Nok (kultura)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7c/Verbreitung_Nok-Kultur-en.png/220px-Verbreitung_Nok-Kultur-en.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e2/Nok_sculpture_Louvre_70-1998-11-1.jpg/220px-Nok_sculpture_Louvre_70-1998-11-1.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/05/A_man_ride_a_horse%2CNok_terracotta_figurine.jpg/220px-A_man_ride_a_horse%2CNok_terracotta_figurine.jpg)
Nok, kultura Nok – kultura ludu zamieszkującego niegdyś tereny na południe od Sahary, między rzekami Niger i Benue (tereny dzisiejszej środkowej Nigerii). Lud ten prowadził osiadły tryb życia oraz zajmował się rolnictwem i hodowlą bydła. Istnienie kultury Nok datuje się na okres od około 500 roku p.n.e. do około 200 roku n.e.[1] Pozostałe po niej ślady są najstarszymi rozpoznawalnymi dowodami istnienia zorganizowanego społeczeństwa na tym terenie Afryki.
Nazwa „Nok” pochodzi od współczesnej nazwy wsi, obok której dokonano pierwszego odkrycia figurek z terakoty, wytwarzanych przez tę ludność. Nazwą tą określa się zarówno kulturę jak i ową społeczność. Nok uznawana jest przez badaczy za najwcześniejszą kulturę używającą żelaza w obrębie Afryki Zachodniej. Pierwsze ślady tej cywilizacji odkryto przypadkowo w 1931[2] roku podczas wydobycia cyny w tamtym rejonie Nigerii.
Jedyne znalezione wytwory tej kultury to terakotowe rzeźby: głowy (często naturalnych rozmiarów), postacie ludzkie oraz figurki zwierząt. Są one zwykle wydrążone w środku i wypalone w paleniskach. Choć każda z figur jest unikatowa, niektóre cechy stylistyczne możemy znaleźć we wszystkich pracach. Są to: lekko trójkątne oczy ze źrenicami przedziurawionymi aż do wydrążonego rdzenia; otwory są także w ustach, nosach oraz uszach. Wargi są pełne i mają owalny kształt. Nad oczami są zwykle cienkie, łukowate brwi. Uderzającym aspektem wszystkich figur są wymyślne fryzury oraz biżuteria.
Rzeźby antropomorficzne często odnajdywane są w kawałkach. Kompletne figury znajdowane są rzadko. Zwykle przestawiane są w pozycji stojącej, siedzącej lub klęczącej. W porównaniu z rzeźbami ludzkimi, rzeźby zoomorficzne są dużo bardziej realistyczne. Niektóre figurki Nok dalekie są od przedstawienia idealnego zdrowia i piękna. Część rzeźb zdaje się ukazywać ludzi cierpiących na różne dolegliwości, jak np. słoniowacizna czy paraliż twarzy. Znaczenie figur Nok jest nadal nieznane. Nie wiadomo, do czego były używane i czemu odnajdywane są zwykle tylko głowy. Możliwe, że służyły do odprawiania jakiś rytuałów, część z nich mogło być także przeznaczonych do ochrony przed chorobą.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Nok culture, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2016-06-03] (ang.).
- ↑ Alan Burns: History of Nigeria. 1972. ISBN 978-0049660113.