Pietro Nenni
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Senator dożywotni | |
Okres |
od 1970 |
Przynależność polityczna | |
Odznaczenia | |
![]() |
Pietro Sandro Nenni (ur. 9 lutego 1891 w Faenzy, zm. 1 stycznia 1980 w Rzymie) – włoski polityk, od lat 20. do lat 60. jeden z liderów włoskich socjalistów.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Po śmierci rodziców dorastał w sierocińcu[1]. Karierę polityczną zaczynał w ramach Włoskiej Partii Republikańskiej[2], pracował w redakcji partyjnej gazety w Forlì. W 1911 przez kilka miesięcy wraz z Benitem Mussolinim był pozbawiony wolności za udział w protestach przeciwko wojnie włosko-tureckiej[3].
Brał udział w walkach okresu I wojny światowej, m.in. w bitwach nad Isonzo. Został zwolniony ze służby w związku z odniesionymi ranami, powrócił do pracy jako redaktor republikańskiego pisma „Mattine d’Italia”. Po wojnie wraz z innymi zdemobilizowanymi żołnierzami współtworzył wkrótce rozwiązaną organizację Fascio[3]. W 1921 wstąpił do Włoskiej Partii Socjalistycznej (PSI), był edytorem jej partyjnego pisma „Avanti!” w latach 1923–1925[2]. W tym czasie okresie narastało poparcie dla faszystów, doszło też do zabójstwa lidera socjalistów Giacoma Matteottiego, sama PSI traciła na znaczeniu, a siedziba „Avanti!” została podpalona. Ostatecznie Pietro Nenni udał się na emigrację do Francji[3], gdzie kontynuował działalność publiczną (m.in. jako sekretarz PSI).
W okresie hiszpańskiej wojny domowej jako ochotnik walczył w szeregach brygady im. Giuseppe Garibaldiego wspierającej tzw. stronę republikańską. W 1943 został we Francji aresztowany, następnie osadzony kolejno w Rzymie i Ponzy. W tym okresie w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau zmarła jego córka Vittoria[3]. Pietro Nenni został wyzwolony kilka miesięcy po zatrzymaniu, działał w komitecie wyzwolenia narodowego (Comitato di Liberazione Nazionale). Reaktywował w kraju w tym samym roku Włoską Partię Socjalistyczną, stając na jej czele (do 1945)[2].
W pierwszych rządach po wyzwoleniu pełnił funkcję wicepremiera i ministra ds. konstytucyjnych. Od 1946 do 1947 przez kilka miesięcy zajmował stanowisko ministra spraw zagranicznych. W 1950 był sygnatariuszem apelu sztokholmskiego[4]. Między 1963 a 1968 ponownie sprawował urząd wicepremiera, a w okresie 1968–1969 po raz drugi był ministrem spraw zagranicznych[2]. W 1946 został posłem do powołanej po II wojnie światowej konstytuanty (Assemblea Costituente della Repubblica Italiana), która działała do 1948. W tym samym roku został po raz pierwszy wybrany do Izby Deputowanych. W niższej izbie włoskiego parlamentu zasiadał nieprzerwanie przez 22 lata jako poseł I, II, III, IV i V kadencji[5]. Pod koniec lat 60. pełnił funkcję prezydenta Partii Socjalistycznej. W pierwszej połowie lipca 1969 ogłosił wycofanie się z życia politycznego.
25 listopada 1970 prezydent Włoch Giuseppe Saragat w uznaniu zasług powierzył mu godność dożywotniego senatora. Pietro Nenni zasiadał w Senacie V, VI, VII i VIII kadencji, tj. do czasu swojej śmierci[5].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ World: Italy’s new partnership. time.com, 13 grudnia 1963. [dostęp 2011-02-09]. (ang.).
- ↑ a b c d Nota biograficzna na stronie Ministerstwa Spraw Zagranicznych Włoch. [dostęp 2011-02-09]. (ang.).
- ↑ a b c d Mary Saran: Crisis of Italian Socialism. fes.de, 3 marca 1947. [dostęp 2011-02-09]. (ang.).
- ↑ „Dziennik Polski” nr 91 (1861), rok VI, 1 kwietnia 1950, s. 1.
- ↑ a b Pietro Nenni na stronie Senatu III kadencji. [dostęp 2011-02-09]. (wł.).
- ISNI: 0000000118779153
- VIAF: 73865321
- LCCN: n50002766
- GND: 118785893
- BnF: 12019285k
- SUDOC: 02833650X
- SBN: CFIV004338
- NLA: 35684350
- NKC: skuk0001000
- BNE: XX1174177
- NTA: 06803413X
- BIBSYS: 90887350
- CiNii: DA0226334X
- Open Library: OL68824A
- PLWABN: 9810629138205606
- NUKAT: n2009108536
- J9U: 987007594511305171
- PTBNP: 102689
- CANTIC: a1914796x
- CONOR: 131825507
- ΕΒΕ: 105856