Telewizor
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/68/Samsung_UE65F9005STXXE_front_black_20130613.jpg/260px-Samsung_UE65F9005STXXE_front_black_20130613.jpg)
Telewizor, odbiornik telewizyjny (od gr. tele „daleko” oraz łac. visio „obraz widziany”) – wyświetlacz pozwalający na odbiór sygnału nadawanego przez telewizję, ewentualnie generowanego przez komputer, konsolę do gier, czy czytnik płyt kompaktowych.
Transmisja analogowa
[edytuj | edytuj kod]Obraz jest transmitowany w postaci analogowej linia po linii – element analizujący przesuwa się po obrazie wzdłuż linii, a wartość sygnału w danej chwili odpowiada jasności tego punktu w tej samej chwili. W typowych warunkach pasmo sygnału telewizyjnego wynosi 6.5 lub 5.5 MHz, co daje około 800 rozróżnialnych punktów w linii. W celu uniknięcia silnego migotania obraz dzieli się na dwa półobrazy (pierwszy ma tylko linie parzyste, a drugi – tylko nieparzyste), nadawane kolejno po sobie.
W skład pełnego sygnału telewizyjnego oprócz informacji o jasności (luminancji) wchodzi też informacja o kolorze (chrominancja), sygnały synchronizujące (wyznaczające początek nowej linii i nowego obrazu) oraz dźwięk.
Systemy kodowania koloru
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/34/RGB_pixels.jpg/220px-RGB_pixels.jpg)
(czerwony-zielony-niebieski) w LCD TV:
po prawej – pomarańczowy i niebieski,
po lewej – większe zbliżenie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/64/LG_Flatron_stereo-tv.jpg/220px-LG_Flatron_stereo-tv.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0e/Samsung_plasma_tv_42.jpg/220px-Samsung_plasma_tv_42.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/CES_2012_-_Sharp_80%22_LED_TV_%286764170839%29.jpg/220px-CES_2012_-_Sharp_80%22_LED_TV_%286764170839%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/87/Haier_55%E2%80%9D_OLED_Tv_%2816675923100%29.jpg/220px-Haier_55%E2%80%9D_OLED_Tv_%2816675923100%29.jpg)
Ponieważ początki telewizji były wyłącznie monochromatyczne (czarno-białe) to wprowadzenie do telewizji koloru wymusiło stworzenie systemu kodowania koloru w sygnale telewizyjnym. W efekcie powstały trzy systemy: PAL, SECAM i NTSC, różniące się parametrami i uzyskiwaną jakością. Ze względu na miejsce opracowania systemów kodowania koloru system NTSC (Ameryka Północna i zachodnia część Ameryki Południowej) jest używany tam, gdzie telewizja używa 30 obrazów na sekundę i 525 linii, a systemy PAL i SECAM (Europa) tam, gdzie sygnał ma 25 obrazów na sekundę i 625 linii, choć systemy kodowania koloru nie są połączone ze standardem telewizyjnym „na sztywno” (standard telewizyjny opisuje częstotliwości obrazów i linii, pasmo wizji itp., a system kodowania koloru metodę dodania koloru do sygnału monochromatycznego).
W zastosowaniach specjalnych (np. telewizja przemysłowa, SSTV) mogą być wykorzystywane inne ilości linii, obrazów lub pasmo wizji niż w telewizji konsumenckiej.
Struktura obrazu
[edytuj | edytuj kod]Najczęstszym rozwiązaniem uzyskiwania różnych kolorów jest zastosowanie mieszania barw w systemie RGB (czerwony-zielony-niebieski). Obraz składa się z bardzo dużej liczby pikseli, których kolory mogą być niezależnie zmieniane. Każdy piksel składa się z trzech części świecących w kolorach: czerwonym, zielonym i niebieskim (zobacz zdjęcie obok). Odpowiednie sterowanie intensywnościami tych składowych podpikseli powoduje powstanie wypadkowego koloru całego piksela. Kolorowi białemu odpowiada maksymalna intensywność świecenia wszystkich trzech składowych, kolorowi czarnemu – wszystkie podpiksele wygaszone.
Rodzaje telewizorów
[edytuj | edytuj kod]W telewizorach stosowane są następujące typy wyświetlaczy:
- CRT – obraz wyświetlany jest za pomocą kineskopu. Charakteryzują się dużymi obudowami i masą. Wyparte przez LCD.
- DLP – projekcyjne, często bardzo duże. Obraz wyświetlany jest na tylnej powierzchni półprzezroczystej szyby, na której z przodu ogląda się obraz.
- LCD – oparte na matrycy z ciekłych kryształów, filtrującej białe światło podświetlające ekran, generowane np. przez diody LED.
- plazmowe – oparte na świecących komórkach plazmowych, wyparte przez monitory ciekłokrystaliczne i OLED.
- OLED – oparte na świecących diodach organicznych, mają większą skalę barw i jasność oraz nie korzystają z podświetlenia jak wyświetlacze LCD. Mają krótki czas reakcji i bardzo duży kontrast obrazu.
