روسی فیڈریشن دی قازق ، ازبک تے کچھ مسلمان آبادی اپنی اسلامی جڑاں سنہری فوج وچ لبھ رہیاں نيں تے جدوں کہ برکے خان پہلے منگول بادشاہ بنے جس نے باضابطہ طور اُتے اسلام قبول کيتا تے حتی کہ اپنے رشتہ دار ہلگو خان دی مخالفت وچ یروشلم وچ عین جالوت دی جنگ (1263)، صرف بہت بعد وچ تبدیلی اہم بن گیا منگولاں تبدیل جدوں کيتا اکٹھے [۵۰] اک صدی بعد جدوں ازبیک خان (1282–1341 رہندے سن ) وچ تبدیل - مبینہ دے ہتھوں صوفی سینٹ بابا توکلس۔ [۵۱] غ ہغ ہشغ ہغ ہغ ش ہشغ ہغ ہغ غ
منگول قبیلےآں وچوں کچھ اسلام پسند ہوئے گئے۔ ہلاگو خان دے زیر اقتدار وسطی ایشیاء اُتے وحشیانہ منگول حملے تے بغداد (1258) دے بعد منگول حکمرانی نے ایشیاء وچ تقریبا تمام مسلم سرزمین نوں وسعت دی۔ منگولاں نے خلافت نوں ختم کر کے اسلام اُتے ظلم و ستم ڈالیا تے اس دی جگہ بدھ مذہب نوں سرکاری سرکاری مذہب دے طور اُتے تبدیل کر دتا۔ [۵۰] 1295 وچ پر، دی نويں خان ایلخانی ، غازان ، اسلام قبول کيتا تے دو عشراں دے بعد اوزبیک خان تحت اردوئے زريں نے(دور 1313–1341) پیروی کی. منگولاں نے مذہبی تے ثقافتی اعتبار توں فتح حاصل کيتی سی۔ اس جذب دا آغاز منگول اسلامی ترکیب دے اک نويں دور وچ ہويا جس نے وسطی ایشیا تے برصغیر پاک و ہند وچ اسلام دے ہور پھیلاؤ نوں شکل دی۔
1330 دی دہائی وچ ، چغتائی خانٹے (وسطی ایشیا وچ ) دے منگول حکمران نے اسلام قبول کر ليا ، جس دی وجہ توں اس دے دائرے دا مشرقی حصہ ( مغلستان کہیا جاندا اے ) باغی ہوئے گیا۔ [۵۲] اُتے ، اگلی تن صدیاں دے دوران ، ایہ بودھ ، شمانی پرست تے عیسائی ترک تے قازق سٹیپے تے سنکیانگ دے منگول خانہ بدوش وی پامیر دے مشرق تے مغرب دونے طرف توں مقابلہ کرنے والے صوفی احکامات دے ذریعہ تبدیل ہوئے گئے۔ نقشبندی انہاں حکماں وچ سب توں نمایاں نيں ، خاص طور اُتے کاشغاریہ وچ ، جتھے مغربی چغتائی خان وی اس حکم دا شاگرد سی۔
افریقہ
[سودھو]شمالی افریقہ
[سودھو]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fe/Kairouan_Mosque_Courtyard.jpg/220px-Kairouan_Mosque_Courtyard.jpg)
مصر وچ اسلام قبول کرنا ابتدائی طور اُتے دوسرے علاقےآں جداں میسوپوٹیمیا یا خراسان دی نسبت کافی آہستہ سی ، چودھواں صدی دے آس پاس تک مسلماناں نوں اکثریت نئيں سمجھیا جاندا سی۔ [۵۴] ابتدائی یلغار وچ ، فاتح مسلماناں نے اسکندریہ وچ مسیحی برادری نوں مذہبی آزادی عطا کيتی ، مثال دے طور اُتے تے اسکندریائی باشندےآں نے اپنے جلاوطن مونوفیسائٹ دے سرپرست نوں فوری طور اُتے انہاں اُتے حکومت کرنے دے لئی واپس بلا لیا ، جو صرف فاتحین دے آخری سیاسی اختیار دے تابع اے۔ ایداں دے ہی انداز وچ ایہ شہر اک عرب مسلم تسلط دے تحت مذہبی طبقے دی حیثیت توں برقرار رہیا تے بازنطیم دے مقابلے وچ زیادہ خوش آئند تے روادار اے۔ (دوسرے ذرائع ایہ سوال کردے نيں کہ مقامی آبادی نے فاتح مسلماناں نوں کتنا خیرمقدم کيتا اے ؟ ) [۵۵]
بازنطینی حکمرانی دا خاتمہ عرباں دے ذریعہ ہويا ، جنھاں نے 647-648 [۵۶] تے مراکش نے تیونس اُتے 2 وچ اسلام دی طاقت نوں وسعت دینے دی مہم وچ حملہ کيتا۔ 670 وچ ، عرب جنرل تے فاتح عقبہ ابن نافی نے تیروس (تیونس وچ ) شہر کیروان قائم کيتا تے اس دی عظیم مسجد نوں مسجد عقبہ دے ناں توں وی جانیا جاندا اے۔ [۵۷] کیروان دی عظیم مسجد مغربی اسلامی دنیا دی تمام مسیتاں دا اجداد اے۔ [۵۳] 711 وچ شروع ہونے والے ، سپین دی فتح وچ عرباں نے بربر فوج دا وڈے پیمانے اُتے استعمال کيتا۔
