اتحاد القمری
اتحاد القمری | |
---|---|
![]() |
![]() |
![]() |
|
شعار | |
ترانہ: | |
زمین و آبادی | |
متناسقات | 12°18′S 43°42′E / 12.3°S 43.7°E [۱] |
بلند مقام | جبل القرطلہ (2361 میٹر )[۲] |
پست مقام | بحر ہند (0 میٹر ) |
رقبہ | 2034 مربع کلومیٹر |
دارالحکومت | مورونی |
سرکاری زبان | قمری زبان [۳]، عربی [۳]، فرانسیسی [۳] |
آبادی | 902348 (۱ جنوری ۲۰۲۲)[۴] |
حکمران | |
طرز حکمرانی | وفاقی جمہوریہ |
اعلی ترین منصب | عزالی عثمانی (۲۰۱۶–) |
سربراہ حکومت | عزالی عثمانی (۲۶ مئی ۲۰۱۶–) |
قیام اور اقتدار | |
تاریخ | |
یوم تاسیس | ۶ جولائی ۱۹۷۵ |
عمر کی حدبندیاں | |
شرح بے روزگاری | 6 percent (۲۰۱۴)[۵] |
دیگر اعداد و شمار | |
منطقۂ وقت | متناسق عالمی وقت+03:00 |
ٹریفک سمت | دائیں [۶] |
ڈومین نیم | km. |
سرکاری ویب سائٹ | باضابطہ ویب سائٹ |
آیزو 3166-1 الفا-2 | KM |
بین الاقوامی فون کوڈ | +269 |
![]() | |
ترمیم ![]() |
اتحاد القمری (عربی: الاتحاد القمري یا جزر القمر، انگریزی: Comoros) نامی ملک جسنوں سرکاری طور اُتے یونین آف دتی کمروز کہیا جاندا اے، بحرِ ہند وچ واقع اک جزیرہ نما ملک اے۔ ایہ ملک افریقہ دے شمالی ساحل اُتے آبنائے موزمبیق دے شمالی سرے اُتے واقع اے۔ ایہ مقام شمالی مشرقی موزمبیق تے شمال مغربی مڈغاسکر کے درمیان اے۔ اتحاد القمری دے ہمسائیہ ملکاں وچ تنزانیہ شمال مغرب جدوں کہ سیشلز شمال مشرق وچ اے۔ اس دا راجگڑھ مورونی اے۔
اس ملک دا کل رقبہ 1٫862 مربع کلومیٹر اے جو افریقہ دا تیسرا چھوٹا ملک اے۔ اس دی کل آبادی اندازہً 7٫98٫000 اے جو افریقہ وچ چھیويں نمبر اُتے سب توں کم اے۔ اُتے آبادی دی گنجانی دے لحاظ توں افریقہ دے گنجان آباد ترین ملکاں وچوں اک اے۔ اس دا ناں عربی دے لفظ قمر یعنی چاند توں نکلیا اے۔ ایہ جزیرہ نما اپنی ثقافتی تنوع تے تریخ دے حوالے توں مشہور اے۔ ایتھے تن سرکاری زباناں نيں جو فرانسیسی، عربی تے کمورین نيں۔
سرکاری طور اُتے ملک وچ چار وڈے تے کئی چھوٹے جزیرے نيں جو اتحاد القمری دے آتش فشانی جزیرہ نما دا حصہ نيں۔
یونین آف کموروز یعنی اتحاد القمری افریقی یونین، فرانسیسی بولنے والے ملکاں، اسلامی کانفرنس دی تنظیم، عرب لیگ تے بحرِ ہند کمیشن دا رکن اے۔ 2008 دے اعداد و شمار دے مطابق نصف آبادی غربت دی شرح دے تھلے رہ رہی اے۔
تریخ
[سودھو]نوآبادیاتی دور توں پہلے دا مسکن
[سودھو]پہلی بار انہاں جزیرے وچ انسانی آبادی دا اندازہ افریقی تے آسٹرنیشن لوکاں دا لگایا گیا اے جو کشتیاں دے ذریعے ایتھے آن آباد ہوئے سن ۔ ایہ لوک چھیويں صدی عیسوی وچ آئے سن جو آثارِ قدیمہ توں ثابت اے۔ سواحلی آباد کار بنٹو قبیلے دے پھیلاؤ دے دور وچ ادھر آندے رہے سن ۔
