Gildas Mędrzec
![]() Rzeźba przedstawiająca postać świętego Gildasa (Morbihan, Francja). | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
ok. 570 |
Czczony przez | |
Wspomnienie |
Gildas Mędrzec, Gildas Mądry (ur. ok. 500 w Arecluta w dzis. Szkocji, zm. 29 stycznia ok. 570 w Île-d’Houat w Bretanii) – opat, święty Kościoła katolickiego, nauczyciel i pierwszy historyk brytyjski[1][2].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Pochodził ze szlacheckiej rodziny[3]. Według najwcześniejszych zapisków urodził się w Arecluta (Dumbarton) i został oddany na wychowanie Iltutowi z Glamorgan do jego szkoły w Llan Litud, która znajdowała się w południowej Walii, gdzie kształcił się wraz z Pawłem Aurelianem i Samsonem[1][4][5][6][7]. Święcenia przyjął w 518[3]. W 520 roku w czasie pielgrzymki do Rzymu odwiedził Rawennę, a w drodze powrotnej Île-d’Houat[2][5]. W Saint-Gildas-de-Rhuys (wtedy Rhuys) założył opactwo[2][5]. Według innych źródeł miał w Walii zawrzeć związek małżeński, a owdowiawszy podjąć studia u Iltuta[2]. Do Walii powrócił w 527 roku[2]. Posługę realizował prowadząc działalność misyjną na północy i w Irlandii, gdzie po śmierci Świętego Patryka, na wezwanie Brygidy z Kildare, podjął się przywrócenia dyscypliny klasztornej[5][3].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/07/D%C3%A9ols_-_Abbey_-_2.jpg/240px-D%C3%A9ols_-_Abbey_-_2.jpg)
Prace, których autorstwo przypisywane są Gildasowi, to powstały prawdopodobnie w opactwie Rhuys: De Excidio et Conquestu Britanniae będący jedynym źródłem wiedzy o historii Celtów zamieszkujących Brytanię w okresie od przybycia Rzymian aż do czasów współczesnych autorowi, a także listy, penitencjarz (kanon pokutniczy), oraz Lorica[5][2]. Pod koniec życia przeniósł się do Île-d’Houat i tam zmarł około 570 roku[3]. Zgodnie z jego życzeniem ciało zostało złożone w łodzi i oddane morzu, ale po odnalezieniu na brzegu pochowane zostało 11 maja na terenie klasztoru w Rhuys[3]. W 919 roku, wobec groźby inwazji ze strony Normanów, dokonano translacji relikwii do klasztoru w Déols, gdzie spoczywały do rewolucji francuskiej[3].
Patronat
[edytuj | edytuj kod]Święty Gildas Mędrzec jest patronem parafii, kościołów i kaplic, szczególnym miejscem kultu jest diecezja Vannes[3].
Ikonografia
[edytuj | edytuj kod]W ikonografii chrześcijańskiej przedstawiany jest z atrybutem jakim jest dzwonek[3].
Dzień obchodów
[edytuj | edytuj kod]Wspomnienie liturgiczne obchodzone jest w dies natalis (29 stycznia)[5][2][3].
Znaczenie
[edytuj | edytuj kod]Żywot świętego Gildasa Mędrca spisał, na podstawie dostępnych materiałów, w 1060 roku Vitale, opat klasztoru w Rhuys[3]. Informacje o szczegółach życia i dokonaniach Gildasa Mędrca podważane są przez A. Wade-Evansa, który kwestionuje także autorstwo przypisywanych mu pism. Henryk Fros przytacza też opinie iż De Excidio Britanicae miało powstać w Somerset lub południowej Walii przed 547 rokiem[5]. Mimo tych wątpliwości postać otacza cześć i nimb świętości, a dzieło pisane z perspektywy nauczyciela i mentora, nie historyka zawierające krytykę wad i nadużyć wśród świeckich i duchowieństwa tego okresu jest pierwszym i jedynym spisanym świadectwem historii Celtów[5][2].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 2: D-G. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 1997, kol. 488. ISBN 83-7097-374-4.
- ↑ a b c d e f g h Hugo Hoever (SOCist): Żywoty świętych Pańskich. przekład Zbigniew Pniewski. Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1983, s. 42.
- ↑ a b c d e f g h i j Antonio Borrelli: San Gildas di Rhuys Abate. 6 czerwca 2006. (wł.).
- ↑ Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 3: H-Ł. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 1997, kol. 132. ISBN 83-7097-464-3.
- ↑ a b c d e f g h Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 2: D-G. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 1997, kol. 489. ISBN 83-7097-374-4.
- ↑ Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 4: M-P. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 2000, kol. 557. ISBN 83-7097-671-9.
- ↑ Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 5: R-U. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 2005 (wznowienie), kol. 188. ISBN 83-7318-376-0.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Gildas Mędrzec – DEON.pl z inicjatywy SJ i Wydawnictwa WAM
- ISNI: 0000000374440271, 0000000449269158
- VIAF: 203402485
- LCCN: n85112337
- GND: 118717456
- LIBRIS: sq4669gb3ht41lm
- BnF: 11943565c
- SUDOC: 029009693
- SBN: BVEV041070
- NLA: 35858262
- NKC: xx0311779
- BNE: XX1188819
- NTA: 072296658
- BIBSYS: 90807602
- CiNii: DA02805894
- Open Library: OL1628262A
- PLWABN: 9810573032105606
- NUKAT: n2002040811
- OBIN: 10718
- J9U: 987007301767605171
- LNB: 000044688
- WorldCat: lccn-n85112337