Wilt Chamberlain
![]() Chamberlain w koszulce Harlem Globetrotters | |||||||||||||||||||
#13 | |||||||||||||||||||
środkowy | |||||||||||||||||||
Pseudonim |
Wilt the Stilt, The Big Dipper | ||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | |||||||||||||||||||
Data i miejsce śmierci | |||||||||||||||||||
Wzrost |
216 cm | ||||||||||||||||||
Masa ciała |
125 kg | ||||||||||||||||||
Kariera | |||||||||||||||||||
Aktywność |
1958–1974 | ||||||||||||||||||
Szkoła średnia |
Overbrook (Filadelfia, Pensylwania) | ||||||||||||||||||
College |
Kansas (1956–1958) | ||||||||||||||||||
Draft |
1959, numer: Terytorialny | ||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d5/Wilt_Chamberlain_Bill_Russell.jpg/240px-Wilt_Chamberlain_Bill_Russell.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/06/Elmore_Smith_and_Wilt_Chamberlain.jpeg/240px-Elmore_Smith_and_Wilt_Chamberlain.jpeg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1c/Tom_Meschery%2C_Bob_Rule_and_Wilt_Chamberlain.jpeg/240px-Tom_Meschery%2C_Bob_Rule_and_Wilt_Chamberlain.jpeg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/Wilt_Chamberlain_76ers.jpeg/240px-Wilt_Chamberlain_76ers.jpeg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/Wilt_Chamberlain_Lakers_1972_NBA_Champions.jpg/240px-Wilt_Chamberlain_Lakers_1972_NBA_Champions.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7f/Wilt_Chamberlain3.jpg/240px-Wilt_Chamberlain3.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bf/Wilt_Chamberlain_Nate_Thurmond.jpg/240px-Wilt_Chamberlain_Nate_Thurmond.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/82/1960_New_York_Knicks_vs._Philadelphia_Warriors.jpeg/240px-1960_New_York_Knicks_vs._Philadelphia_Warriors.jpeg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4e/Wilt_Chamberlain_Philadelphia_Sixers_1967.jpg/240px-Wilt_Chamberlain_Philadelphia_Sixers_1967.jpg)
Wilton Norman Chamberlain, znany jako Wilt the Stilt (Szczudło), The Big Dipper oraz Król Tablic (ur. 21 sierpnia 1936, zm. 12 października 1999 w Bel Air, w Kalifornii) – amerykański profesjonalny koszykarz grający w lidze NBA dla klubów: Philadelphia Warriors, Golden State Warriors, Philadelphia 76ers i Los Angeles Lakers. Grał również w zespole Harlem Globetrotters.
Kariera sportowa
[edytuj | edytuj kod]Chamberlain, który ważył 250 funtów jako junior[1], a 275 jako profesjonalista (przypuszczalnie ok. 300 funtów po przejściu do Los Angeles Lakers[2]) grał na pozycji środkowego i jest obecnie uznawany za jednego z najlepszych i najbardziej dominujących graczy w historii NBA.
Wybrany z 3. numerem w drafcie 1959, Chamberlain jest posiadaczem ponad 60 nadal aktualnych rekordów NBA, m.in. w zakresie najwyższej liczby punktów zdobytych w trakcie jednego sezonu, zbiórek, czy średniej w obu tych kategoriach. Jest jedynym graczem w historii NBA, którego średnia punktów na koniec sezonu wynosiła ponad 50. Jest także jedynym zawodnikiem, który zdobył 100 punktów w jednym meczu NBA (2 marca 1962 w barwach Philadelphia Warriors przeciwko New York Knicks 169:147). Był siedmiokrotnie liderem strzelców ligi, dziewięciokrotnie przewodził NBA w skuteczności rzutów z gry, był także jedenastokrotnie liderem w zbiórkach, a raz został nawet liderem w kategorii asyst[3].
W sezonach 1961/1962 i 1963/1964 zajął drugie miejsce w głosowaniu na MVP fazy zasadniczej[4][5].
