Strucla
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/Strucla_sweet_bread02.jpg/220px-Strucla_sweet_bread02.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e4/Dresdner_Christstollen_141228_AW.jpg/220px-Dresdner_Christstollen_141228_AW.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c0/2016_1221_Kerststol.jpg/220px-2016_1221_Kerststol.jpg)
Strucla – wyrób ciastkarski[1] w postaci podłużnej słodkiej bułki z nadzieniem[2][3]. Strucle często wypiekane są z ciasta zaplecionego w warkocz[4] (podobnie do chałki[5]) lub zwiniętego w rulon (jak rolada)[6].
Dawniej nazywana struclem[7] – obecnie ta forma jest uznawana za niepoprawną[8]. Strucla regionalnie bywa nazywana też strudlem[9]. Według Wielkiego słownika języka polskiego PAN jest to mylne zastosowanie słowa „strudel”[3][8].
Według Wielkiego słownika języka polskiego PAN, nazwy „strucla” i „strucel” wywodzą się z niem. Strutzel[2][3]. Encyklopedia staropolska Glogera (1900–1903) wskazywała na słowo Strietzel[4], słownik etymologiczny Brücknera (1927) wskazywał na Strutzel oraz Stritzel (sic!)[7].
Kuchnia niemiecka
W tradycyjnej kuchni niemieckiej na Święta Bożego Narodzenia przygotowywana jest charakterystyczna strucla z bakaliami pod nazwą Stollen . Niektórzy przyjmują, że już w 1329 Stollen został przygotowany na konkurs cukierniczy[10]. Strucla dała nazwę najstarszemu jarmarkowi bożonarodzeniowemu w Niemczech – drezdeńskiemu Striezelmarktowi (przywilej jego organizacji wydano w 1434)[11]. To popularne – zwyczajowo przygotowywane ręcznie na jarmark – ciasto, występuje pod nazwą Dresdner Stollen, Dresdner Christstollen a także Dresdner Weihnachtsstollen i jest produktem o zastrzeżonym przez Komisję Europejską chronionym oznaczeniu geograficznym (ChOG)[10]. Stucle plecione mają odwoływać się do Dzieciątka Jezus zawiniętego w pieluszki[11].
Kuchnia polska
W kuchni polskiej strucle nadziewa się owocami (np. jabłkami[9]) lub ich przetworami (marmoladą[9][12], powidłami[3][13] a nawet rodzynkami z cykatą[14])[1], masami makowymi[3][13][1][15][6], orzechowymi[1][16][17], kokosowymi[1], migdałowymi[13], twarogowymi[3][1][9] itp. Z wierzchu mogą być lukrowane[6][5], oblewane roztopioną czekoladą[18], posypane cykatą[18], orzechami[18], makiem[19], czarnuszką[19] lub zwieńczone kruszonką[18]. W dawnej literaturze spotyka się strucle postne[15] – przygotowywane bez użycia jaj i masła, w których mleko zwyczajne zastąpione jest mlekiem migdałowym[19].
Wersja zawijana z masą makową jest ciastem świątecznym zarówno w okresie bożononarodzeniowym, jak i wielkanocnym (zobacz: makowiec). Jedne z najstarszych krajowych przedstawień strucli odnaleźć można na miniaturze w XVI-wiecznym pontyfikale Erazma Ciołka[4]. Strucle wspomina również Władysław Reymont w „Chłopach”[9][20]:
(…) wszędzie na gwałt pieczono chleby i one strucle świąteczne, oprawiano śledzie, wiercono w niepolewanych donicach mak do klusek. (…) A Jagna z zakasanymi po ramiona rękawami miesiła w dzieży ciasto i przy matczynej pomocy piekła strucle tak długachne, że widziały się jako te lechy[a] w sadzie, na których pietruszkę zasiewają (…)
Na liście produktów tradycyjnych znajdują się strucle:
- „choszczeńska strucla z makiem” (woj. zachodniopomorskie) zwijana w rulon, z masą makową i bakaliami[21],
- „strucla makowa brzozowska” (woj. podkarpackie) zwijana w rulon, z masą makową i bakaliami[22],
- „kościelecką strucla makowa” (woj. małopolskie) zwijana w rulon, z nadzieniem makowym[23],
- „strudel (strucla)” (woj. lubuskie) zwijana w rulon, nadziewana makiem lub serem z cynamonem bądź marmoladą albo jabłkami[9].