پچھلے کِسے فاتح نے بربراں نوں ملانے دی کوشش نئيں کيتی سی ، لیکن عرباں نے انہاں نوں جلدی توں تبدیل کر دتا تے ہور فتوحات وچ اپنی مدد کيتی لسٹ وچ شامل کيتا۔ انہاں دی مدد دے بغیر ، مثال دے طور اُتے ، اندلس نوں کدی وی اسلامی ریاست وچ شامل نئيں کيتا جاسکدا سی۔ پہلے تاں صرف بربر ساحل دے نیڑے ہی شامل سی ، لیکن گیارہويں صدی تک مسلم وابستگی سہارا وچ بہت پھیلنا شروع ہوئے گئی سی۔
روايتی تاریخی نظریہ ایہ اے کہ عیسوی دے درمیان اسلامی اموی خلافت دے ذریعہ شمالی افریقہ دی فتح افریقہ وچ کئی صدیاں تک 647–709 نے مؤثر طریقے توں کیتھولک ازم دا خاتمہ کيتا۔ [۵۸] اُتے ، نواں اسکالرشپ سامنے آیا اے جو عیسائی باشندےآں دے اسلام قبول کرنے دی ہور اہمیت تے تفصیلات فراہم کردا اے۔ وسطی الجیریا دے قلعہ وچ اک عیسائی برادری 1114 وچ درج اے۔ 850 دے بعد مذہبی زیارت دے وی ثبوت موجود نيں عیسوی کیتھولک سنتاں دی قبرستان کارتاج شہر دے باہر تے عرب اسپین دے عیسائیاں دے نال مذہبی روابط دے ثبوت۔ اس دے علاوہ ، اس وقت یورپ وچ اختیار کردہ کیلنڈر اصلاحات تیونس دے دیسی عیسائیاں وچ پھیل گئياں ، جے روم توں رابطے دی عدم موجودگی ہُندی تاں ایہ ممکن نئيں ہُندا۔ عمر II دے دور دے دوران ، افریقہ دے اس وقت دے گورنر ، اسماعیل ابن عبد اللہ ، دے بارے وچ کہیا جاندا سی کہ انہاں نے اپنی منصفانہ انتظامیہ دے ذریعہ بربراں نوں اسلام قبول کيتا سی تے ہور ابتدائی قابل ذکر مشنریاں وچ عبد اللہ ابن یاسین وی شامل اے جس نے اک تحریک شروع کيتی سی جس دے نتیجے وچ ہزاراں بربراں نوں نقصان پہنچیا سی۔ اسلام قبول کرن۔ [۲۶]
افریقہ دا سنگ
[سودھو]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2a/Zeila%2C_Somalia.jpg/150px-Zeila%2C_Somalia.jpg)
صومالی ساحل تے جزیرہ العرب دے باشندےآں دے وچکار تجارتی تے فکری رابطے دی تریخ صومالی عوام دا محمد دے نال روابط دی وضاحت کرنے وچ مدد کر سکدی اے۔ ابتدائی مسلمان موجودہ ایتھوپیتا وچ اکسمائٹ شہنشاہ دے دربار وچ قریش توں تحفظ حاصل کرنے دے لئی جدید دور دے شمالی صومالیہ دے بندرگاہ شہر زائلہ فرار ہوئے گئے۔ کہیا جاندا اے کہ مسلماناں وچوں کچھ نوں تحفظ فراہم کیہ گیا سی تے کہیا جاندا اے کہ اس دے بعد اس نے مذہب نوں فروغ دینے دے لئی ہورن دے علاقے دے متعدد حصےآں وچ آباد کيتا۔ عرب وچ انہاں دے تجارتی شراکت داراں فیر تمام اپنایا سی دے طور اُتے 7واں صدی وچ قریش توں ودھ مسلماناں دی فتح، مقامی تاجراں تے سیلرز اُتے اہم اثر پيا اسلام تے وچ وڈا تجارتی رستےآں بحیرہ روم تے بحیرہ احمر اثر دے تحت آیا مسلم خلفاء دی ۔ تجارت دے ذریعہ ، ساحلی شہراں وچ صومالی آبادی وچ اسلام پھیل گیا۔ جزیرہ العرب وچ عدم استحکام دے سبب ابتدائی مسلمان خانداناں دی صومالی سمندری حدود وچ نقل مکانی ہوئی۔ ایہ قبیلے ہورین خطے دے وڈے حصےآں وچ عقیدے نوں اگے بڑھاندے ہوئے ، کاتالک دے طور اُتے کم کرنے آئے نيں۔ [۵۹]
مشرقی افریقہ
[سودھو]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c7/East_Africa%2C_c.1500.jpg/140px-East_Africa%2C_c.1500.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dc/GreatMosque.jpg/150px-GreatMosque.jpg)
افریقہ دے مشرقی ساحل اُتے ، جتھے عرب بحری جہازاں نے کئی سالاں توں تجارت دا سفر کيتا ، بنیادی طور اُتے غلاماں وچ ، عرباں نے نويں تے 10 واں صدی وچ غیر ملکی جزیراں خصوصا زنجبار اُتے مستقل کالونیاں دی بنیاد رکھی۔ اوتھے توں افریقہ دے داخلی راستے جانے والے عرب تجارتی رستےآں نے اسلام نوں قبول کرنے وچ سست روی دا مظاہرہ کيتا۔