W 1968 został liderem NBA w kategorii asyst, jako jedyny środkowy w historii ligi. Lepszą średnią asyst (9,7) uzyskał wtedy Oscar Robertson z Cincinnati Royals[6]. Tytuły lidera przyznawano wtedy jednak na podstawie łącznej liczby asyst uzyskanych w trakcie całego sezonu. Chamberlain uzyskał ich 932, Robertson natomiast 660, co zadecydowało o przyznaniu „korony” lidera właśnie temu pierwszemu[6].
W trakcie swojej kariery sięgał dwukrotnie po mistrzostwo NBA, był wybierany czterokrotnie MVP sezonu zasadniczego, raz MVP finałów NBA, wystąpił także 13-krotnie w meczu gwiazd NBA[7][8]. 10 razy wybierano go do składów najlepszych zawodników ligi. W 1978 został uhonorowany zaliczeniem do Koszykarskiej Galerii Sław. Znalazł się w składzie NBA 35th Anniversary Team, a w 1996 r. znalazł się na liście 50 najlepszych graczy NBA w historii[8].
Po zakończeniu kariery koszykarskiej, grywał w amatorskiej lidze siatkarskiej International Volleyball Association (1975–1979), był również prezesem tej organizacji. Znalazł się na liście IVA Hall of Fame w uznaniu za wkład w rozwój federacji[9].
Był również biznesmenem, autorem kilku książek, zaliczył epizod aktorski (film Conan Niszczyciel). Przez całe życie był kawalerem. W swojej autobiografii Wilt utrzymywał, że spał z 20 tysiącami kobiet, czym wywołał spore oburzenie oraz ściągnął na siebie falę krytyki[10].
Udział w filmach
[edytuj | edytuj kod]W 1984 r. zagrał obok Arnolda Schwarzeneggera w popularnym filmie Conan Niszczyciel w reżyserii Richarda Fleischera, wcielając się rolę wojownika Bombaata. Pojawił się również gościnnie w serialu Laugh-In (1971) oraz The Commish (1992)[11]
Choroba i śmierć
[edytuj | edytuj kod]Chamberlain miał kłopoty z sercem. W 1992 był hospitalizowany przez trzy dni z powodu nieregularnej pracy tego organu, a w 1999, jego stan gwałtownie się pogorszył. Koszykarz stracił w tym czasie ponad 20 kilogramów. 12 października 1999, Chamberlain zmarł w Bel Air w stanie Kalifornia. Miał liczne rodzeństwo: siostry – Barbarę Lewis, Margaret Lane, Selinę Gross i Yvonne Chamberlain, i braci – Wilberta i Olivera Chamberlainów.
Osiągnięcia
[edytuj | edytuj kod]NCAA
[edytuj | edytuj kod]- Wicemistrz NCAA (1957)
- Most Outstanding Player (MOP=MVP) turnieju NCAA Final Four (1957)[12]
- Wybrany do:
- I składu:
- Galerii Sław Koszykówki Akademickiej (2006)[15]
NBA
[edytuj | edytuj kod]dwukrotny mistrz NBA (1967, 1972)[16]
- 4-krotny wicemistrz NBA (1964, 1969-1970, 1973)[16]
- MVP:
- sezonu zasadniczego NBA (1960, 1966–1968)[17]
- finałów NBA (1972)[16]
- meczu gwiazd NBA (1960)[18]
- Uczestnik meczu gwiazd:
- Debiutant Roku NBA (1960)[21]
- Wybrany do:
- I składu:
- NBA (1960–1962, 1964, 1966–1968)[22]
- defensywnego NBA (1972–1973)[23]
- II składu NBA (1963, 1965, 1972)
- I składu:
- Lider:
- Kluby Lakers, 76ers, Warriors zastrzegły należący do niego w numer 13[32]
- 3-krotnie zaliczany do grona najlepszych zawodników w historii NBA przy okazji obchodów rocznicowych:
- 35-lecia istnienia – NBA 35th Anniversary Team[33]
- 50-lecia istnienia – NBA’s 50th Anniversary All-Time Team[34]
- 75-lecia istnienia – NBA 75th Anniversary Team (2021)[35]
- Członek Koszykarskiej Galerii Sław (Naismith Memorial Basketball Hall Of Fame – 1979)[36]
Rekordy NBA
[edytuj | edytuj kod](Stan na 14 listopada 2016, na podstawie[37][38], o ile nie zaznaczono inaczej.)
