Paul Celan
![]() | |
Imię i nazwisko |
Paul Antschel |
---|---|
Data i miejsce urodzenia | |
Data i miejsce śmierci | |
Język | |
![]() | |
Strona internetowa |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Grave-Paul-Celan.jpg/220px-Grave-Paul-Celan.jpg)
Paul Celan, właściwie Paul Antschel – Celan to anagram prawdziwego nazwiska zapisanego w języku rumuńskim, Ancel (ur. 23 listopada 1920 w Czerniowcach, wówczas na terenie Rumunii, dziś Ukrainy, zm. 20 kwietnia 1970 w Paryżu) – poeta, reprezentant niemieckojęzycznej poezji lat powojennych.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Paul Celan urodził się w Czerniowcach (Cernăuți) na Bukowinie w niemieckojęzycznej rodzinie żydowskiej. Uczęszczał do niemiecko-hebrajskiej szkoły podstawowej i do rumuńskiego gimnazjum, w którym zdał w 1938 roku maturę. W tym samym roku rozpoczął studia medyczne w Tours, ale powrócił w roku 1939 do Czerniowców, aby rozpocząć studia romanistyczne. W 1940 roku Związek Radziecki zajął północną Bukowinę i zarazem Czerniowce, niemniej Celan mógł kontynuować studia. Zajęcie regionu przez wojska rumuńsko-niemieckie spowodowało przesiedlenie Żydów do gett. Jego rodziców wysiedlono w 1942 roku; ojciec zmarł na tyfus w obozie w Naddniestrzu, matka została zastrzelona.
Od 1942 do 1943 Celana przetrzymywano w różnych rumuńskich obozach pracy, gdzie pracował przymusowo przy budowie dróg. Po ponownym zajęciu Bukowiny (Czerniowce w sierpniu 1944) przez Sowietów poeta wrócił w grudniu 1944 do Czerniowców i podjął studia. W latach 1945–1947 mieszkał w Bukareszcie, gdzie pracował jako lektor i tłumacz. Potem uciekł z totalitarnej ojczyzny przez Węgry i Wiedeń do Paryża, gdzie osiedlił się w 1948 roku. Jeszcze w tym samym roku ukazał się jego pierwszy ważny tomik wierszy: Der Sand aus den Urnen (Piasek z urn).
W Paryżu w 1951 roku poznał Gisèle de Lestrange, którą poślubił rok później.
Także w 1952 roku ukazał się tomik Mohn und Gedächtnis (Mak i pamięć) wraz ze znanym wierszem Todesfuge (Fuga śmierci). W 1955 roku otrzymał francuskie obywatelstwo i urodził mu się syn Eric (jego pierwsze dziecko zmarło wkrótce po porodzie).
W kwietniu 1967 Celan i jego żona zdecydowali się na separację. Paul Celan zmarł w nocy z 19 na 20 kwietnia 1970, prawdopodobnie w wyniku samobójstwa.
Wyróżnienia
[edytuj | edytuj kod]- 1957: Nagroda literacka koła kulturalnego w Związku Przemysłu Niemieckiego
- 1958: Bremeńska Nagroda Literacka
- 1960: Nagroda im. Georga Büchnera
- 1964: Wielka Nagroda Artystyczna Kraju Związkowego Północna Nadrenia-Westfalia
Dzieła
[edytuj | edytuj kod]- Der Sand aus den Urnen, Wiedeń 1948
- Mohn und Gedächtnis, 1952
- Von Schwelle zu Schwelle, 1955
- Sprachgitter, 1959
- Der Meridian, 1961 (mowa z okazji wręczenia nagrody im. Georga Büchnera w 1960 roku)
- Die Niemandsrose, 1963
- Atemwende, 1967
- Fadensonnen, 1968
- Lichtzwang, 1970
- Schneepart (pośmiertnie), 1971
- Zeitgehöft (pośmiertnie), 1976
- Die Gedichte – Kommentierte Gesamtausgabe in einem Band (Wiersze – kompletne wydanie wraz z komentarzem Barbary Wiedemann), Frankfurt nad Menem (Suhrkamp), 2003
- „Mikrolithen sinds, Steinchen”. Paul Celan, Die Prosa aus dem Nachlaß. (wydanie krytyczne opublikowanej pośmiertnie prozy), wybór Barbary Wiedemann i Bertranda Batiou, Frankfurt nad Menem 2005
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- ISNI: 0000000368652462, 0000000122837889
- VIAF: 106122570
- LCCN: n50034310
- GND: 118519859
- NDL: 00435588
- LIBRIS: ljx00sz407l4v0j
- BnF: 11895717d
- SUDOC: 026774127
- SBN: CFIV004805
- NLA: 36580681
- NKC: jn20030827047
- DBNL: cela002
- BNE: XX821635
- BNR: 000326458
- NTA: 068448252
- BIBSYS: 90107446
- CiNii: DA00887388
- Open Library: OL4761135A
- PLWABN: 9810569391105606
- NUKAT: n96003706
- J9U: 987007271535505171
- PTBNP: 33389
- CANTIC: a12202836
- LNB: 000036063
- NSK: 000048482
- BNA: 000034314
- CONOR: 13652835
- BNC: 000062669
- ΕΒΕ: 73706
- BLBNB: 000165058
- KRNLK: KAC199604670
- LIH: LNB:V*112376;=BG
- RISM: people/48429