دسويں صدی تک ، کلووا سلطانی دی بنیاد علی ابن الحسن شیرازی نے رکھی سی (جو شیراز ، فارس دے اک حکمران دے ست بیٹےآں وچوں اک سی ، اس دی والدہ اک حبشی غلام لڑکی سی۔ اپنے والد دی وفات اُتے ، علی نوں اس دے بھائیاں نے وراثت توں کڈ دتا تھا)۔ اس دے جانشین سواحلی ساحل اُتے سلطنتاں دے سب توں طاقتور حکمرانی کرن گے ، اس دی توسیع دے عروج دے دوران ، کلووا سلطانت جنوب وچ انہمبان توں شمال وچ ملنڈی تک پھیلی ہوئی سی۔ 13 واں صدی دے مسلمان مسافر ابن بطوطہ نے نوٹ کيتا کہ کلووا کیسوانی دی عظیم مسجد مرجان پتھر (دنیا وچ اپنی نوعیت دی واحد اکیلی ) توں بنی سی۔
20 واں صدی وچ ، افریقہ وچ پیدائش تے تبدیلی دے ذریعہ ہی اسلام دی افزائش ہوئی۔ افریقہ وچ مسلماناں دی تعداد 1900 وچ 34.5 ملین توں ودھ کے 2000 وچ 315 ملین ہوئے گئی ، جو افریقہ دی کل آبادی دا 20٪ توں ودھ کے 40٪ ہوئے گئی۔ [۶۰] اُتے ، ايسے عرصے وچ ، افریقہ وچ وی عیسائیاں دی تعداد وچ اضافہ ہويا ، سنہ 1900 وچ 8.7 ملین توں 2000 وچ 346 ملین ہوئے گئی ، جس نے برصغیر وچ اسلام دی شرح نمو تے مجموعی آبادی دوناں نوں پِچھے چھڈ دتا۔ [۶۱]
مغربی افریقہ
[سودھو]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ce/Great_Mosque_of_Djenn%C3%A9_1.jpg/150px-Great_Mosque_of_Djenn%C3%A9_1.jpg)
افریقہ وچ اسلام دے پھیلاؤ دا آغاز ستويں توں نويں صدی وچ ہويا سی ، ابتدائی طور اُتے اموی خاندان دے تحت شمالی افریقہ لیایا گیا تھا ۔ پورے شمالی تے مغربی افریقہ وچ وسیع پیمانے اُتے تجارتی نیٹ ورکس نے اک ایسا وسیلہ تشکیل دتا جس دے ذریعے اسلام ابتدائی طور اُتے مرچنٹ طبقے دے ذریعہ پھیل گیا۔ اک مشترکہ مذہب تے مشترکہ عبارتی بولی بندی ( عربی ) دا اشتراک کرکے ، تاجراں نے اعتماد وچ زیادہ رضامندی ظاہر کیتی تے اس وجہ توں اک دوسرے وچ سرمایہ کاری کيتی۔ ہور ایہ کہ ، 19 واں صدی تک ، نائجیریا وچ مقیم سوکوٹو خلافت نے عثمان ڈان فوڈیو دی سربراہی وچ اسلام نوں پھیلانے وچ کافی کوشش کيتی۔ [۲۶]
یورپ
[سودھو]طارق بن زیاد اک سی مسلمان جو اسلامی فتوحات دی قیادت جنرل Visigothic اسپین 711-718 عیسوی وچ انہاں نے کہیا کہ وچ سب توں اہم فوجی کمانڈراں وچوں اک سمجھیا جاندا اے وبیرین تریخ. اسم " جبرالٹر " عربی زبان دا ناں ہسپانوی ماخوذ اے جبل تریق ( جبل طارق ) (جس دا مطلب اے "طارق پہاڑ ") ، اس دے ناں اُتے رکھیا گیا۔ےفنش فنلےسش فنلےسش سش فنلےسش فسش فنلسش
مسلماناں تے روس دے وچکار تجارتی رابطےآں دے بارے وچ اطلاعات موجود نيں ، بظاہر وائکنگس جنہاں نے وسطی روس دے راستے بحیرہ اسود دی طرف اپنا سفر کيتا۔ ولگیا بلغاریہ جاندے ہوئے ابن فدلان نے روس دی تفصیلی اطلاعات لائاں تے ایہ دعوی کيتا کہ کچھ نے اسلام قبول کرلیا اے ۔
مؤرخ دے مطابق یاقوت امام Hamawi ، Böszörmény (Izmaelita یا اسماعیلی / نیزاری ) ہنگری دے بادشاہاں نے 10 واں توں 13 واں صدیاں وچ ہنگری دی بادشاہی وچ بسنے والے مسلماناں دے ناں توں منسوب۔فرفنےن قرے قو
ھسپانیا / الاندلس
[سودھو]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/Spain_Andalusia_Cordoba_BW_2015-10-27_14-33-43.jpg/220px-Spain_Andalusia_Cordoba_BW_2015-10-27_14-33-43.jpg)