اسلام تاں پہلے دی داستان دے مطابق اک جنہاں نے ایتھے اک موندی گرایا سی جو اک بہت وڈا آتشاں حلقہ بن گیا سی۔ بعد وچ ایہ آتشاں حلقہ آتش فشاں بنیا۔ ایتھے دے قدیم آباد کار مظاہرِ فطرت دی پرستش کردے سن جنہاں وچ چاند نمایاں حیثیت رکھدا سی۔ انہاں دے عقائد دے مطابق چاند سمندری موجاں دا ملک سی۔ انہاں عقائد نے انہاں جزیرے نوں اکھٹا کيتا سی۔
اتحاد القمری دی ترقی نوں مختلف ادوار وچ تقسیم کيتا جا سکدا اے۔ انہاں وچ سواحلی اثرات تے ڈم بینی مرحلہ اہم نيں۔ انہاں ادوار وچ ہر جزیرے وچ اک مرکزی پنڈ سی۔ 11واں توں 15واں صدی دے دوران مڈغاسکر کے نال تجارتی تعلقات سن تے مشرقِ وسطٰی دے تاجر ایتھے آندے سن ۔ مختلف چھوٹے دیہات بسنے لگے تے پہلے توں موجود شہراں نے ترقی کيتی۔
933 عیسوی وچ المسعودی عمانی ملاحاں دا تذکرہ کردا اے جو انہاں جزیرے نوں خوشبو دے جزیرے کہندے سن ۔
1154 وچ عرب جغرافیہ دان الادریسی نے پہلی بار نقشے اُتے جزیرے القمر نوں ظاہر کيتا تے اس گل دا وی ذکر کيتا کہ کِداں انہاں جازئر دے افراد سونے تے ہاتھی دانت دے بدلے مشرقی افریقہ نوں دھاتی اوزار بیچدے سن ۔ 15واں صدی عیسوی وچ عرب جہاز راں احمد ابنِ ماجد نے انہاں جزیرے دے وکھ وکھ رستےآں دا نقشہ بنایا۔
قرونِ وسطٰی دا اتحاد القمری
[سودھو]روایات دے مطابق 632 عیسوی وچ اسلام دا سن کر اہلِ جزیرے نے اک جہاز راں نوں مکہ بھیجیا۔ اُتے اس دے مکہ پہنچنے تک حضرت محمد ص دا انتقال ہوئے چکيا سی۔ کچھ عرصہ مکہ وچ رکنے دے بعد اوہ واپس لُٹیا تے لوکاں نوں بتدریج مسلمان کرنے لگا۔
اگرچہ ایہ عرب ہی سن جو ایتھے پہلے پہل عرب تے اسلامی سبھیاچار نوں لے کے آئے سن لیکن حقیقت ایہی اے کہ عرباں ہی نے ایتھے توں افریقی غلاماں دی تجارت شروع دی تے عرب سبھیاچار نوں پھیلیایا۔ جداں جداں انہاں دا مذہب پھیلدا گیا، چھوٹی تے وڈی مسیتاں بننے لگاں۔ ہور علاقےآں دی طرح اتحاد القمری وی ابتدائی اسلامی تجارت دا اہم راستہ سی۔ ساحل توں دوری دے باوجود ایہ جزیرے مشرقی افریقہ دے ساحل اُتے موجود نيں۔ اس زمانے وچ ایہ اہم تجارتی مرکز تے بحری راستہ سی۔
عرب آباد کاری اس علاقے وچ اس وقت ودھنے لگی جدوں زنجبار اُتے عمانی قبضہ ہوئے گیا۔ قمری سبھیاچار بالخصوص طرزِ تعمیر تے مذہب وی عرباں دے زیرِ اثر آ گیا۔ 16واں تے 17واں صدی دے دوران ایتھے کئی سلطاناں نے اپنے تسلط جمائے۔
جب یورپیاں نے انہاں جزیرے وچ توجہ لینی شروع دی تاں مقامی باشندےآں نوں انہاں دی اپنی مقامی سبھیاچار اُتے عرباں دے غلبے دا احساس ہويا۔