- Wyświetlacz laserowy
- FED (SED) – technologia matryc w telewizorach i monitorach, łącząca cechy CRT i wyświetlaczy plazmowych, która się nie upowszechniła. Charakteryzuje się wysokim kontrastem statycznym oraz dynamicznym, wysoką jasnością, dobrym odwzorowaniem ciemnych odcieni, dużą szybkością reakcji oraz niskim poborem prądu.
Istotne parametry telewizorów
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/Vector_Video_Standards2.svg/350px-Vector_Video_Standards2.svg.png)
- proporcje boków ekranu (21:9, 16:9 i 4:3)
- przekątna (np. 32, 43, 55, 65, 75 cali)
- rozdzielczość
- kontrast statyczny
- jasność (luminancja)
- poziom czerni
- ilość wyświetlanych kolorów (10, 12, 14, 16, 18 bitów dla 1 z 3 pixeli)
- równomierność podświetlenia matrycy np. WCG-CCFL, Direct LED
- procesor obrazu
- kąty widzenia (°)
- czas reakcji matrycy
- skaler wideo
- żywotność ekranu
- częstotliwość odświeżania obrazu (50 Hz, 60 Hz, 75 Hz, 100 Hz)
- częstotliwość dodawanych klatek (100 Hz, 200 Hz, 400 Hz, 600 Hz)
- system mocowania
- czujnik światła
- cyfrowy filtr grzebieniowy
Funkcje w telewizorach
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6c/LG3Dtv1.jpg/220px-LG3Dtv1.jpg)
Klasyczne funkcje dodatkowe telewizorów obejmują:
- Teletext – sygnał cyfrowy (dołączany do emisji telewizyjnej) zawierający dane, które współczesne odbiorniki telewizyjne interpretują jako tekst. W teletekście nadawcy telewizyjni zamieszczają program telewizyjny (zazwyczaj strona 300), bieżące informacje, serwis pogodowy, sportowy, ogłoszeniowy itp. Teletekst pozwala także wyświetlać napisy (listę dialogową) do emitowanych filmów.
- Dynamic Channel Index – umożliwia podgląd kilku stacji jednocześnie, funkcja ułatwia wybór programów telewizyjnych.
- CATS – system automatycznej regulacji kontrastu, umożliwia dopasowanie do warunków otoczenia.
- Freeze – stop klatka, pozwala zatrzymać na ekranie („zamrozić”) widziany obraz.
- Hyperband – dodatkowe pasmo telewizyjne zawierające kanały wykorzystywane przez telewizję kablową.
- PaP (ang. Picture and Picture) – obraz i obraz, ekran podzielony na dwie części umożliwia oglądanie np. dwóch programów równocześnie, wymaga wówczas dwóch tunerów.
- PaT (ang. Picture and Text) – obraz i tekst, po jednej stronie ekranu jest wyświetlany teletekst oglądanego kanału, natomiast obraz jest nadal wyświetlany z drugiej strony.
- PiP (ang. Picture in Picture) – obraz w obrazie, wyświetlanie małego obrazu z drugiego źródła na tle pełnego ekranu, wymaga dwóch źródeł sygnału (tunerów)[1].
- PoP (ang. Picture outside Picture) – obraz poza obrazem, umożliwia oglądanie jednocześnie dwóch obrazów z różnych źródeł np. oglądanie filmu odtwarzanego z DVD i jednoczesny podgląd programu telewizyjnego lub oglądanie telewizji w małym oknie i pracę na komputerze[2].
- Przeglądarka USB
- Tryb PC – praca jako monitor komputera – wymaga analogowego lub cyfrowego wejścia sygnału z komputera.
- współpraca z innymi urządzeniami jak magnetowidy, DVD, aparaty cyfrowe, TV satelitarna, TV kablowa, kamery.
- funkcje zoom
Nowsze telewizory, np. Smart TV, mają znacznie większe możliwości, zależne od modelu.
Ewolucja telewizorów na przestrzeni dziejów
[edytuj | edytuj kod]-
Zestaw telewizora (na szczycie) i radia produkcji Telefunkena, fot. 1933
-
Telewizor Telefunken z 1936
-
Telewizor z lat pięćdziesiątych., wbudowany w szafkę
-
Futurystyczny telewizor marki Braun z 1958
-
Designerski, szwedzki telewizor Lumavision LT 104 z 1959
-
Polski telewizor Ametyst z lat siedemdziesiątych.
-
Telewizor kineskopowy
-
Telewizor LCD
Polskie telewizory
[edytuj | edytuj kod]- pierwsze modele
- seria kamienie szlachetne
- seria kosmiczna
- Helios, Jowisz, Neptun, Saturn – czarno-biały, Uran – czarno-biały, Biazet TMP 201 – przenośny, czarno-biały, 12", Biazet 2102 – kolorowy, 21", Elemis, Hermes
- inne
- Tosca, Taurus
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- telewizja
- radio
- antena
- mass media
- kino
- HDTV
- złudzenie optyczne
- systemy emisji sygnału telewizyjnego
- częstotliwości kanałów telewizyjnych
- kamera telewizyjna
- telewizja hybrydowa
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Sony – Słownik. sony.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-02-26)]..
- ↑ Daewoo Electronic.