Sezon regularny
[edytuj | edytuj kod]- najwięcej punktów w:
- najwięcej celnych rzutów z gry w:
- najwięcej oddanych rzutów z gry w:
- najwięcej celnych rzutów (28/32) wolnych w jednym spotkaniu – przeciw Knicks 2 marca 1962, wyrównany (28/29) przez Adriana Dantleya 4 stycznia 1984, przeciw Rockets
- najwięcej zbiórek w jednym spotkaniu – 55 – przeciw Celtics 24 listopada 1960
- najwyższa średnia:
- minut spędzanych na parkiecie w pojedynczym sezonie – 48,52 – 1961/62
- punktów na mecz w pojedynczym sezonie – 50,36 – 1961/62
- zbiórek na mecz w pojedynczym sezonie – 27,2 – 1960–61
- najwyższa suma:
- minut spędzanych na parkiecie w pojedynczym sezonie – 3882 – 1961/62
- punktów w pojedynczym sezonie – 4029 – 1961/62
- zbiórek w pojedynczym sezonie – 2149 – 1960/61
- najwięcej spotkań z dorobkiem co najmniej:
- 50 punktów w jednym sezonie – 45 – 1961/62
- 40 punktów w jednym sezonie – 63 – 1961/62
- 40 punktów w jednym sezonie – 63 – 1961/62
- najwięcej niecelnych rzutów z gry w pojedynczym sezonie – 1562 – 1961/62
- najwyższa skuteczność rzutów z gry w pojedynczym sezonie – 72,7% – 1972/73
- najwięcej oddanych rzutów wolnych w pojedynczym sezonie – 1363 – 1961–62
Kariera
[edytuj | edytuj kod]- najwyższa średnia minut spędzanych na parkiecie – 45,8
- najwięcej sezonów:
- jako lider ligi w:
- punktach – 7 – 1959/60–1965/66 – wyrównany przez Michaela Jordana (1986/87–1992/93)
- liczbie oddanych rzutów wolnych – 9
- zbiórkach – 11
- z rzędu jako lider ligi w:
- liczbie celnych rzutów z gry – 7 – (1960–1966), wyrównany przez Michaela Jordana (1987–1993)
- liczbie oddanych rzutów z gry – 7 – (1960–1966)
- w historii:
- ze średnią ponad 40 punktów na mecz – 2
- ze średnią ponad 20 zbiórek na mecz – 10, wspódzielony z Billem Russellem
- z rzędu w historii, ze średnią ponad:
- 40 punktów na mecz – 2
- 30 punktów na mecz – 7, wyrównany przez Michaela Jordana
- 30 punktów i 20 zbiórek w meczu – 7
- 20 zbiórek na mecz – 10, wspódzielony z Billem Russellem
- jako lider ligi w:
- najwęcej spotkań:
- z rzędu z dorobkiem co najmniej:
- 50 punktów – 7 – 16–29 grudnia 1961
- 40 punktów – 14 – 8–30 grudnia 1961 i 11.01.–1.02.1962
- 30 punktów – 65 – 4 listopada 1961 – 22 lutego 1962
- 20 punktów – 126 – 19 października 1961 – 19 stycznia 1963
- z dorobkiem co najmniej:
- 60 punktów – 32
- 50 punktów – 188
- 40 punktów – 271
- z rzędu z dorobkiem co najmniej:
- najwięcej celnych rzutów z gry – 35 – 17–28 lutego 1967
- najwyższa liczba zbiórek – 23924
- najwyższa średnia zbiórek – 22,9
- najwięcej triple-doubles z rzędu – 9 – 8–20 marca 1968 - pobity przez Russella Westbrooka (2019)
- najmłodszy zawodnik w historii, który przekroczył próg 10000 zebranych piłek – 28 lat i 81 dni – 10 listopada 1964[40]
- najniższa liczba rozegranych spotkań przy przekroczeniu:
- 15000 zdobytych punktów – 358
- 20000 zdobytych punktów – 499
- 30000 zdobytych punktów – 941
- jedyny zawodnik w historii, który zanotował:
- „podwójne triple-double” (ponad 20 w co najmniej trzech kategoriach statystycznych) – 22 punkty, 25 zbiórek i 21 asyst – 4 lutego 1968
- co najmniej 40 punktów oraz 40 zbiórek w tym samym meczu (dokonał tego ośmiokrotnie)
- średnią punktów w sezonie na poziomie ponad 40 oraz 50
- średnie co najmniej 30 punktów na mecz oraz 20 zbiórek w pojedynczym sezonie regularnym (7-krotnie)
- średnie co najmniej 30 punktów na mecz oraz 20 zbiórek przez kilka sezonów z rzędu – 7
- najwięcej:
- zbiórek w:
- jednym spotkaniu – 41 – przeciw Celtics 5 kwietnia 1967
- jednej połowie spotkania – 26 – przeciw Warriors 16 kwietnia 1967
- 5-meczowej serii – 160 – przeciw Celtics 1967 (32 zbiórki na mecz)
- 6-meczowej serii – 171 – przeciw Warriors 1967 (28,5 zb.)
