Przyjmowanie perspektywy
Przyjmowanie perspektywy – proces postrzegania sytuacji lub rozumienia problemu z innego niż własny punkt widzenia.
Definicja
[edytuj | edytuj kod]Przyjmowanie perspektywy to proces, podczas którego osoba postrzega sytuację z punktu widzenia innej osoby[1]. Jednym z rodzajów przyjmowania perspektywy jest wzrokowe przyjmowanie perspektywy[2] polegające na wyobrażeniu sobie, jak dany obiekt wygląda z punktu, w którym znajduje się inna osoba. Wyróżniamy również poznawcze przyjmowanie perspektywy, polegające na wyobrażeniu sobie, poznawczego punktu widzenia innej osoby – myśli, interpretacji itd. Na przykład: możemy wyobrazić sobie jak sytuację postrzega osoba wyższa od nas (wzrokowe przyjmowanie perspektywy) lub zastanowić się jakie są jej poglądy na temat danej sytuacji (poznawcze przyjmowanie perspektywy). Innymi słowy – przyjmowanie perspektywy to proces chwilowej rezygnacji[3][4] z własnego punktu widzenia na rzecz próby spojrzenia na sytuację oczami innej osoby. Proces ten nie wymaga podobieństwa do innego, współczucia ani identyfikacji z osobą, której perspektywę przyjmujemy. W związku z tym, przyjmowanie perspektywy jako proces zorientowany na Innego, może być wykorzystywany aby zrozumieć stan lub sytuację tej osoby, a następnie podjąć właściwe działania (np. empatia)[5]. Zdolność do przyjmowania perspektywy zyskujemy z wiekiem. Dorośli są w większym stopni niż dzieci zdolni do przyjęcia poprawek do własnego postrzegania sytuacji i przyjęcia perspektywy innej osoby[6].
Przyjmowanie perspektywy a empatia
[edytuj | edytuj kod]Przyjmowanie perspektywy to tylko i wyłącznie proces przyjęcia innego punktu widzenia. Możemy na przykład – przyjmując perspektywę innej osoby – wyobrazić sobie jej myśli i uczucia. Nie musi to jednak prowadzić do empatii (współodczuwania). Może ono mieć miejsce dopiero w wyniku procesu przyjmowania perspektywy. Davis[7] ilustruje tę różnicę, cytując osiemnastowiecznego szkockiego filozofa Adama Smitha oraz dziewiętnastowiecznego antropologa i socjologa Herberta Spencera. Zarówno Smith, jak i Spencer opisali przyjmowanie perspektywy jako „reakcję poznawczą, intelektualną” a empatię, jako „reakcję emocjonalną” (p. 113). Rozróżnienie to jest jednak często pomijane, a przyjmowanie perspektyw mylone z empatią. Z tego powodu w literaturze naukowej często spotykamy się z zamiennym stosowaniem tych dwóch terminów[1].
Próby ujednolicenia nazewnictwa
[edytuj | edytuj kod]W miarę rozwoju badań nad przyjmowaniem perspektywy i empatią, badacze starali się o definicyjne różnienie tych dwóch pojęć. Definicja empatii Farranta, Devine, Maybery’a i Fletchera[8] obejmuje proces przyjmowania perspektywy, ale został on przez nich nazwany empatią poznawczą. Podobnie Ashton i Fuehrer[9] używają terminu „afektywnego przyjmowania perspektywy” w odniesieniu do empatii. Pomimo starań badaczy o rozróżnienie tych pojęć, w literaturze nadal są one często używane zamiennie.
Korzyści oraz konsekwencje przyjmowania perspektywy
[edytuj | edytuj kod]Korzyści z przyjmowania perspektywy i konsekwencje tego procesu możemy obserwować w różnych sytuacjach. Wiele badań dowodzi pozytywnego wpływu przyjmowania perspektywy na funkcjonowanie społeczne.
Przyjmowanie perspektywy:
- Zwiększa świadomość w relacjach międzygrupowych[10]
- Przyjmowanie perspektywy członków grupy obcej zwiększa identyfikację z nimi, co podnosi prawdopodobieństwo, że członkowie większości dostrzegą i ograniczą zachowania dyskryminujące członków tej grupy.