یورپیاں دے رابطے تے فرانسیسی نوآبادی
[سودھو]پرتگالیاں نے اس جزیرہ نما دا سفر پہلی بار 1505 وچ کیہ۔
1506 وچ پرتگالی ایتھے جزیرے اُتے اترے تے مقامی باجاں یعنی بنٹو قبیلے دے مسلمان سرداراں تے فنیاں یعنی چھوٹے سرداراں دے لئی مسائل پیدا کرنے شروع کر دتے۔ آئندہ برساں وچ پرتگالیاں نے ایتھے قبضہ کرنا شروع کر دتا تے 1514 تک پرتگالی ایتھے پوری طرح قابض ہوئے چکے سن ۔ مسلماناں دا سردار اک پرانے آتش فشاں دے سوراخ وچ وڑ کے بمشکل اپنی جان بچا سکا۔ اس طرح پرتگالی اسنوں تلاش کرنے وچ ناکام رہے۔ 1648 وچ ایتھے مالاگاسی قذاقاں نے حملہ کيتا تے اکونی اُتے قبضہ کر ليا۔
1793 وچ مڈغاسکر کے مالاگاسی حملہ آوراں نے غلاماں دی تلاش وچ انہاں جزیرے اُتے حملے شروع کر دتے۔ اُتے بعد وچ اوہ ایتھے رُک کر رہنا شروع ہوئے گئے۔ فرانس نے 1841 وچ ایتھے اپنی پہلی نوآبادی قائم کيتی۔
1886 وچ موہیلی نوں فرانس دی ذمہ داری بنا دتا گیا۔ ايسے سال اتحاد القمری دے سلطان سعید علی نے اپنے جزیرے نوں فرانس دی پناہ وچ دینے اُتے آمادگی ظاہر کیتی۔ اُتے 1909 تک سلطان اس جزیرے اُتے حکمرانے کردے رہے۔ 1909 وچ انجوان دے سلطان سعید محمد نے اس علاقے نوں فرانس دے حوالے کے دتا۔ 1912 وچ اسنوں باقاعدہ فرانس دی نوآبادی بنا دتا گیا۔
ہندوستان تے مشرقِ بعید دی طرف جانے والے تاجراں دے لئی اتحاد القمری پڑاؤ دا کم دیندا سی۔ اُتے نہرِ سوئیز دے کھلنے دے بعد ایتھے توں تجارتی آمد و رفت بوہت گھٹ ہوئے گئی۔ اتحاد القمری دی اپنی پیداوار وچ ناریل، مویشی تے کچھوواں دے خول شامل سن ۔ فرانسیسی آبادکاراں، فرانسیسی ملکیت والی کمپنیاں تے امیر عرباں نے ایتھے کاشتکاری اُتے توجہ دتی تے ہن ایتھے دی زمین دا اک تہائی حصہ برآمدی فصلاں توں متعلق اے۔
فرانس دا حصہ بننے دے بعد ایتھے گنیاوغیرہ کاشت ہونے لگا۔ ہور جزیراں اُتے وی کاشتکاری شروع ہوئے گئی تے اہم فصلاں وچ یلانگ یلانگ، ونیلا، کافی، کوکا بین تے سیسل متعارف کرائے گئے۔
1973 وچ فرانس توں ہونے والے معاہدے دے تحت اتحاد القمری نوں 1978 وچ آزادی مل جانی سی۔ چاراں جزیراں اُتے رائے شماری کرائی گئی۔ تن جزیراں توں آزادی دے حق وچ بہت وڈی اکثریت نے ووٹ ڈالیا جدوں کہ چوتھے جزیرے نے فرانس دے ماتحت رہنے نوں ترجیح دتی۔ اُتے 6 جولائی 1975 نوں اتحاد القمری دی پارلیمان نے فرانس توں آزادی دے حق وچ قرارداد منظور کيتی۔ احمد عبد للہ نے آزادی دا باقاعدہ اعلان کيتا تے اس دے پہلے صدر منتخب ہوئے۔
آزادی
