Hans Egede
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
31 stycznia?/10 lutego 1686 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
Hans Nielsen Egede (ur. 31 stycznia?/10 lutego 1686 w Harstad, zm. 5 listopada 1758 w Falster) – norweski misjonarz luterański, nazywany Apostołem Grenlandii. Pochodził z jednej z wysp położonego na północy Norwegii archipelagu Lofotów. Usłyszał tam opowieści o zielonym lądzie, na którym osiedlali się wikingowie, z którymi kontakt został utracony wiele lat przedtem. W maju 1721 poprosił króla duńskiego Fryderyka IV o pozwolenie na założenie kolonii i misji, zakładając, że zamieszkujący Grenlandię oddalili się od chrześcijańskiej religii. Fryderyk udzielił tego zezwolenia.
Egede wylądował na zachodnim wybrzeżu Grenlandii 3 lipca. Poszukiwał wioski wikingów, ale nie odnalazł żadnych potomków skandynawskich osadników. Zamiast tego spotkał Inuitów, pośród których rozpoczął działalność misyjną. Studiował język mieszkańców Grenlandii, na który przełożył chrześcijańskie teksty.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/38/Hans_Egede_sea_serpent_1734.jpg/220px-Hans_Egede_sea_serpent_1734.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/40/Hans_Poulsen_Egede.jpg/220px-Hans_Poulsen_Egede.jpg)
Egede założył osadę Godthåb (obecnie Nuuk), która w późniejszym czasie stała się stolicą Grenlandii. W 1724 ochrzcił pierwsze tamtejsze dziecko. Nowy król duński, Chrystian VI, wezwał do powrotu wszystkich Europejczyków z Grenlandii w 1730. Jednakże Egede pozostał, przekonany do tego przez żonę, Gertrudę. Jego książka Det gamle Grønlands nye Perlustration, którą napisał w 1729, została przetłumaczona na kilka języków.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2e/Hans_Egedes_Kirke_Copenhagen_2.jpg/200px-Hans_Egedes_Kirke_Copenhagen_2.jpg)
W 1734 epidemia ospy pojawiła się wśród Inuitów. Na skutek choroby w 1735 zmarła Gertruda Egede. Hans Egede zostawił swego syna Paula na Grenlandii i przybył wraz z córką i drugim synem Nielsem do Kopenhagi 9 sierpnia 1736. Pomimo tego w 1740 został biskupem Grenlandii. W 1747 napisał katechizm do użytku na Grenlandii.
Egede stał się narodowym grenlandzkim „świętym”, a miasto Aasiaat upamiętnia jego postać w duńskiej wersji swej nazwy „Egedesminde”. Zostało ono założone przez syna Hansa, Nielsa Egedego w 1759 roku na półwyspie Eqalussuit, ale przeniesione na wyspę Aasiaat w 1763. Nowa osada znalazła się na miejscu dawnej wsi inuickiej.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Hans Egede w historii Norwegii. nettportal.samlaget.no. [zarchiwizowane z tego adresu (2004-08-22)]. (norw.)
- „Hans Egede, Apostoł Grenlandii” (ang.)
- Hasło z Encyclopædia Britannica z 1911 r. (ang.)
- ISNI: 0000000120216990
- VIAF: 17310423
- LCCN: n79100792
- GND: 118687980
- LIBRIS: 20dggfnl4b25n48
- BnF: 12411787d
- SUDOC: 033230609
- SBN: UFIV066540
- NLA: 61541438
- NKC: ola2011641519
- DBNL: poul007
- NTA: 072313528
- BIBSYS: 90109159
- CiNii: DA10336041
- Open Library: OL2066390A
- PLWABN: 9810629759605606
- NUKAT: n2017047457
- J9U: 987007604879405171
- LIH: LNB:V*322019;=BD