- Facylituje wymianę wewnątrzgrupową/międzygrupową[11]
- Przyjmowanie perspektywy ogranicza stereotypizację członków grupy obcej oraz uprzedzenia wewnątrzgrupowe.
- Zwiększa chęć do wchodzenia w interakcje z reprezentantami grupy obcej[12].
- Przyjmowanie perspektywy przyczynia się do kontaktów międzygrupowych, co wyraża się w istotnym zmniejszeniu odległości pomiędzy zajmowanymi przez członków grup miejscami podczas eksperymentu.
- Zwiększa skuteczność negocjacji[1].
- Przyjmowanie perspektywy pozwala negocjatorom wyobrazić sobie przebieg negocjacji z punktu widzenia przeciwnika, co z kolei pozwala na przewidywanie jego wyborów i decyzji.
- Podczas negocjacji w procesie sprzedaży zarówno przyjmowanie perspektywy, jak i empatia kupujących przyczyniają się do większej satysfakcji sprzedawców; jednocześnie kupujący, którzy przyjmują perspektywy uzyskują lepsze warunki zakupu niż ci o wysokim poziomie empatii.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Galinsky, A., Maddux, W., Gilin, D., & White, J. (2008). Why it pays to get inside the head of your opponent. Psychological Science, 19(4), 378-384. doi: 10.1111/j.1467-9280.2008.02096.x.
- ↑ Piaget, J., & Inhelder, B. (1967). The child’s conception of space. Routledge: London.
- ↑ Epley, N., & Caruso, E.M. (2008). Perspective-taking: Misstepping into others’ shoes. In K.D. Markman, W.M. Klein, & J.A. Suhr (Eds.), Handbook of imagination and mental simulation (pp. 297-311). New York: Psychology Press.
- ↑ Moore, D.A. (2005). Myopic biases in strategic social prediction: Why deadlines put everyone under more pressure than everyone else. Personality and Social Psychology Bulletin, 31(5), 668-679. doi: 10.1177/0146167204271569.
- ↑ Batson, C.D., Early, S., & Salvarani, G. (1997). Perspective taking: Imagining how another feels versus imagining how you would feel. Personality and Social Psychology Bulletin, 23, 751-758. doi: 10.1177/0146167297237008.
- ↑ Nicholas Epley, Carey K Morewedge, Boaz Keysar. Perspective taking in children and adults: Equivalent egocentrism but differential correction. „Journal of Experimental Social Psychology”. 40 (6), s. 760–768, 2004-11-01. DOI: 10.1016/j.jesp.2004.02.002.
- ↑ Davis, M.H., (1983). Measuring individual differences in empathy: Evidence for a multidimensional approach. Journal of Personality and Social Psychology, 44, 113-126.
- ↑ Farrant, B.M., Devine, T.A., Maybery, M.T., & Fletcher, J. F, (2012). Empathy, perspective taking, and prosocial behavior: The important of parenting practices. Infant and Child Development, 21, 175-188.
- ↑ Ashton, W.A. & Fuehrer A., (1993). Effects of gender and gender role identification of participant and type of social support. Sex Roles, 28, 461-476.
- ↑ Todd, A.R., Bodenhausen, G.V., & Galinsky, A.D. (2012). Perspective-taking combats the denial of group discrimination. Journal of Experimental Psychology, 48, 738-745. doi: 10.1016/j.jesp.2011.12.011.
- ↑ Galinsky, A.D., & Moskowitz, G.B. (2000). Perspective-taking: Decreasing stereotype expression, stereotype accessibility, and in-group favoritism. Journal of Personality and Social Psychology, 78, 708-724. doi: 10.1037/0022-3514.78.4.708.
- ↑ Wang, C.S., Tai, K., Ku, G., & Galinsky, A.D. (2014). Perspective-taking increases willingness to engage in intergroup contact. PloS one, 9(1), e85681. doi: 10.1371/journal.pone.0085681.