José Manuel Barroso
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
23 marca 1956 |
---|---|
Przewodniczący Komisji Europejskiej | |
Okres |
od 22 listopada 2004 |
Przynależność polityczna | |
Poprzednik | |
Następca | |
Premier Portugalii | |
Okres |
od 6 kwietnia 2002 |
Przynależność polityczna | |
Poprzednik | |
Następca | |
![]() | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
José Manuel Durão Barroso (wym. [ʒuˈzɛ mɐnuˈɛɫ duˈɾɐ̃w̃ bɐˈʁozu]; ur. 23 marca 1956 w Lizbonie[1]) – portugalski polityk, prawnik i nauczyciel akademicki. W latach 1992–1995 minister spraw zagranicznych w rządzie Aníbal Cavaco Silvy, od 1999 do 2004 przewodniczący Partii Socjaldemokratycznej. Premier Portugalii od 6 kwietnia 2002 do 17 lipca 2004. Od 22 listopada 2004 do 31 października 2014 przewodniczący Komisji Europejskiej.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Wykształcenie i działalność zawodowa
[edytuj | edytuj kod]Ukończył prawo na Uniwersytecie Lizbońskim, a także studia europejskie na Uniwersytecie Genewskim, na którym uzyskał również magisterium w zakresie nauk politycznych[1]. Pracował jako nauczyciel akademicki na uniwersytetach w Lizbonie i Genewie, jako profesor wizytujący wykładał na Uniwersytecie Georgetown. W latach 1995–1999 był dziekanem wydziału stosunków międzynarodowych na Universidade Lusíada de Lisboa[1].
Działalność polityczna
[edytuj | edytuj kod]W czasach studenckich należał do organizacji FEM-L, powiązanej z komunistycznym ruchem MRPP[2] i opozycyjnej wobec dyktatury Nowego Państwa. W 1980 został członkiem centroprawicowej Partii Socjaldemokratycznej (PSD)[1].
W 1985 po raz pierwszy uzyskał mandat posła do Zgromadzenia Republiki. Z powodzeniem ubiegał się o reelekcję w kolejnych wyborach w 1987, 1991, 1995, 1999 i 2002, zasiadając w portugalskim parlamencie IV, V, VI, VII, VIII i IX kadencji[3].
Również od 1985 obejmował funkcje rządowe w kolejnych gabinetach, którymi kierował Aníbal Cavaco Silva. Początkowo został sekretarzem stanu ds. wewnętrznych. W 1987 przeszedł na stanowisko sekretarza stanu ds. polityki i współpracy zagranicznej[1]. Z ramienia swojego rządu był zaangażowany w próby pokojowego rozwiązania wojny domowej w byłej portugalskiej kolonii Angoli[4]. W latach 1992–1995 sprawował urząd ministra spraw zagranicznych[5]. W 1995 PSD przeszła do opozycji, José Manuel Barroso przez rok stał na czele komisji spraw zagranicznych w Zgromadzeniu Republiki[1]. W 1999 został przewodniczącym Partii Socjaldemokratycznej, funkcję tę pełnił do 2004[5].
Kierowana przez niego PSD zwyciężyła w wyborach w 2002, zawiązując koalicję z Partią Ludową. 6 kwietnia 2002 José Manuel Barroso został nowym premierem, stając na czele XV rządu konstytucyjnego. Urząd ten sprawował do 17 lipca 2004[5][6]. Jego gabinet popierał interwencję w Iraku, prowadził restrykcyjną politykę gospodarczą, zmierzającą do ograniczenia deficytu budżetowego i zreformowania prawa pracy. Działania te nie spowodowały jednak szybkiego ożywienia gospodarki i zmniejszenia bezrobocia[4], przyczyniając się do spadku poparcia dla rządu i porażki Partii Socjaldemokratycznej w wyborach parlamentarnych w 2005.
Wybory do Parlamentu Europejskiego w 2004 przyniosły zwycięstwo Europejskiej Partii Ludowej. EPP dążyła do wyłonienia ze swoich szeregów przewodniczącego Komisji Europejskiej. Wybór padł na urzędującego premiera Portugalii, którego zaakceptowała Rada Europejska[7]. 22 lipca 2004 uzyskał wotum zaufania w Europarlamencie[8]. Jego pierwsza komisja rozpoczęła urzędowanie 22 listopada 2004. Po kolejnych eurowyborach w 2009 zaproponowano jego reelekcję na drugą kadencję. 22 września tegoż roku decyzję tę zaaprobował Parlament Europejski VII kadencji[8]. Druga komisja José Manuela Barroso urzędowała od 10 lutego 2010 do 31 października 2014. W okresie urzędowania prowadzono dalsze negocjacje akcesyjne, w tym zakończono procesy przyjmowania do Unii Europejskiej Rumunii i Bułgarii (w okresie I kadencji) oraz Chorwacji (w okresie II kadencji)[4]. Przyjęto w tym czasie zakładający reformę unijnych instytucji traktat lizboński, a także podejmowano działania celem przeciwdziałania zapoczątkowanemu w 2007 światowemu kryzysowi finansowemu[4].
Po zakończeniu drugiej kadencji José Manuel Barroso powrócił do pracy naukowej w tym jako profesor Universidade Católica Portuguesa i Uniwersytetu Genewskiego[9]. W lipcu 2016 został doradcą w londyńskim oddziale Goldman Sachs, zajmując się polityką banku wobec procesu opuszczenia Unii Europejskiej przez Wielką Brytanię[10]. Objęcie tego stanowiska tuż po upływie 18 miesięcy od odejścia z Komisji Europejskiej, chociaż będące zgodne z formalnymi wymogami dotyczącymi unikania konfliktu interesów, skłoniło europejskiego rzecznika praw obywatelskich do podjęcia inicjatywy na rzecz zaostrzenia zasad podejmowania pracy przez członków KE po zakończeniu kadencji[11].
