František Běhounek
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Narodowość |
Czech |
Język |
czeski |
Alma Mater | |
Dziedzina sztuki |
podróżniczo-przygodowe, fantastyka |
Odznaczenia | |
Order Republiki, Order Pracy, Medal miasta Paryża |
František Běhounek (ur. 28 października 1898 w Pradze, zm. 1 stycznia 1973 w Karlowych Warach) – czeski podróżnik, pisarz i naukowiec (fizyk), autor popularnych powieści przygodowych i fantastycznonaukowych przeznaczonych głównie dla młodzieży. Był także tłumaczem powieści podróżniczych i z dziedziny fantastyki naukowej; esperantysta.
Życie i działalność
[edytuj | edytuj kod]Absolwent Uniwersytetu Karola w Pradze, gdzie w 1922 otrzymał doktorat w dziedzinie nauk przyrodniczych. Dzięki uzyskaniu stypendium studiował w Paryżu radiologię pod kierunkiem Marii Skłodowskiej-Curie (1920-22). Po powrocie do kraju założył praski Państwowy Instytut Radiologiczny (1926), którym kierował w latach 1933-45. W 1928 uczestniczył w zakończonej katastrofą wyprawie Umberto Nobilego na biegun północny na sterowcu „Italia”. W okresie międzywojennym prowadził także badania pomiarowe na Spitsbergenie i był współtwórcą (1933-36) obserwatorium dla badań elektryczności atmosferycznej na Jeziorze Szczyrbskim.
Od 1951 kierował Instytutem Onkologicznym. Jako wybitny naukowiec był m.in. wykładowcą Uniwersytetu Karola, członkiem Czechosłowackiej Akademii Nauk i oficjalnym ekspertem czechosłowackim w UNESCO do badań promieniowania atomowego.
Działalność literacką zapoczątkował w 1928 publikacją opowieści Trosečníci na kře ledové (Rozbitkowie ma morzu polarnym), opartej na własnych przeżyciach i przełożonej na wiele języków (nowe opracowanie 1955). W swej twórczości beletrystycznej nawiązywał do pisarstwa Juliusza Verne’a.
Powieści (wybór[1])
[edytuj | edytuj kod]- 1944 Księga Robinsonów (Wydawnictwo Śląsk, Katowice 1966)
- 1946 Ślady wśród lodów (Nasza Księgarnia, Warszawa 1972)
- 1948 Komando pułkownika Brenta (Wyd. Śląsk, Katowice 1957)
- 1948 W niewoli Matabelów (Wyd. Śląsk, Katowice 1961)
- 1955 Rozbitkowie na morzu polarnym (Wydawnictwo Śląsk, Katowice 1974)
- 1956 Akcja „L” (Wyd. Śląsk, Katowice 1962)
- 1958 Robinsonowie kosmosu (Wyd. Śląsk, Katowice 1964)
- 1966 Wąwóz pod Rjukanem (Wyd. Śląsk, Katowice 1971)
- 1967 Na dwóch planetach (Wyd. Śląsk, Katowice 1967)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Tylko w przekładach polskich – według katalogu Biblioteki Narodowej (podano wydawcę i rok pierwszego wydania).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- ISNI: 0000000107813416
- VIAF: 51817132
- LCCN: nr87000114
- GND: 125975937
- NDL: 00715115
- LIBRIS: fcrtnl4z25s15sn
- BnF: 12782597c
- SBN: RAVV080968
- NLA: 35771753
- NKC: jk01011367
- BNE: XX1203039
- NTA: 06766895X
- BIBSYS: 3024983
- CiNii: DA19512711
- PLWABN: 9810538628605606
- NUKAT: n96001541
- NSK: 000732483
- CONOR: 58198371
- BNC: 000501875
- LIH: LNB:CqFZ;=Bq
- Absolwenci Uniwersytetu Karola
- Czechosłowaccy fizycy
- Czescy autorzy fantastyki
- Czescy fizycy XX wieku
- Czescy pisarze
- Czescy podróżnicy i odkrywcy
- Czescy twórcy literatury dziecięcej i młodzieżowej
- Esperantyści
- Ludzie urodzeni w Pradze
- Pisarze związani z Pragą
- Pochowani na Cmentarzu Vinohradskim w Pradze
- Urodzeni w 1898
- Zmarli w 1973