[سودھو]اگلے 30 سال دا عرصہ سیاسی طور اُتے طوائف الملوکی دا شکار رہیا۔ 3 اگست 1975 نوں فرانسیسی حکومت کیتی حمایت توں باب ڈینارڈ نے صدر احمد عبد للہ نوں فوجی بغاوت دے ذریعے عہدے توں ہٹا دتا۔ انہاں دی جگہ یونائیٹڈ نیشنل فرنٹ آف کمروز دے رکن شہزادہ سعید محمد جعفر نوں صدر بنایا گیا۔ 1976 وچ چند ماہ بعد انہاں نوں ہٹا کر وزیر دفاع نوں صدر بنا دتا گیا۔
13 مئی 1978 نوں باب ڈینارڈ نے اک بار فیر فوجی بغاوت توں صدر نوں ہٹا کر عبد للہ نوں دوبارہ صدر بنا دتا۔ سابقہ صدر دے دور وچ گھٹ توں گھٹ ست مرتبہ بغاوتاں کيتیاں گئیاں تے بالاخر انہاں نوں عہدے توں معزول کر کے قتل کر دتا گیا۔
صدر عبد للہ دا جھکاؤ واضح طور اُتے اسلام دی طرف سی تے انہاں نے ملک دا ناں بدل کے وفاقی اسلامی جمہوریہ اتحاد القمری رکھ دتا۔ صدر عبد للہ 1989 تک صدر رہے تے اس وقت فوجی بغاوت دے خطرے دے پیشِ نظر انہاں نے صدارتی حکم نامے اُتے دستخط کیتے جس دے تحت فوج نوں غیر مسلح کيتا جانا سی۔ اس معاہدے دے فوراً بعد اک مایوس فوجی افسر نے گولی چلیا کے صدر نوں ہلاک کر دتا۔ بعض اطلاعات ایہ وی نيں کہ بکتر شکن میزائل انہاں دی خوابگاہ وچ ماریا گیا جس توں صدر دی ہلاکت ہوئی۔ باب ڈینارڈ صدارتی محافظ دستے دا سربراہ سی تے اس حملے وچ زخمی ہويا۔ اُتے ایہ منیا جاندا اے کہ صدر دی ہلاکت وچ اس دا عمل دخل سی۔
کچھ دن بعد فرانسیسی چھاتہ برداراں نے باب ڈینارڈ نوں اتحاد القمری توں کڈ کے جنوبی افریقا بھیج دتا۔ سعید محمد جوہر نوں صدر بنا دتا گیا جو ستمبر 1995 تک صدر رہے۔ باب ڈینارڈ واپس لُٹیا تے اس نے فیر بغاوت دی کوشش کيتی۔ اُتے اس بار فرانسیسی حکومت نے اس دی حمایت دی بجائے اس دی مخالفت وچ چھاتہ بردار فوجی بھیجے تے ڈینارڈ نوں ہتھیار سُٹن اُتے مجبور کر دتا۔
اپریل 1997 وچ ہونے والی اک ہور فوجی بغاوت دے نتیجے وچ عبوری صدر نوں ہٹا کر فوجی جنرل نے اقتدار اُتے قبضہ کر ليا۔ 1975 وچ آزاد ہونے دے بعد توں ہن تک کمروز وچ ایہ 18واں فوجی بغاوت سی۔
یہ فوجی جنرل جنہاں دا ناں عزالی سی، 2002 وچ اقتدار توں وکھ ہوئے تے نويں صدر دا انتخاب عمل وچ آیا۔ اس بار صدارتی انتخاب ايسے فوجی جنرل عزالی نے جِتیا۔ اُتے ایہ صدر جمہوری دی بجائے آمرانہ مزاج رکھدے سن ۔
2006 دے انتخابات وچ سنی مسلمان احمد عبد اللہ محمد صمبی نوں نواں صدر چن لیا گیا۔ ایہ صدر ساری زندگی ایران وچ اسلام دی تعلیم حاصل کردے رہے تے انہاں نوں آیت اللہ کہیا جاندا سی۔ عزالی نے انتخابات دے نتائج نوں خوش دلی توں قبول کيتا تے اس جزیرہ نما وچ پہلی بار پرامن انتقالِ اقتدار ہويا۔
فرانس توں آزادی دے بعد توں ہن تک اتحاد القمری وچ 20 توں زیادہ فوجی بغاوتاں ہوئے چکيتیاں نيں۔