جزیرہ نما جزیرے وچ عرب تے اسلامی حکمرانی کيتی تریخ غالبا یوروپی تریخ دے سب توں مطالعہ شدہ ادوار وچوں اک اے۔ عرباں دی فتح دے بعد صدیاں تک ، ایبیریا وچ عرب حکمرانی دے بارے وچ یورپی اکاؤنٹس منفی رہے۔ یوروپی نقطہ نظر نے پروٹسٹنٹ اصلاح دے نال ہی بدلاؤ شروع کيتا ، جس دے نتیجے وچ اسپین وچ اسلامی حکمرانی دے دور دی نويں وضاحتاں "سنہری دور" دے طور اُتے سامنے آئیاں (زیادہ تر 1500 دے بعد اسپین دے عسکریت پسند رومن کیتھولک دے خلاف رد عمل دے طور پر) حوالےدی لوڑ؟ ۔
موجودہ مراکش وچ 630 دے بعد عربی توسیع دا سلسلہ شمالی افریقہ توں ہُندا ہويا سیوٹا تک چلا گیا۔ انہاں دی آمد جرمن طرف وبیرین جزیرہ نما وچ قائم تن صدیاں پرانی بادشاہت وچ سیاسی کمزوری دی مدت دے نال اتفاق Visigoths ، رومن حکمرانی دے ست صدیاں بعد خطے اُتے قبضہ کر ليا سی۔ موقع توں فائدہ اٹھانا ، اک عرب دی زیرقیادت (لیکن زیادہ تر بربر) فوج نے 711 وچ حملہ کيتا تے 720 تک جزیرہ نما دے جنوبی تے وسطی علاقےآں اُتے فتح حاصل کرلئی- عرباں دی توسیع نے پہاڑاں دے اُتے جنوبی فرانس دی طرف دھکیل دتا تے کچھ ہی عرصے دے لئی عرباں نے پرستی وٹیاگوتھک صوبہ سیپٹیمینیا (موجودہ ناربون اُتے مبنی) اُتے قابو پالیا۔ چارٹ مارٹیل (بادشاہ آف فرانک یا فرانسیسی) نے پوائٹیئرس دے ذریعہ عرب خلافت نوں پِچھے دھکیل دتا تے عیسائی فوج نے پہاڑاں دے اُتے جنوب دی طرف دھکیلنا شروع کيتا ، ایتھے تک کہ چارلیامگن نے ہسپانوی مارچ (جو بارسلونا توں لے کے اج دے دور تک بارسلونا تک پھیل گیا) قائم کيتا۔
مسلم اسپین دی تریخ وچ اک اہم پیشرفت خلافت عرب وچ 750 ء وچ اک متشدد تبدیلی سی ، جدوں اک اموی شہزادہ دمشق وچ اپنے کنبہ دے قتل توں بچ گیا ، اسپین دے قرطبہ فرار ہوئے گیا تے اس علاقے وچ اک نويں اسلامی ریاست تشکیل دی۔ ایہ اک واضح طور اُتے ہسپانوی مسلم معاشرے دا آغاز سی ، جتھے وڈی تعداد وچ عیسائی تے یہودی آبادی مسلماناں دی ودھدی ہوئی فیصد دے نال موجود سی۔ ویزگوتھک سرداراں تے رومن گنتی دی اولاد دی بہت ساری داستاناں نيں جنہاں دے خانداناں نے اس عرصے وچ اسلام قبول کيتا۔ ابتدائی طور اُتے چھوٹی چھوٹی مسلم اشرافیہ مذہب تبدیل کرنے والےآں دے نال ترقی کردی رہی تے کچھ مستثنیات دے نال ، اسلامی اسپین دے حکمراناں نے عیسائیاں تے یہودیاں نوں قرآن پاک وچ مخصوص حق نوں اپنے مذاہب اُتے عمل کرنے دی اجازت دتی ، حالانکہ غیر مسلم سیاسی تے ٹیکس عدم مساوات دا شکار نيں۔ اس دا اصلی نتیجہ ایہ ہويا کہ اسپین دے انہاں علاقےآں وچ جتھے مسلم حکمرانی سب توں زیادہ عرصہ تک جاری رہی ، اک ایداں دے معاشرے دی تخلیق جس وچ زیادہ تر عربی بولنے والے مقامی باشندےآں دی ملحقیت دی وجہ توں سن ، ایہ عمل کئی سالاں بعد لکھاں افراد دے بعد ملحق ہونے دی طرح سی۔ انگریزی بولنے والے سبھیاچار وچ ریاست ہائے متحدہ امریکا جانے والے تارکین وطن کيتی۔ چونکہ ویزگوتھس تے ہسپانوی رومیاں دی اولاد جزیرہ نما دے شمال وچ ، آسٹریاس / لیون ، ناویرے تے اراگون دیاں ریاستاں وچ مرتکز ہوئی تے اک طویل مہم "ریکنکواسٹا" دے ناں توں مشہور ہوئی جس دا آغاز کوواڈاں گا وچ عیسائی فوجاں دی فتح دے نال ہويا۔ 722 وچ ۔ فوجی مہمات بغیر وقفے دے جاری رنيں۔ 1085 وچ کاسٹیل دے الفونسو VI نے ٹولڈو واپس لے لیا۔ 1212 وچ لاس نواس ڈی ٹولوسا دی اہم لڑائی دا مطلب ایہ سی کہ عیسائی ریاستاں دے لئی جزیرہ نما دے وڈے حصے دی بحالی ہوئے۔ 1238 وچ اراگون دے جیمز اول نے والنسیا لیا۔ 1236 وچ ، قرطبہ دے قدیم شہر ، کاسٹیل دے فرڈینینڈ سوم نے تے 1248 وچ شہر سیویل پر دوبارہ فتح کيتا۔ مشہور قرون وسطی رزمیہ نظم ' توں Cantar ڈی Mio دی سی آئی ڈی ' دے دوران زندگی تے اس ہیرو دے اعمال دا بیان اے Reconquista ناں .