Zobacz też
- strucla turecka (żulik)
- kerststol (strucla holenderska)
- rolada biszkoptowa
- strudel
Uwagi
Przypisy
- ↑ a b c d e f 1.4. Charakterystyka wyrobów piekarskich. [w:] Piekarz II: Wytwarzanie ciast na wyroby piekarskie [on-line]. Powiatowe Centrum Edukacji Zawodowej w Bytowie. [dostęp 2024-07-06].
- ↑ a b
strucla [w:] Słownik języka polskiego [online], PWN [dostęp 2024-07-05].
- ↑ a b c d e f
strucla [w:] Wielki słownik języka polskiego [online], Instytut Języka Polskiego PAN [dostęp 2024-07-05]. Uwaga: zobacz tamże Noty o użyciu.
- ↑ a b c s:Encyklopedia staropolska/Strucla
- ↑ a b Elżbieta Kiewnarska s:Pieczywo domowe/Strucle maślane
- ↑ a b c Elżbieta Kiewnarska s:Pieczywo domowe/Strucle z makiem
- ↑ a b s:Słownik etymologiczny języka polskiego/strucel
- ↑ a b
strucel (bułka) [w:] Wielki słownik języka polskiego [online], Instytut Języka Polskiego PAN [dostęp 2024-07-06]. Uwaga: zobacz tamże Noty o użyciu oraz Informacja normatywna.
- ↑ a b c d e f Strudel (strucla). [w:] Lista produktów tradycyjnych (woj. lubuskie) [on-line]. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 2018-06-03. [dostęp 2024-07-05]. Zobacz też: stara wersja strony, ze zdjęciem produktu, zarchiwizowana 2015-12-08.
- ↑ a b Dresdner Christstollen ChOG - Komisja Europejska [online], agriculture.ec.europa.eu [dostęp 2024-01-11] .
- ↑ a b Drezno: najstarszy jarmark w Niemczech – DW – 29.11.2009 [online], dw.com [dostęp 2024-01-11] .
- ↑ Elżbieta Kiewnarska s:109 potraw/Strucle z marmoladą
- ↑ a b c s:M. Arcta Słownik ilustrowany języka polskiego/Strucla
- ↑ Elżbieta Kiewnarska s:Pieczywo domowe/Strucle rodzynkowe
- ↑ a b s:Piekarstwo/Strucle
- ↑ Elżbieta Kiewnarska s:Pieczywo domowe/Strucle orzechowe
- ↑ Strucla z masą orzechową [online], Jakub Kuroń [dostęp 2024-01-22] .
- ↑ a b c d Przepisy na strucle drożdżowe idealne do kawy, herbaty i na spotkania towarzyskie, [w:] Pytanie na śniadanie (pytanienasniadanie.tvp.pl) [online], Telewizja Polska S.A, 7 grudnia 2022 [dostęp 2024-07-06] .
- ↑ a b c Elżbieta Kiewnarska s:109 potraw/Strucle postne
- ↑ Reymont: Chłopi. Tom 2, [w:] Biblioteka Literatury Polskiej w Internecie (literat.ug.edu.pl) [online], Katedra Kulturoznawstwa Wydział Filologiczny Uniwersytet Gdański [dostęp 2024-01-10] .
- ↑ Choszczeńska strucla z makiem. [w:] Lista produktów tradycyjnych (woj. zachodniopomorskie) [on-line]. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 2018-06-03. [dostęp 2024-07-05]. Zobacz też: stara wersja strony, z innym zdjęciem produktu, zarchiwizowana 2016-12-24.
- ↑ Strucla makowa brzozowska. [w:] Lista produktów tradycyjnych (woj. podkarpackie) [on-line]. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 2018-06-03. [dostęp 2024-07-05].
- ↑ Kościelecka strucla makowa. [w:] Lista produktów tradycyjnych (woj. małopolskie) [on-line]. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 2018-06-03. [dostęp 2024-07-05].