Kielichowiec (roślina)
![]() Morfologia kielichowca wonnego | |||
Systematyka[1] | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Klad | |||
Klad | |||
Klad | |||
Klasa | |||
Klad | |||
Rząd | |||
Rodzina | |||
Rodzaj |
kielichowiec | ||
Nazwa systematyczna | |||
Calycanthus L. Syst. Nat. ed. 10. 1053, 1066, 1371. 7 Jun 1759 (nom. cons.)[2] | |||
Typ nomenklatoryczny | |||
Synonimy | |||
|
Kielichowiec (Calycanthus) – rodzaj roślin należący do rodziny kielichowcowatych (Calycanthaceae Lindl.). Według The Plant List w obrębie tego rodzaju znajdują się 4 gatunki[4] – 3 z nich występują naturalnie w Ameryce Północnej[3], natomiast jeden (kielichowiec chiński) rośnie endemicznie w Chinach[5]. Liście, kora i drewno wydzielają silny aromat[6]. Bywają uprawiane jako ozdobne.
Nasiona zawierają trujący alkaloid – kalikantynę o budowie i działaniu podobnym do strychniny[7].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/18/Calycanthus_occidentalis1215788792.jpg/220px-Calycanthus_occidentalis1215788792.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Calycanthus_floridus_0.5_R.jpg/220px-Calycanthus_floridus_0.5_R.jpg)
- Pokrój
- Zrzucające liście krzewy o wyprostowanym pokroju, osiągające do 4 m wysokości[8]. Młode gałązki są mniej lub bardziej czworokątne w przekroju poprzecznym[6].
- Liście
- Naprzeciwległe, pojedyncze, eliptyczne do jajowatych, całobrzegie, z wierzchu ciemnozielone i szorstkie[8]. Są pierzasto unerwione. Osadzone na ogonkach liściowych. Nie mają przylistków[6]. Liście są zrzucane zimą. Same krzewy opisywane są jako gęsto ulistnione[8].
- Kwiaty
- Promieniste, obupłciowe, pojedyncze, rozwijają się na szczytach pędów, są relatywnie duże i zazwyczaj pachnące (zapach opisywany jest jako podobny do aromatu truskawek lub ananasa[8]). Składają się z 15–30 mięsistych listków okwiatu, zachodzących na siebie i spiralnie rozmieszczonych na dnie kwiatowym[6]. Płatki są kasztanowate do ciemnoczerwonobrązowych[8]. Pręcików jest 10–20, ułożonych spiralnie, z krótkimi i owłosionymi nitkami. Pylniki są dwukomorowe i zewnątrzpylne (główka odwrócona na zewnątrz). Prątniczków jest 11–25, są owłosione. Zalążnia górna składa się z 10–35 wolnych owocolistków – każdy zawierający dwie całkowicie odwrócone komory[6][8].
- Owoce
- Owocostany złożone z licznych niełupek o kształcie od podłużnego do eliptycznego[6]. Nasiona do 6 mm długości[8].
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]- Pozycja systematyczna
Jeden z rodzajów z podrodziny Calycanthoideae Burnett w obrębie rodziny kielichowcowatych Calycanthaceae. Rodzina ta jest kladem bazalnym rzędu wawrzynowców z kladu magnoliowych, będących jedną ze starszych linii rozwojowych okrytonasiennych[1].
W niektórych ujęciach gatunek azjatycki – Calycanthus chinensis wyodrębniany bywa do osobnego, monotypowego rodzaju Sinocalycanthus (jako S. chinensis)[8].
- Lista gatunków[4]
- Calycanthus brockianus Ferry & Ferry f.
- Calycanthus chinensis (W.C.Cheng & S.Y.Chang) P.T.Li – kielichowiec chiński
- Calycanthus floridus L. – kielichowiec wonny
- Calycanthus occidentalis Hook. & Arn. – kielichowiec zachodni
Zastosowanie
[edytuj | edytuj kod]Rośliny z tego rodzaju uprawiane są jako rośliny ozdobne. Wysuszona aromatyczna kora kielichowca wonnego wykorzystywana była jako przyprawa – substytut cynamonu[9].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2016-08-06] (ang.).
- ↑ a b Calycanthus. Index Nominum Genericorum (ING). [dostęp 2016-07-18]. (ang.).
- ↑ a b Calycanthus. [w:] Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2016-07-18]. (ang.).
- ↑ a b Calycanthus. The Plant List. [dostęp 2016-07-17]. (ang.).
- ↑ Calycanthus. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2016-07-18]. (ang.).
- ↑ a b c d e f Calycanthus. Plantes & botanique. [dostęp 2016-07-18]. (fr.).
- ↑ Lewis Nelson i inni, Handbook of poisonous and injurious plants, wyd. 2, New York: New York Botanical Garden, 2007, s. 106-107, ISBN 978-0-387-31268-2, OCLC 77537459 .
- ↑ a b c d e f g h Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. I. Trees and shrubs. London: Macmillan, 1988, s. 72. ISBN 0-333-73003-8.
- ↑ D. J. Mabberley: The Plant-book: A Portable Dictionary of the Vascular Plants (Second Edition). Cambridge University Press, 1997, s. 118. ISBN 978-0-521-41421-0. (ang.).