Szczyt (architektura)
Wygląd
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/2016_Wroc%C5%82aw%2C_Rynek_40.jpg/240px-2016_Wroc%C5%82aw%2C_Rynek_40.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b5/Gables.jpg/240px-Gables.jpg)
Szczyt – fragment ściany na wysokości poddasza w dachu dwuspadowym, pulpitowym, półszczytowym ograniczony połaciami dachu[1] lub ozdobne zwieńczenie elewacji lub jej części np. ryzalitu, portalu, obramienia okiennego oparte na kształcie trójkąta[1][2][3]. Szczytem określa się też boczną, węższą ścianę budynku (inaczej ściana szczytowa)[2][4].
Szczyty kościołów i kamienic są często bogato zdobione – zależnie od stylu, jaki reprezentują[2]. Zawierają otwory okienne (np. ostrołukowe lub okulusy), blendy lub sterczyny. Występują też szczyty o wykrojach falistych, wolutowych czy też zdobione lizenami i pilastrami.
Klasyczną formą szczytu jest fronton[1][2].
Podział szczytów
[edytuj | edytuj kod]Ze względu na kształt rozróżnia się[1]:
- szczyt sterczynowy
- szczyt schodkowy (uskokowy)
- szczyt wnękowy
Przykłady zdobionych szczytów
[edytuj | edytuj kod]- kościoły:
- kolegiata Bożego Ciała w Bieczu
- Barnisław (powiat policki)
- kościół Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Suchaniu (powiat stargardzki)
- kaplica Świętego Ducha w Trzebiatowie (powiat gryficki)
- Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Widuchowej (powiat gryfiński)
- Pomorski Kościół Ewangelicki w Greifswaldzie (Niemcy)
- kościół św. Mikołaja w Pasewalku (Niemcy)
- budynki świeckie:
- Dom Wagi Miejskiej w Nysie
- Zamek Kapituły Warmińskiej w Olsztynie
- Ratusz w Stargardzie
- Ratusz w Chojnie
- Dom Kopernika w Toruniu
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d Słownik terminologiczny sztuk pięknych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996, s. 81, 400. ISBN 83-01-12365-6.
- ↑ a b c d Witold Szolginia: Ilustrowana encyklopedia dla wszystkich. Architektura i Budownictwo. Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1975, s. 370.
- ↑ Sztuka świata. Słownik terminów L-Ż. tom 18. Warszawa: Wydawnictwo „Arkady”, 2013, s. 262. ISBN 978-83-213-4727-1.
- ↑ Wojciech Skowroński: Ilustrowany leksykon architektoniczno-budowlany. Warszawa: Arkady, 2008, s. 343. ISBN 978-83-213-4515-4.
Kontrola autorytatywna (część budynku):