قرطبہ وچ قائم اسلامی ریاست بہت ساری چھوٹی چھوٹی ریاستاں (ناں نہاد طائفاں) وچ تقسیم ہوئے گئی۔ جدوں مسلم اسپین ٹکڑے ٹکڑے ہوئے رہیا سی ، عیسائی سلطنتاں وڈی تے مضبوط ہُندی گئياں تے طاقت دا توازن 'طیفہ' بادشاہت دے مقابلہ وچ بدل گیا۔ جنوب وچ گراناڈا دی آخری مسلم سلطنت بالآخر 1492 وچ کاسٹیل دی ملکہ اسابیلی تے اراگون دی فرڈینینڈ نے قبضہ کرلئی- 1499 وچ ، باقی مسلمان باشندےآں نوں مذہب تبدیل کرنے یا اوتھے جانے دا حکم دتا گیا (اسی وقت یہودیاں نوں بے دخل کر دتا گیا)۔ غریب مسلمان ( موریسوس ) جو چھڈنے دے متحمل نئيں سن اوہ کیتھولک عیسائیت وچ تبدیل ہوئے گئے تے ہسپانوی انکوائزیشن توں چھپ کر اپنے مسلمان طریقےآں نوں چھپاندے رہے ، ایتھے تک کہ انہاں دی موجودگی نوں بالآخر بجھا دتا گیا۔
بلقان
[سودھو]تریخ بلقان وچ ، اسلام قبول کرنے دے موضوع اُتے تاریخی تحریر اک بہت ہی معقول سیاسی مسئلہ سی تے ہن وی اے۔ ایہ قومی شناخت دی تشکیل تے بلقان ریاستاں دے حریف علاقائی دعوواں دے امور توں اندرونی طور اُتے جڑا ہويا اے۔ موجودہ بلقان دی تریخ نگاری دے عام طور اُتے قبول قوم پرست گفتگو نے اسلامائزیشن دی تمام قسماں دی وضاحت عثمانی حکومت کیتی مرکزی منظم منظم تبدیلی یا دعوت کی پالیسی دے طور اُتے دی اے۔ سچ ایہ اے کہ ہر بلقان ملک وچ اسلامائزیشن کئی صدیاں دے دوران ہوئی تے اس دی نوعیت تے مرحلے عثمانی حکومت نے نئيں بلکہ ہر علاقے دے مخصوص شرائط توں طے کيتا سی۔ عثمانی دی فتحاں ابتدائی طور اُتے فوجی تے معاشی کاروبار سن تے مذہبی تبادلاں دا انہاں دا بنیادی مقصد نئيں سی۔ ایہ سچ اے کہ فتوحات توں وابستہ تمام بیانات نے علاقے نوں مسلم ڈومین وچ شامل کرنے دا جشن منایا ، لیکن عثمانی دی اصل توجہ ٹیکس لگانے تے دائراں نوں نتیجہ خیز بنانے اُتے سی تے مذہبی ماساں اس معاشی مقصد نوں متاثر کيتا ہوئے گا۔
سلطنت عثمانیہ دے اسلامی رواداری نوں انہاں دے اپنے ذاتی قانون دے تحت تے اپنے ہی مذہبی رہنماواں دی حکمرانی دے تحت ، خود مختار "اقوام" ( باجرا ) دی اجازت سی۔ اس دے نتیجے وچ ، بلقان دے وسیع و عریض علاقے عثمانی تسلط دے دور وچ زیادہ تر عیسائی رہے۔ در حقیقت ، سلطنت عثمانیہ وچ مشرقی آرتھوڈوکس گرجا گھراں دی اعلیٰ حیثیت سی ، اس دی بنیادی وجہ ایہ سی کہ پیٹریاارک استنبول وچ مقیم سی تے سلطنت عثمانیہ دا اک افسر سی۔ اس دے برعکس ، رومن کیتھولک ، نوں برداشت کردے ہوئے ، غیر ملکی طاقت (پاپیسی) دے نال وفاداری دا شبہ سی۔ ایہ تعجب دی گل نئيں اے کہ بوسنیا ، کوسوو تے شمالی البانیہ دے رومن کیتھولک علاقےآں وچ ، اس نے زیادہ اہم تبدیلی اسلام قبول کيتی۔ آسٹریا دے ہتھوں 1699 وچ عثمانیاں دی شکست دے نتیجے وچ انہاں دا ہنگری تے موجودہ کروشیا توں نقصان ہويا۔ باقی دونے مسلمان "کفر دی سرزمین" چھڈنے دے لئی منتخب ہوئے تے عثمانیاں دے زیر اقتدار علاقے وچ چلے گئے۔ اس وقت دے آس پاس ، رومانوی قوم پرستی دے نويں یورپی خیالات نے سلطنت وچ داخل ہونا شروع کيتا تے نويں قوم پرست نظریات تے محکوم لوکاں دی حیثیت توں بوہت سارے عیسائی گروہاں دی خود شبیہہ نوں تقویت دینے دے لئی فکری بنیاد فراہم کيتی۔
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dd/Bangladeshi_family_in_Jabal_al-Nur%2C_Makkah.jpg/300px-Bangladeshi_family_in_Jabal_al-Nur%2C_Makkah.jpg)
اک اصول دے طور اُتے ، عثمانیاں نوں یونانی آرتھوڈوکس دے پیروکاراں دے مسلمان بننے دی ضرورت نئيں تھی ، اگرچہ عثمانی حکمرانی کيتی سماجی و اقتصادی مشکلات نوں روکنے دے لئی بوہت سارے لوکاں نے ایسا کيتا [۶۳] اک اک کرکے ، بلقان دی قومیتاں نے سلطنت توں اپنی آزادی اُتے زور دتا تے کثرت توں ايسے مذہب دے ممبراں دی موجودگی نے جس نے اسلام قبول کيتا سی ، اس نے موجودہ غالب قومی قومی نظریہ دے نقطہ نظر توں اک مسئلہ پیش کيتا ، جس نے قوم نوں مقامی غالب آرتھوڈوکس عیسائی فرقے دے ممبراں دے طور اُتے مختصر طور اُتے بیان کيتا۔ بلقان دے کچھ مسلماناں نے اوتھے توں چلے جانے دا انتخاب کيتا ، جدوں کہ بوہت سارے دوسرے لوکاں نوں زبردستی جلاوطن کر دتا گیا جو سلطنت عثمانیہ دے بچ گئے سن ۔ [۶۴] ایہ آبادیاتی تبدیلی دے عمل وچ مسیتاں دی تعداد وچ کمی دی طرف توں سچتر جا سکدا بلغراد ، ودھ 70 توں 1750 وچ صرف تن نوں 1850 وچ (1815 وچ سربیائی آزادی توں پہلے).