جغرافیہ
[سودھو]اتحاد القمری کل چار وڈے تے بے شمار چھوٹے جزیرے اُتے مشتمل اے۔ ملک دے اندر انہاں جزیرے نوں انہاں دے مقامی ناواں توں جدوں کہ بین الاقوامی طور اُتے انہاں دے فرانسیسی ناواں توں انہاں نوں پکاریا جاندا اے۔ اتحاد القمری دا سب توں وڈا شہر مورونی اے۔ ایہ ملک بحرِ ہند وچ آبنائے موزمبیق اُتے افریقی ساحل تے مڈغاسکر کے درمیان موجود اے۔
2٫235 مربع کلومیٹر دے کل رقبے دے نال اسنوں دنیا دے مختصر ترین ملکاں وچ شمار کيتا جاندا اے۔ اتحاد القمری 320 مربع کلومیٹر جِنّے سمندر اُتے اپنے حقوق رکھدا اے۔ جزیرے دی سطح نشیبی میداناں توں لے کے کم بلند پہاڑیاں اُتے مشتمل اے۔ ایتھے دا موسم استوائی تے معتدل نوعیت دا اے۔ سال وچ دو موسم تر تے خشک ہُندے نيں۔ مارچ سب توں گرم مہینہ اے جس وچ اوسط درجہ حرارت 29 توں 30 ڈگری تک رہندا اے۔ اوسط کم درجہ حرارت 19 ڈگری رہندا اے۔ انہاں جزیرے وچ کدی کدائيں ہی سائیکلون آندے نيں۔
اتحاد القمری دے ایہ جزیرے آتش فشانی عمل توں پیدا ہوئے نيں۔
حکومت
[سودھو]وفاقی صدارتی جمہوریہ ہونے دے اصولاں دے مطابق اتحاد القمری دا کم چلدا اے۔ اتحاد القمری دے صدر نوں حکومت تے ملک دے سربراہ دی حیثیت ملی ہُندی اے۔ ملک وچ کثیر الجماعتی نظام اے۔
حکومت دے پاس انتظامی اختیارات ہُندے نيں۔ وفاقی قانون سازی دا حق حکومت تے پارلیمان دوناں نوں ملیا ہويا اے۔ آئین دے مطابق حکومت وچ اسلامی اثر غالب اے۔ انسانی حقوق دی ضمانت دتی گئی اے تے جمہوریت وغیرہ اُتے زور دتا گیا اے۔ اس اتحاد دے اندر ہر جزیرے نوں خاصی حد تک خود مختاری ملی ہُندی اے۔ انہاں دے اپنے آئین، صدور تے پارلیمان نيں۔ ملک دے صدر دا عہدہ باری باری تمام جزیرے دے پاس رہندا اے۔
اتحاد القمری دا قانونی نظام اسلامی، فرانسیسی تے ریاست دے اپنے بنائے گئے قوانین اُتے مبنی اے۔ پنڈ دے وڈے یا سرپنج زیادہ تر جھگڑےآں نوں خود ہی حل کر لیندے نيں۔ عدلیہ مقننہ تے انتظامیہ توں آزاد رہ کے کم کردی اے۔ سپریم کورٹ آئینی کونسل دا کم وی کردی اے۔ حکومتی کوتاہیاں دی صورت وچ سپریم کورٹ اس دی تحقیق کردی اے۔ سپریم کورٹ دے دو اراکین نوں ملک دا صدر، دو اراکین نوں وفاقی اسمبلی جدوں کہ اک اک رکن ہر جزیرے دی کونسل چندی اے۔
2008 وچ فریڈم ہاؤس دی رپورٹ دے مطابق عرب دنیا وچ اتحاد القمری تے ماریطانیہ ہی حقیقی جمہوریتاں نيں۔
فوج
[سودھو]اتحاد القمری دی فوجی طاقت اک چھوٹی فوج، 500 اراکینِ پولیس تے دفاعی فوج دے 500 اراکین اُتے مشتمل اے۔ فرانس دے نال ہونے والے معاہدے دے تحت فرانس اتحاد القمری دی بحری تے فضائی حوالے توں حفاظت تے فوجاں دی تربیت دا کم کردا اے۔
