Jean-Paul Belmondo
![]() Jean-Paul Belmondo (1960) | |
Imię i nazwisko |
Jean-Paul Charles Belmondo |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
9 kwietnia 1933 |
Data i miejsce śmierci |
6 września 2021 |
Zawód |
aktor, producent filmowy |
Współmałżonek |
Elodie Constantin |
Lata aktywności |
1953–2015 |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | |
![]() |
Jean-Paul Charles Belmondo, zwany Bébel (ur. 9 kwietnia 1933 w Neuilly-sur-Seine, zm. 6 września 2021 w Paryżu[1]) – francuski aktor i producent filmowy. Jedna z twarzy francuskiej Nowej Fali. Najbardziej znany z ról w filmach Do utraty tchu (1960), Szpicel (1962), Szalony Piotruś (1965) i Podróż rozpieszczonego dziecka (1988)[2].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Wczesne lata
[edytuj | edytuj kod]Urodził się w Neuilly-sur-Seine[3][4], w regionie Île-de-France, w departamencie Hauts-de-Seine jako syn paryskiego rzeźbiarza pieds-noirs Paula Belmondo (1898–1982), urodzonego w Algierii, którego rodzice pochodzili z Sycylii i Piemontu[5] i tancerki Sarah Rainaud-Richard (1901–1997). Ma starszego brata – Alaina (ur. 1931). Jako dziecko chciał być klownem[6]. W młodości nie był dobrym uczniem w szkole[7][8], ale rozwinął wielką pasję do amatorskiego boksu i piłki nożnej[9][10].
Kariera
[edytuj | edytuj kod]W wieku 17 lat zaczął grać na scenie. W 1954 roku studiował w szkole sztuk dramatycznych Conservatoire national supérieur d’art dramatique (CNSAD) w Paryżu[11]. Od roku 1955 rozpoczął karierę filmową, grając drobne role, w tym w filmie krótkometrażowym Molière (1956) i komedii Pieszo, konno i wozem (À pied, à cheval et en voiture, 1957). Na planie komedii Bądź piękna i milcz (Sois belle et tais-toi, 1958) w roli Pierrota poznał Alaina Delona, z którym zagrał jeszcze w następnych czterech innych obrazach – Sławne miłości (Amours célèbres, 1961), Czy Paryż płonie? (Paris brûle-t-il?, 1966), Borsalino (1970) i Dziewczyna dla dwóch (Une chance sur deux, 1998)[12].
Jednak dopiero rola Michela Poiccarda / Laszlo Kovacsa w Jean-Luca Godarda Do utraty tchu (À bout de souffle, 1960) przyniosła mu sławę i stała się jedną z kluczowych postaci francuskiej Nowej Fali[13]. Za tytułową rolę w dramacie wojennym Jean-Pierre’a Melville’a Ksiądz Leon Morin (Léon Morin, prêtre, 1961) był nominowany do Nagrody Brytyjskiej Akademii Filmowej jako najlepszy aktor zagraniczny[14]. W komedii Skórka z banana (Peau de banane, 1963) u boku Jean-Pierre’a Marielle wystąpił jako Michel Pollard Thibault, były mąż Jeanne Moreau. Jako Ferdinand „Piotruś” Griffon w melodramacie Jean-Luca Godarda Szalony Piotruś (Pierrot le Fou, 1965) zdobył nominację do Nagrody Brytyjskiej Akademii Filmowej jako najlepszy aktor zagraniczny[14]. Za rolę ekscentrycznego policjanta Antoniego Ceruttiego (komisarza dywizji Stanislasa Borowitza), który zaczyna działać na granicy prawa, by dopaść przestępców odpowiedzialnych za zabójstwo w komedii kryminalnej Georges’a Lautnera Glina czy łajdak (Flic ou voyou, 1979) był nominowany do Nagrody Jupitera[14].
W wieku trzydziestu lat wydał autobiografię 30 lat, 25 filmów, choć grał w nich zaledwie od sześciu lat. Filmy przyniosły mu sławę i pieniądze, lecz jego pasją pozostał teatr.
Odznaczony Orderem Narodowym Zasługi (klasa IV – 1986[potrzebny przypis], klasa III – 1994[15], klasa II – 2017[16]), odznaczony Legią Honorową (klasa V – 1980[potrzebny przypis], klasa IV – 1991[potrzebny przypis], klasa III – 2007[17], klasa II – 2019[18]).