ہجرت
[سودھو]1960 دی دہائی توں ، بوہت سارے مسلمان مغربی یورپ وچ ہجرت کر چکے نيں۔ اوہ تارکین وطن ، مہمان کارکنان ، سیاسی پناہ دے متلاشی یا خاندانی اتحاد دے اک حصے دے طور اُتے آئے نيں۔ اس دے نتیجے وچ ، یورپ وچ مسلم آبادی وچ مسلسل اضافہ ہويا اے۔
جنوری 2011 وچ شائع ہونے والے پیو فورم دے مطالعے وچ ، یورپی آبادی وچ مسلماناں دے تناسب وچ 2010 وچ 6 فیصد توں 2030 وچ 8 فیصد اضافے دی پیش گوئی کيتی گئی اے۔ [۶۵]
ایہ وی دیکھو
[سودھو]- مسلم آبادی وچ اضافہ
- اسلامائزیشن
- اسلام دی تریخ
- قبول اسلام
- امریکی جیلاں وچ اسلام قبول کرنا
- مذہبی تبدیلی
- اسلام پسندی
- اسلام قبول کرنے والےآں دی لسٹ
- مسلم فتوحات
- اسلامی مشنری سرگرمی
- مسلم دنیا
- ملک بہ اسلام
حوالے
[سودھو]حوالے
[سودھو]- ↑ The preaching of Islam: a history of the propagation of the Muslim faith By Sir Thomas Walker Arnold, pp.125-126
- ↑ Gibbon, ci, ed. Bury, London, 1898, V, 436
- ↑ ۳.۰ ۳.۱ ۳.۲ Berkey, pg. 101-102
- ↑ ۴.۰ ۴.۱ "Eastern Islam and the 'clash of civilizations'". http://articles.latimes.com/2010/oct/24/opinion/la-oe-kaplan-20101024. Retrieved on 15 February 2015.
- ↑ "Executive Summary". Pew Research Center. http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population. Retrieved on 22 December 2011.
- ↑ "Table: Muslim Population by Country | Pew Research Center's Religion & Public Life Project". Features.pewforum.org. 2011-01-27. http://features.pewforum.org/muslim-population/?sort=Pop2030. Retrieved on 2014-07-23.
- ↑ Hallaq, Wael (2009). An introduction to Islamic law. Cambridge University Press. p. 1. ISBN 978-0-521-67873-5.
- ↑ "Religion and Public Life". http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projections-2010-2050/. Retrieved on 16 April 2016.
- ↑ Lippman, Thomas W. (2008-04-07). "No God But God". U.S. News & World Report. https://www.usnews.com/news/religion/articles/2008/04/07/no-god-but-god. Retrieved on 2013-09-24. "Islam is the youngest, the fastest growing, and in many ways the least complicated of the world's great monotheistic faiths. It is based on its own holy book, but it is also a direct descendant of Judaism and Christianity, incorporating some of the teachings of those religions—modifying some and rejecting others."
- ↑ ۱۰.۰ ۱۰.۱ ۱۰.۲ Goddard, pg.126-131
- ↑ Hourani, pg.22-24
- ↑ ۱۲.۰ ۱۲.۱ ۱۲.۲ ۱۲.۳ Lapidus, 200-201
- ↑ ۱۳.۰ ۱۳.۱ ۱۳.۲ Hoyland, In God's Path, 2015: p.207 سائیٹ غلطی:Invalid
<ref>
tag; name "RGHIGP2015:207" defined multiple times with different content - ↑ ۱۴.۰ ۱۴.۱ ۱۴.۲ Hourani, pg.41-48
- ↑ ۱۵.۰ ۱۵.۱ Lapidus, 271.