خارجہ تعلقات
[سودھو]نومبر 1975 وچ اتحاد القمری اقوامِ متحدہ دا 143واں رکن بنیا۔
اتحاد القمری افریقی یونین، عرب لیگ، یورپی ترقیاتی فنڈ، عالمی بینک، عالمی مالیاتی ادارہ، بحرِ ہند دے کمیشن تے افریقی ترقیاتی بینک دا وی رکن اے۔ 10 اپریل 2008 نوں اتحاد القمری ماحولیاتی تبدیلیاں دے حوالے توں ہونے والے کیوٹو پروٹول دا 179واں رکن بنا اے۔
معیشت
[سودھو]اتحاد القمری دنیا دے غریب ترین ملکاں وچوں اک اے۔ ہر حکومت کیتی ترجیحات وچ معاشی ترقی تے غربت وچ کمی سرِ لسٹ ہُندیاں نيں۔ بے روزگاری دی شرح 14.3 فیصد اے۔ زراعت بشمول ماہی گیری، شکار تے جنگلات وغیرہ سب توں اہم معاشی شعبہ اے۔ کم ہُندی ہوئی جی ڈی پی، سرمایہ کاری وچ کمی، ودھدی ہوئی افراطِ زر دی شرح تے تجارتی خسارے جداں مسائل توں اتحاد القمری دی معیشت اس وقت دوچار اے۔
اتحاد القمری وچ آوا جائی دا کوئی خاص نظام نئيں تے تیزی توں ودھدی ہوئی آبادی وی اک اہم مسئلہ اے۔ کم تعلیم دی وجہ توں نوکریاں دے حصول وچ مشکل ہُندی اے تے دوسرے ملکاں اُتے انحصار بڑھدا جاندا اے۔ زراعت معیشت دا 40 فیصد پیدا کردی اے تے اس وچ 80 فیصد افراد کم کردے نيں۔ زیادہ تر برآمدات ايسے شعبے نال ہُندی نيں۔ کمروز دنیا بھر وچ سب توں زیادہ یلانگ یلانگ پیدا کردا اے۔ ونیلا اہم برآمدات وچ شمار ہُندی اے۔
آبادی دی خصوصیات
[سودھو]دس لکھ توں وی کم آبادی رکھنے دی وجہ توں اتحاد القمری نوں آبادی دے لحاظ توں دنیا دے چھوٹے ملکاں وچ شمار کيتا جاندا اے۔ اُتے آبادی دی گنجانیت بہت زیادہ اے جو 275 افراد فی مربع کلومیٹر اے۔
اتحاد القمری وچ زیادہ تر افریقی عربی النسل افراد رہندے نيں۔ سنی اسلام اہم مذہب اے جو کل آبادی دے 98 فیصد توں زیادہ افراد مندے نيں۔
کمورن عام بولی اے تے اس دے چار مختلف لہجے ملدے نيں۔ فرانسیسی تے عربی وی سرکاری زباناں نيں تے انہاں نوں عام بولا جاندا اے۔ قرآنی تعلیم عربی زبان وچ جدوں کہ ہور تمام تعلیم فرانسیسی وچ دتی جاندی اے۔
صحت
[سودھو]اک لکھ افراد دے لئی 15 ڈاکٹر موجود نيں۔ پیدائش دے وقت مرداں دی عمر دی حد 62 سال جدوں کہ خواتین دی عمر دی حد 67 سال اے۔
تعلیم
[سودھو]تقریباً سارے ہی خواندہ افراد قرآنی سکولاں توں پڑھ چکے ہُندے نيں۔ بچےآں تے بچیاں نوں قرآن حفظ وی کرایا جاندا اے۔
لسٹ متعلقہ مضامین اتحاد القمری
[سودھو]باہرلے جوڑ
[سودھو]کوموروس دے بارے چ ہور جانن لئی وکیپیڈیاساتھی منصوبے: | |
![]() |
ڈکشنری وکشنری توں |
![]() |
مشترکہ زریعے کومنز توں |
آزاد تعلیمی موادتے مصروفیات ویکیورسٹی توں | |