- 7-meczowej serii – 220 – przeciw Celtics 1965 (31,4)
- celnych rzutów z gry w:
- jednym spotkaniu – 24 – przeciw Nationals 14 marca 1960, współdzielony z Johnem Havlickiem (1.04.1973), Michaelem Jordanem (1 maja 1988)
- w 7-meczowej serii – 113 – przeciw Hawks 1964
- oddanych rzutów z gry w:
- jednym spotkaniu – 48 – przeciw Nationals 22 marca 1962, współdzielony z Rickiem Barry (18 kwietnia 1967)
- jednej połowie spotkania – 25 – przeciw Nationals 22 marca 1962, współdzielony z Elginem Baylorem (14 kwietnia 1962), Michaelem Jordanem (1 maja 1988)
- 3-meczowej serii – 104 – przeciw Nationals 1960
- zbiórek w:
- Kariera
- najwyższa średnia:
- minut spędzanych na parkiecie – 47,24
- zbiórek (minimum 10 gier) – 24,6 (35 gier)
Debiutanckie
[edytuj | edytuj kod]- najwyższa średnia:
- punktów w sezonie zasadniczym – 37,6 – 1959/60
- zbiórek w sezonie zasadniczym – 27 – 1959/60
- najwięcej punktów w jednym spotkaniu – 58 – przeciw Pistons 25 stycznia 1960 i przeciw Knicks 21 lutego 1960
- najwięcej zbiórek w jednym spotkaniu – 45 – przeciw Nationals 6 lutego 1960
Mecz Gwiazd NBA
[edytuj | edytuj kod]- najwięcej:
- punktów w jednym meczu – 42
- najwięcej celnych rzutów z gry w:
- meczu – 17 – 1962, wyrównany przez Michaela Jordana (1988)
- jednej połowie meczu – 10 – 1962
- oddanych rzutów wolnych w meczu – 16 – 1962
- zbiórek w:
- historii spotkań gwiazd – 197
- jednej połowie spotkania – 16 – 1960, wyrównany przez Boba Pettita (1962)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Sporting News. sportingnews.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-12-13)]. (ang.)..
- ↑ Podsumowanie życia Wilta Chamberlaina (ang.).
- ↑ [1] (ang.).
- ↑ 1961-62 NBA Awards Voting. basketball-reference.com. [dostęp 2022-03-30]. (ang.).
- ↑ 1963-64 NBA Awards Voting. basketball-reference.com. [dostęp 2022-03-30]. (ang.).
- ↑ a b 1967-68 NBA Season Summary. basketball-reference.com. [dostęp 2014-07-02]. (ang.).
- ↑ http://www.nba.com/history/players/chamberlain_summary.html (ang.).
- ↑ a b Biogram (ang.).
- ↑ Cherry, s. 311 (ang.).
- ↑ ESPN.com Sexual claim transformed perception of Wilt (ang.).
- ↑ Infoemacja w bazie IMDb (ang.), dostęp 2020-05-07
- ↑ NCAA College Basketball Final Four Most Outstanding Player Winners. basketball-reference.com. [dostęp 2014-07-02]. (ang.).
- ↑ NCAA College Basketball AP All-America Teams. basketball-reference.com. [dostęp 2014-07-02]. (ang.).
- ↑ NCAA All-Tournament Winners. sports-reference.com. [dostęp 2018-08-15]. (ang.).