- ↑ Hourani, pg.54
- ↑ ۱۷.۰ ۱۷.۱ Fred Astren pg.33-35
- ↑ ۱۸.۰ ۱۸.۱ Tobin 113-115
- ↑ Hoyland, In God's Path, 2015: p.229
- ↑ Hourani, pg.221,222
- ↑ Donald E. Wagner. Dying in the Land of Promise: Palestine and Palestinian Christianity from Pentecost to 2000
- ↑ Marcus, Jacob Rader (March 2000). The Jew in the Medieval World: A Source Book, 315-1791 (Revised ed.). Hebrew Union College Press. pp. 13–15. ISBN 0-87820-217-X. Unknown parameter
|url-access=
ignored (help) - ↑ ایڈورڈ گبن, ci, ed. Bury, London, 1898, V, 436
- ↑ Shireen Hunter; Jeffrey L. Thomas; Alexander Melikishvili (2004). Islam in Russia: The Politics of Identity and Security. M.E. Sharpe. p. 3.
(..) It is difficult to establish exactly when Islam first appeared in Russia because the lands that Islam penetrated early in its expansion were not part of Russia at the time, but were later incorporated into the expanding Russian Empire. Islam reached the Caucasus region in the middle of the seventh century as part of the Arab فارس دی مسلم فتوحات of the Iranian Sassanian Empire.
- ↑ The Caspian: politics, energy and security, By Shirin Akiner, pg.158. Retrieved 17 December 2014.
- ↑ ۲۶.۰ ۲۶.۱ ۲۶.۲ ۲۶.۳ The preaching of Islam: a history of the propagation of the Muslim faith By Sir ٹامس ڈبلیو آرنلڈ, pp.125-258
- ↑ Hoyland, In God's Path, 2015: p.206
- ↑ The preaching of Islam: a history of the propagation of the Muslim faith, By Thomas Walker Arnold, p. 183
- ↑ The History of Iran By Elton L. Daniel, pg. 74
- ↑ "Archived copy". https://web.archive.org/web/20131225232041/http://www.newagebd.com/supliment.php?a=arc&date=2012-12-07&sid=167. Retrieved on 2013-12-24.
- ↑ Sturrock, J., South Canara and Madras District Manual (2 vols., Madras, 1894–1895)
- ↑ سانچہ:آئی ایس بی این Cultural Heritage of India Vol. IV
- ↑ ۳۳.۰ ۳۳.۱ der Veer, pg 27-29
- ↑ Eaton, "5. Mass Conversion to Islam: Theories and Protagonists"
- ↑ The preaching of Islam: a history of the propagation of the Muslim faith By Sir Thomas Walker Arnold, p. 212
- ↑ The preaching of Islam: a history of the propagation of the Muslim faith By Sir Thomas Walker Arnold, pp. 227-228
- ↑ Jackson, Roy (2010). Mawlana Mawdudi and Political Islam: Authority and the Islamic State. Routledge. ISBN 978-1-136-95036-0.
- ↑ Chapra, Muhammad Umer (2014). Morality and Justice in Islamic Economics and Finance (in English). Edward Elgar Publishing. pp. 62–63. ISBN 978-1-78347-572-8.
- ↑ "An Outline of the History of Persia During the Last Two Centuries (A.D. 1722–1922)". London: Packard Humanities Institute. p. 33. http://persian.packhum.org/persian/pf?file=90001014&ct=33. Retrieved on 2010-09-24.
- ↑ Ian Copland; Ian Mabbett; Asim Roy et al. (2012). A History of State and Religion in India. Routledge. p. 161.
- ↑ سندباد جہازی
- ↑ ۴۲.۰ ۴۲.۱ P. M. ( Peter Malcolm) Holt, Bernard Lewis, "The Cambridge History of Islam", Cambridge University Press, pr 21, 1977, سانچہ:آئی ایس بی اینISBN 0-521-29137-2 pg.123-125 سائیٹ غلطی:Invalid
<ref>
tag; name "Camb" defined multiple times with different content - ↑ ۴۳.۰ ۴۳.۱ ۴۳.۲ Colin Brown, A Short History of Indonesia", Allen & Unwin, July 1, 2003 سانچہ:آئی ایس بی اینISBN 1-86508-838-2 pg.31-33 سائیٹ غلطی:Invalid
<ref>
tag; name "colin" defined multiple times with different content - ↑ He changes his name to reflect his new religion.
- ↑ ۴۵.۰ ۴۵.۱ Nazeer Ahmed, "Islam in Global History: From the Death of Prophet Muhammed to the First World War", Xlibris Corporation, December 1, 2000, سانچہ:آئی ایس بی اینISBN 0-7388-5962-1 pg. 394-396 سائیٹ غلطی:Invalid
<ref>
tag; name "Nazeer" defined multiple times with different content - ↑ Shireen Hunter; Jeffrey L. Thomas; Alexander Melikishvili (2004). Islam in Russia: The Politics of Identity and Security. M.E. Sharpe. p. 3.
(..) It is difficult to establish exactly when Islam first appeared in Russia because the lands that Islam penetrated early in its expansion were not part of Russia at the time, but were later incorporated into the expanding Russian Empire. Islam reached the Caucasus region in the middle of the seventh century as part of the Arab فارس دی مسلم فتوحات of the Iranian Sassanian Empire.
- ↑ The Preaching of Islam. Retrieved 15 February 2015.
- ↑ ۴۸.۰ ۴۸.۱ Devin pg. 19
- ↑ Devin pg 67-69
- ↑ ۵۰.۰ ۵۰.۱ Daniel W. Brown, " New Introduction to Islam", Blackwell Publishing, August 1, 2003, سانچہ:آئی ایس بی اینISBN 0-631-21604-9 pg. 185-187 سائیٹ غلطی:Invalid
<ref>
tag; name "Brown" defined multiple times with different content - ↑ Devin 160.