![]() |
آزاد متن خبراں ویکی اخبار توں |
![]() |
مختلف اقتباساں دا مجموعہ ویکی اقتباسات توں |
![]() |
آزاد کتاب گھر ویکی منبع توں |
![]() |
آزاد نصابی تے دستی کتاباں ویکی کتاباں توں |
- یونین دتی کمروز سرکاری ویب سائٹ
- سانچہ:CIA World Factbook link
- سانچہ:Dmoz
- سانچہ:Wikiatlas
- سانچہ:ویکی سفر
|
|
![]() |
وکیمیڈیا کامنز چ مورتاں: اتحاد القمری |
- ↑ "صفحہ سانچہ:نام صفحہ في خريطة الشارع المفتوحة". https://www.openstreetmap.org/relation/535790. Retrieved on ۲۶ اگست ۲۰۲۴.
- ↑ جیونیمز آئی ڈی: https://www.geonames.org/921841
- ↑ ۳.۰ ۳.۱ ۳.۲ full work available at URL: https://www.cia.gov/the-world-factbook/ — اخذ شدہ بتاریخ: ۱۱ جولائی ۲۰۲۰ — مصنف: سینٹرل انٹیلیجنس ایجنسی — عنوان : The World Factbook — ناشر: سینٹرل انٹیلیجنس ایجنسی تے United States Government Publishing Office
- ↑ https://countrymeters.info/de/Comoros
- ↑ http://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.TOTL.ZS
- ↑ http://chartsbin.com/view/edr
- صفحات مع خاصیت P242
- مضامین جنہاں وچ عربی بولی دا متن شامل اے
- صفحات مع خاصیت P1451
- متناسقات ویکی ڈیٹا توں ماخوذ
- مرجع جغرافي من ويكي بيانات
- صفحات مع خاصیت P610
- صفحات مع خاصیت P1589
- صفحات مع خاصیت P2046
- صفحات مع خاصیت P36
- صفحات مع خاصیت P37
- صفحات مع خاصیت P1082
- صفحات مع خاصیت P122
- صفحات مع خاصیت P35
- صفحات مع خاصیت P6
- صفحات مع خاصیت P571
- صفحات مع خاصیت P1198
- صفحات مع خاصیت P421
- صفحات مع خاصیت P1622
- صفحات مع خاصیت P78
- صفحات مع خاصیت P856
- صفحات مع خاصیت P297
- صفحات مع خاصیت P474
- صفحات مع ویکی ڈیٹا حوالے
- مقام نقشہ ویکی ڈیٹا توں ماخوذ
- اتحاد القمری
- 1503ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
- 1975ء وچ قائم ہونے والے ملک تے علاقے
- افریقا وچ 1975ء دیاں تاسیساں
- افریقی اتحاد دے رکن ملک
- افریقی جزیرے
- افریقی ملک
- اقوام متحدہ دے رکن ملک
- بانتو ملک تے علاقہ جات
- بحر ہند دے ملک
- جزیرہ ملک
- رودبار موزمبیق
- سواحلی بولی بولنے والے ملک تے علاقہ جات
- عرب لیگ دی رکن ریاست
- عربی بولی بولنے والے ملک تے علاقہ جات
- غیر ترقی یافیہ ملک
- فرانسیسی بین الاقوامی تنظیم دے رکن ملک
- فرانسیسی بولی بولنے والے ملک تے علاقہ جات
- مسلم اکثریتی ملک
- مشرقی افریقی ملک
- مؤتمر عالم اسلامی دے رکن ملک
- وفاقی جمہوریتاں
- مضامین جنہاں وچ انگریزی بولی دا متن شامل اے
- نقشیاں نال صفحے