- ↑ National Collegiate Basketball Hall of Fame - Players. collegebasketballexperience.com. [dostęp 2018-04-15]. (ang.).
- ↑ a b c Finals Champions and MVPs. nba.com. [dostęp 2014-07-02]. (ang.).
- ↑ NBA MVP Award Winners. nba.com. [dostęp 2014-07-02]. (ang.).
- ↑ NBA All-Star Game MVP’s. nba.com. [dostęp 2014-07-02]. (ang.).
- ↑ Wilt Chamberlain Profile. landofbasketball.com. [dostęp 2014-07-02]. (ang.).
- ↑ The Supergame 1971/1972 ABA vs NBA All-Star Game. legendssf.com. [dostęp 2014-07-02]. (ang.).
- ↑ NBA Rookie of the Year Award Winners. nba.com. [dostęp 2014-07-02]. (ang.).
- ↑ All-NBA Teams. nba.com. [dostęp 2014-07-02]. (ang.).
- ↑ All-Defensive Teams. nba.com. [dostęp 2014-07-02]. (ang.).
- ↑ NBA Scoring Leaders Year by Year. landofbasketball.com. [dostęp 2014-07-02]. (ang.).
- ↑ NBA Rebounds Leaders Year by Year. landofbasketball.com. [dostęp 2014-07-02]. (ang.).
- ↑ NBA Assists Leaders Year by Year. landofbasketball.com. [dostęp 2014-07-02]. (ang.).
- ↑ NBA & ABA Year-by-Year Leaders and Records for Field Goal Pct. basketball-reference.com. [dostęp 2014-07-02]. (ang.).
- ↑ NBA & ABA Year-by-Year Playoff Leaders and Records for Points Per Game. basketball-reference.com. [dostęp 2018-03-29]. (ang.).
- ↑ NBA & ABA Year-by-Year Playoff Leaders and Records for Rebounds Per Game. basketball-reference.com. [dostęp 2018-04-03]. (ang.).
- ↑ NBA & ABA Year-by-Year Playoff Leaders and Records for Field Goal Pct. basketball-reference.com. [dostęp 2018-04-09]. (ang.).
- ↑ NBA & ABA Career Leaders and Records for Total Rebounds. basketball-reference.com. [dostęp 2014-07-02]. (ang.).
- ↑ NBA Retired Numbers. nba.com. [dostęp 2014-07-02]. (ang.).
- ↑ NBA 35th Anniversary All-Time Team. basketball-reference.com. [dostęp 2014-07-02]. (ang.).
- ↑ The NBA’s 50 Greatest Players. nba.com. [dostęp 2014-07-02]. (ang.).
- ↑ NBA 75th Anniversary Team announced. nba.com. [dostęp 2021-12-01]. (ang.).
- ↑ Wilt Chamberlain – Hall Of Famers. hoophall.com. [dostęp 2014-07-02]. (ang.).
- ↑ Regular Season Records: Miscellaneous. nba.com. [dostęp 2016-11-14]. (ang.).
- ↑ National Basketball Association (NBA) Individual Records. rauzulusstreet.com. [dostęp 2016-11-14]. (ang.).
- ↑ Wilt Scores 100!. nba.com. [dostęp 2016-11-14]. (ang.).
- ↑ Top 5 Questions. nba.com. [dostęp 2016-11-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (4 marca 2016)]. (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Profil na NBA.com. stats.nba.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-10-25)]. (ang.).
- Statystyki na basketball-reference.com (ang.)
- NBA. Chamberlain pół wieku temu rzucił 100 pkt. [online], Sport.pl [dostęp 2012-03-02] (pol.).
- Amerykańscy koszykarze
- Koszykarze NCAA All-American
- Koszykarze Harlem Globetrotters
- Koszykarze Philadelphia Warriors
- Koszykarze San Francisco Warriors
- Koszykarze Los Angeles Lakers
- Koszykarze Philadelphia 76ers
- Amerykańscy trenerzy koszykarscy
- Członkowie Basketball Hall of Fame
- Urodzeni w 1936
- Ludzie urodzeni w Filadelfii
- Zmarli w 1999
- Zawodnicy NBA z zastrzeżonymi numerami
- Koszykarze Kansas Jayhawks
- NBA All-Stars