Za kreację Sama Liona w komediodramacie Claude’a Leloucha Podróż rozpieszczonego dziecka (Itinéraire d’un enfant gâté, 1988) zdobył nagrodę Cezara 1989 dla najlepszego aktora[14]. W 2011 odebrał honorową Złotą Palmę na 64. Festiwalu Filmowym w Cannes[14], a w 2016 został uhonorowany Złotym Lwem za całokształt twórczości na 73. Festiwalu Filmowym w Wenecji[14].
Był na okładkach magazynów takich jak „Life” (w listopadzie 1966), „Film” (w marcu 1974, w sierpniu 1985), „L’Officiel Hommes” (w lutym 1979), „Ekran” (w październiku 1983), „Paris Match” (w kwietniu 1993), „Gala” (w maju 2011), „GQ” (w kwietniu 2014, w kwietniu 2018) i „Esquire” (w lutym 2015, w listopadzie 2017)[19].
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]4 grudnia 1953 poślubił Elodie Constantin, z którą miał trójkę dzieci: córki – Patricie (ur. 1953, zm. 1993)[20] i Florence (ur. 1960) oraz syna Paula Alexandre (ur. 23 kwietnia 1963)[21], który został kierowcą wyścigowym. Jednak 29 września 1966 doszło do rozwodu. Związany był z Ursulą Andress (1965–1972) i Laurą Antonelli (1972–1980)[22]. 29 grudnia 2002 ożenił się z Natty Tardivel, z którą miał córkę Stellę (ur. 13 sierpnia 2003). 5 września 2008 rozwiódł się[23]. W latach 2008–2012 związany był z Barbarą Gandolfi[24].
22 sierpnia 2001 wyszedł z paryskiego szpitala, w którym spędził dwa tygodnie z powodu udaru mózgu.
Śmierć
[edytuj | edytuj kod]Zmarł 6 września 2021 w swoim domu w Paryżu w wieku 88 lat, po okresie złego stanu zdrowia[25]; został pochowany 10 września na cmentarzu Père-Lachaise w Paryżu.
Filmografia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2c/Jean-Paul_Belmondo_2013_3.jpg/220px-Jean-Paul_Belmondo_2013_3.jpg)
- 2009: Un homme et son chien jako Charles
- 2000: Moja krew (L’Aîné des Ferchaux) jako Paul Ferchaux
- 2000: Amazonka (Amazone) jako Edouard
- 2000: Aktorzy (Les Acteurs) jako on sam
- 1999: Być może (Peut-être) jako Ako
- 1998: Dziewczyna dla dwóch (Une chance sur deux) jako Léo Brassac
- 1996: Désiré jako Désiré
- 1995: Sto i jedna noc (Les Cent et une nuits) jako profesor Bébel
- 1995: Nędznicy (Les Misérables) jako Henri Fortin/Jean Valjean/Roger Fortin
- 1992: Obrońca (L’Inconnu dans la maison) jako Loursat
- 1988: Podróż rozpieszczonego dziecka (Itinéraire d’un enfant gâté) jako Sam Lion
- 1987: W imię przyjaźni (Le Solitaire) jako Stan Jalard
- 1985: Skok (Hold-Up) jako Grimm
- 1984: Złoto dla pazernych (Les Morfalous) jako Pierre Augagneur
- 1984: Wesołych Świąt (Joyeuses Pâques) jako Stephane Margelle
- 1983: Raptus (Le Marginal) jako komisarz Phil Jordan
- 1982: As nad asy (L’As des as) jako Jo Cavalier
- 1981: Zawodowiec (Le Professionnel) jako Josselin Beaumont (Joss)
- 1979: Glina czy łajdak (Flic ou voyou) jako Antonio Cerutti/Stanislas Borovitz
- 1979: Błazen (Le Guignolo) jako Alexandre Dupré
- 1977: Dubler (L’Animal) jako Mike Gaucher i Bruno Ferrari
- 1976: L’Alpagueur jako Roger Pilard
- 1976: Ciało mojego wroga (Le Corps de mon ennemi) jako François Leclercq
- 1975: Niepoprawny (L’Incorrigible) jako Victor Vauthier
- 1975: Strach nad miastem (Peur sur la ville) jako komisarz Jean Letellier
- 1974: Stavisky... jako Serge Alexandre Stavisky
- 1973: L’Héritier jako Barthelemy Cordell
- 1973: Le Magnifique jako Bob Saint-Clair/François Merlin
- 1972: La Scoumoune jako Roberto Borgo
- 1972: Doktor Popaul (Docteur Popaul) jako dr Paul Simay
- 1971: Cenny łup (Le Casse) jako Azad