- ↑ S. Frederick (EDT) Starr, "Xinjiang: China's Muslim Borderland", M.E. Sharpe, April 1, 2004 سانچہ:آئی ایس بی این pg. 46-48
- ↑ ۵۳.۰ ۵۳.۱ The Genius of Arab Civilization. Retrieved 15 February 2015.
- ↑ Hoyland, In God's Path, 2015: p.161
- ↑ Hoyland, In God's Path, 2015: p.97
- ↑ A History of the Maghrib in the Islamic Period. Retrieved 15 February 2015.
- ↑ Pilgrimage. Retrieved 15 February 2015.
- ↑ "Archived copy". https://web.archive.org/web/20070202083455/http://www.bethel.edu/~letnie/AfricanChristianity/WesternNorthAfricaHomepage.html. Retrieved on 2010-07-22.
- ↑ "A Country Study: Somalia from The Library of Congress". http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+so0014). Retrieved on 15 February 2015.
- ↑ "The Return of Religion: Currents of Resurgence, Convergence, and Divergence- The Cresset (Trinity 2009)". http://www.valpo.edu/cresset/2009/Trinity/Sanneh_T09.htm. Retrieved on 22 June 2011.
- ↑ "Christian Number-Crunching reveals impressive growth". http://www.catholiceducation.org/articles/facts/fm0146.htm. Retrieved on 22 June 2011.
- ↑ Asians in the Middle East
- ↑ "PontosWorld". http://pontosworld.com/index.php?option=com_content&task=view&id=1387&Itemid=90.
- ↑ Blumi, Isa (2011). Reinstating the Ottomans, Alternative Balkan Modernities: 1800–1912. New York: Palgrave MacMillan. p. 32. ISBN 978-0-230-11908-6.
- ↑ "Nothing found for The Future Of The Global Muslim Population Aspx?print=true". https://web.archive.org/web/20120323024339/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx?print=true.
ذرائع
[سودھو]- شوون ، فریتھجوف ، تفہیم اسلام ، ورلڈ ویزڈم بوکس ، 2013۔
- اسٹڈ ڈارٹ ، ولیم ، اج دی دنیا وچ اسلام دا کیہ مطلب اے ؟ ، ورلڈ وزڈم بوکس ، 2011۔
- ڈیوین ڈی ویز ، ڈیوین اے ، "گولڈن ہارڈ وچ اسلامائزیشن تے دیسی مذہب" ، پین اسٹیٹ یونیورسٹی پریس ، 1 ستمبر 1994 ( سانچہ:آئی ایس بی این )۔
- فریڈ آسٹرین ، " کرائٹ یہودیت تے تاریخی تفہیم " ، یونیوف آف ساؤتھ کیرولائنا پریس ، 1 فروری ، 2004 ( سانچہ:آئی ایس بی این )۔
- ٹوبن سائبر ، " مذہب تے ماضی دی اتھارٹی " ، مشی گن پریس ، یکم نومبر 1993 ( سانچہ:آئی ایس بی این )۔
- جوناتھن برکی ، " اسلام دی تشکیل " ، کیمبرج یونیورسٹی پریس ، یکم جنوری ، 2003 ( سانچہ:آئی ایس بی این )۔
- گوڈارڈ ، ہیو گوڈارڈ ، "عیسائی تے مسلمان: دوہرے معیار توں باہمی افہام و تفہیم تک" ، روٹلیج (یوکے) ، 26 اکتوبر 1995 ( سانچہ:آئی ایس بی این )۔
- ہورانی ، البرٹ ، 2002 ، عرب عوام دی تریخ ، فیبر تے فیبر ( سانچہ:آئی ایس بی این )۔
- Hoyland, Robert G. (2015). In God's Path: the Arab Conquests and the Creation of an Islamic Empire. Oxford University Press.
- لیپیڈس ، ایرا ایم 2002 ، اسلامی معاشراں دی اک تریخ ۔ کیمبرج: کیمبرج یونیورسٹی پریس۔
- تیمتیس ایم سیجج ، "یوروپ اینڈ اسلام: کریسنٹ ویکسنگ ، کلچرز کشمکش" Archived 2007-09-27 at the وے بیک مشین ، واشنگٹن سہ ماہی ، سمر 2004
- اسٹولر ، پال۔ "پیسےآں وچ کوئی بدبو نئيں اے: نیو یارک شہر دی افریقی شکل ،" شکاگو: شکاگو یونیورسٹی سانچہ:آئی ایس بی این )۔
- ایٹن ، رچرڈ ایم دتی رائز آف اسلام اینڈ بنگال فرنٹیئر ، 1204-1760۔ برکلے: یونیورسٹی آف کیلیفورنیا پریس ، c1993 1993۔ آن لائن ورژن آخری بار 1 مئی 1948 نوں حاصل ہويا
- پیٹر وان ڈیر ویر ، "مذہبی قوم پرستی: ہندوستان وچ ہندو تے مسلمان" ، یونیورسٹی آف کیلیفورنیا پریس ، 7 فروری 1994 ( سانچہ:آئی ایس بی این )۔
- کیادیبی ، صائم۔ "مالائی دنیا توں عثمانی رابطے: اسلام ، قانون تے سوسائٹی" ، کوالالمپور: دتی پریس ، 2011 ( سانچہ:آئی ایس بی این )۔
- سواریس ڈی ایزیوڈو ، میٹیوس۔ مین آف اک سنگل کتاب: اسلام تے عیسائیت وچ بنیادی اصول ، عالمی حکمت ، 2011۔