- 1971: Małżonkowie roku drugiego (Les Mariés de l’an II) jako Nicolas Philibert
- 1970: Borsalino jako Francois Capella
- 1969: Mężczyzna, który mi się podoba (Un homme qui me plaît) jako Henri
- 1969: Syrena z Missisipi (La Sirène du Mississippi) jako Louis Mahé
- 1969: Mózg (Le Cerveau) jako Arthur Lespinasse
- 1968: Człowiek w pięknym krawacie (Ho!) jako François Holin (Ho)
- 1967: Casino Royale jako francuski legionista
- 1967: Życie złodzieja (Le Voleur) jako Georges Randal
- 1966: Kochany łobuz (Tendre voyou) jako Tony Marechal
- 1966: Czy Paryż płonie? (Paris brûle-t-il?) jako Pierreflot/Y. Morandat
- 1965: Par un beau matin d’été jako Francis
- 1965: Człowiek z Hongkongu (Les Tribulations d’un chinois en Chine) jako Arthur Lempereur
- 1965: Szalony Piotruś (Pierrot le fou) jako Ferdinand Griffon zwany Piotrusiem
- 1964: 100 tysięcy dolarów w słońcu (Cent mille dollars au soleil) jako Rocco
- 1964: Weekend w Zuydcoote (Week-end a Zuydcoote) jako Julien Maillat
- 1964: Échappement libre jako David Ladislas
- 1964: Człowiek z Rio (L’Homme de Rio) jako Adrien Dufourquet
- 1964: Polowanie na mężczyznę (La Chasse à l’homme) jako Fernand
- 1963: Le Doulos jako Silien
- 1963: Dragées au poivre jako Raymond
- 1963: Młodszy Ferchau (L’Aîné des Ferchaux) jako Michel Maudet
- 1963: Peau de banane jako Michel
- 1963: Wzburzone morze (Mare matto) jako Il Livornese
- 1962: Małpa w zimie (Un singe en hiver) jako Gabriel Fouquet
- 1962: Il Giorno più corto
- 1962: Cartouche-zbójca (Cartouche) jako Louis-Dominique Bourguignon alias Cartouche
- 1961: Un nommé La Rocca jako Roberto La Rocca
- 1961: Ksiądz Leon Morin (Léon Morin, prêtre) jako Leon Morin
- 1961: Kobieta jest kobietą (Une Femme est une femme) jako Alfred Lubitsch
- 1961: Syn marnotrawny (La Viaccia) jako Amerigo
- 1961: Sławne miłości (Amours célèbres) jako Lauzun
- 1960: La Française et l’amour jako Gilles
- 1960: Les Distractions jako Paul
- 1960: Charlotte et son jules jako Jean
- 1960: Ryzykanci (Classe tous risques) jako Eric Stark
- 1960: List nowicjuszki (Lettere di una novizia) jako Giuliano Verdi
- 1960: Matka i córka (La Ciociara) jako Michele
- 1960: Do utraty tchu (À bout de souffle) jako Michel Poiccard alias Laszlo Kovacs
- 1960: Moderato Cantabile jako Chauvin
- 1959: Ein Engel auf Erden jako Michel Barrot
- 1959: Les Trois mousquetaires jako D’Artagnan
- 1959: Na dwa spusty (À double tour) jako Laszlo Kovacs
- 1958: Bądź piękna i milcz (Sois belle et tais-toi) jako Pierrot
- 1958: Un drôle de dimanche jako Patrick
- 1958: Les Copains du dimanche jako Trebois
- 1958: Oszuści (Les Tricheurs) jako Lou
- 1957: À pied, à cheval et en voiture jako Venin
- 1956: Molière jako Le Merluche
Nagrody
[edytuj | edytuj kod]Rok | Nagroda | Kategoria | Film |
---|---|---|---|
1989 | Cezar | Najlepszy aktor[26] | Podróż rozpieszczonego dziecka (1988) |
2011 | 64. MFF w Cannes | Honorowa Złota Palma za całokształt twórczości[14] | – |
2016 | 73. MFF w Wenecji | Honorowy Złoty Lew za całokształt twórczości[26] | – |
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ La mort de Jean-Paul Belmondo, star populaire du cinéma français. lemonde.fr. [dostęp 2021-09-06]. (fr.).
- ↑ Lucia Bozzola: Jean-Paul Belmondo Biography. AllMovie. [dostęp 2022-09-06]. (ang.).
- ↑ Jean-Paul Belmondo – Sztárlexikon. Starity.hu. [dostęp 2017-08-02]. (węg.).
- ↑ Personalidade: Jean-Paul Belmondo (França). InterFilmes.com. [dostęp 2017-08-02]. (port.).
- ↑ Paul Belmondo (1898–1982). Find a Grave. [dostęp 2017-08-02]. (ang.).
- ↑ Jean-Paul Belmondo: Les 400 coups de Bébel. France Dimanche. [dostęp 2017-08-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-08-03)]. (fr.).
- ↑ Christian Brincourt: Jean-Paul Belmondo: “80 piges, au fond de moi, je ny crois pas”. „Paris Match”, 2013-04-14. [dostęp 2022-12-18]. (fr.).
- ↑ Les racines de Jean-Paul Belmondo. Geneanet, 2021-09-14. [dostęp 2022-12-18]. (fr.).
- ↑ France Bleu: Jean-Paul Belmondo, le passionné de sport. France Bleu, 2021-09-06. [dostęp 2022-12-18]. (fr.).
- ↑ Olivier De Bruyn: Football, boxe, … Jean-Paul Belmondo et le sport, une grande histoire d’amour. Marianne, 2021-09-06. [dostęp 2022-12-18]. (fr.).
- ↑ Jean-Paul Belmondo. AlloCiné. [dostęp 2017-08-02]. (fr.).
- ↑ Jean-Paul Belmondo. MYmovies.it. [dostęp 2017-08-02]. (wł.).
- ↑ Jean-Paul Belmondo. Listal. [dostęp 2017-08-02]. (ang.).
- ↑ a b c d e f g Jean-Paul Belmondo Awards. FamousFix.com. [dostęp 2021-05-27]. (ang.).
- ↑ Décret du 14 mai 1994 portant promotion et nomination. JORF 1994. [dostęp 2017-08-02]. (fr.).
- ↑ Décret du 2 mai 2017 portant élévation aux dignités de grand’croix et de grand officier [online], JORF 2017 [dostęp 2021-09-07] (fr.).
- ↑ Décret du 6 avril 2007 portant promotion. JORF 2007. [dostęp 2017-08-02]. (fr.).
- ↑ Décret du 13 juillet 2019 portant élévation aux dignités de grand’croix et de grand officier [online], JORF 2019 [dostęp 2021-09-07] (fr.).
- ↑ Jean-Paul Belmondo Magazines. FamousFix.com. [dostęp 2021-05-27]. (ang.).
- ↑ Patricia Belmondo w bazie IMDb (ang.)
- ↑ Paul Belmondo w bazie IMDb (ang.)
- ↑ Mort de Laura Antonelli, star italienne des années 1970 et ex-femme de Jean-Paul Belmondo. AlloCiné. [dostęp 2021-09-06]. (fr.).
- ↑ Natty Belmondo w bazie IMDb (ang.)
- ↑ Jean-Paul Belmondo Relationships. FamousFix.com. [dostęp 2021-05-27]. (ang.).
- ↑ Rick Lyman: Jean-Paul Belmondo, Magnetic Star of the French New Wave, Dies at 88. „The New York Times”, 6 września 2021. [dostęp 2021-09-06]. (ang.).
- ↑ a b Jean-Paul Belmondo Awards. AllMovie. [dostęp 2022-12-18]. (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Jean-Paul Belmondo w bazie IMDb (ang.)
- Jean-Paul Belmondo w bazie Filmweb
- Jean-Paul Belmondo w bazie Notable Names Database (ang.)
- ISNI: 0000000121486124
- VIAF: 116675373
- LCCN: n84060101
- GND: 118508733
- BnF: 12199589m
- SUDOC: 030615941
- SBN: RAVV089329
- NLA: 35855058
- NKC: jn20000700148
- BNE: XX1187319
- NTA: 07092208X
- BIBSYS: 90850426
- CiNii: DA12219956
- PLWABN: 9810553228605606
- NUKAT: n2006100721
- J9U: 987007442004005171
- LNB: 000193445
- BNA: 000060888
- CONOR: 47993443
- BLBNB: 001508717
- KRNLK: KAC2020K9665
- LIH: LNB:CWPu;=B1
- Francuscy aktorzy filmowi
- Francuscy aktorzy teatralni
- Francuscy aktorzy telewizyjni
- Francuzi odznaczeni Orderem Sztuki i Literatury
- Komandorzy Legii Honorowej
- Komandorzy Orderu Sztuki i Literatury
- Laureaci Cezara
- Ludzie urodzeni w Neuilly-sur-Seine
- Urodzeni w 1933
- Zmarli w 2021
- Pochowani na Cmentarzu Père-Lachaise w Paryżu
- Francuzi pochodzenia włoskiego