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]Żonaty z Margaridą Sousa Uva, ma troje dzieci[1].
Odznaczenia i wyróżnienia
[edytuj | edytuj kod]Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/Buzek-van_rompuy-_barroso.jpg/220px-Buzek-van_rompuy-_barroso.jpg)
- Krzyż Wielki Orderu Chrystusa (1996, Portugalia)
- Wielki Łańcuch Orderu Infanta Henryka (2014, Portugalia)[12]
- Order Flagi Narodowej (2014, Albania)[13]
- Krzyż Wielki Orderu Krzyża Południa (1991, Brazylia)[14]
- Krzyż Wielki Orderu Rio Branco (1996, Brazylia)[14]
- Order Krzyża Ziemi Maryjnej I klasy (2009, Estonia)
- Krzyż Wielki Orderu Lwa Finlandii (1991, Finlandia)[14]
- Wielki Oficer Legii Honorowej (2014, Francja)
- Narodowy Order Zasługi, Współpracy i Rozwoju (Gwinea Bissau)[14]
- Krzyż Wielki Orderu Zasługi Cywilnej (1993, Hiszpania)[14]
- Krzyż Wielki Orderu Oranje-Nassau (1992, Holandia)[14]
- Krzyż Wielki Orderu Sokoła Islandzkiego (1993, Islandia)
- Xirka Ġieħ ir-Repubblika (1995, Malta)[14]
- Wielka Wstęga Orderu Alawitów (1995, Maroko)[14]
- Krzyż Wielki Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec (1990, Niemcy)[14]
- Krzyż Wielki Orderu Słońca Peru (1994, Peru)[14]
- Krzyż Wielki Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (2004, Polska)[15]
- Order Podwójnego Białego Krzyża II klasy (2014, Słowacja)
- Wielka Wstęga Orderu Republiki (1993, Tunezja)[14]
- Order Wolności (2015, Ukraina)[16]
- Krzyż Wielki Orderu Zasługi Republiki Węgierskiej (2002, Węgry)[14]
- Rycerz Komandor Orderu św. Michała i św. Jerzego (1994, Wielka Brytania)[14]
- Wielki Oficer Narodowego Orderu Wybrzeża Kości Słoniowej (1991, Wybrzeże Kości Słoniowej)[14]
- Krzyż Wielki Orderu Pro Merito Melitensi (1989, Zakon Maltański)[14]
- Roger Williams University w Rhode Island (2005)
- Uniwersytet Georgetown (2006)
- Uniwersytet Genueński (2006)
- Uniwersytet w Kobe (2005)
- Uniwersytet Edynburski (2006)
- HEC Paris (2006)
- Uniwersytet Rzymski – La Sapienza (2007)
- Szkoła Główna Handlowa w Warszawie (2007)[17]
- Pontificia Universidad Católica de São Paulo (2007)
- University of Liverpool (2008)
- Université de Nice – Sophia Antipolis (2008)
- Uniwersytet Tomáša Baty w Zlinie (2009)
- Technische Universität Chemnitz (2009)
- Uniwersytet Pittsburski (2009)
- Uniwersytet Łódzki (2010)[18]
- Uniwersytet Bukareszteński (2010)[19]
- Politechnika Wrocławska (2011)[20]
- Uniwersytet Ekonomiczny w Bratysławie (2014)[21]
Nagrody i wyróżnienia
[edytuj | edytuj kod]- Honorowe obywatelstwo Rio de Janeiro (2006)
- Honorowe obywatelstwo Delf (2007)
- Tytuł „Człowieka Roku” 2009 Forum Ekonomicznego[22]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g José Manuel Barroso. ec.europa.eu. [dostęp 2016-04-11]. (ang.).
- ↑ O EX-PRIMEIRO MINISTRO DURÃO BARROSO. cmjornal.xl.pt, 4 lipca 2004. [dostęp 2016-04-11]. (port.).
- ↑ Profil na stronie Zgromadzenia Republiki. [dostęp 2016-04-11]. (port.).
- ↑ a b c d José Manuel Durão Barroso. cidob.org. [dostęp 2016-04-11]. (hiszp.).
- ↑ a b c Leaders of Portugal. zarate.eu. [dostęp 2016-04-11]. (ang.).
- ↑ Governo Constitucional XV. portugal.gov.pt. [dostęp 2016-04-11]. (port.).
- ↑ José Manuel Barroso, President of the European Commission, Delivers Policy Address at LISD. princeton.edu. [dostęp 2016-04-11]. (ang.).
- ↑ a b MEPs elect Barroso to a second term as Commission President. europarl.europa.eu, 16 września 2009. [dostęp 2016-04-11]. (ang.).
- ↑ Durão Barroso vai dar aulas na Universidade de Genebra. dn.pt, 22 lutego 2015. [dostęp 2016-04-11]. (port.).
- ↑ José Manuel Barroso doradzi Goldman Sachs. rp.pl, 8 lipca 2016. [dostęp 2016-07-21].
- ↑ Ombudsman calls for strengthened ethics rules for ex-Commissioners. ombudsman.europa.eu, 12 lipca 2016. [dostęp 2016-07-28]. (ang.).
- ↑ Cidadãos Nacionais Agraciados com Ordens Portuguesas. presidencia.pt. [dostęp 2016-04-10]. (port.).
- ↑ Presidenti Nishani dekoron Shkëlqesinë e Tij, zotin José Manuel Barroso me „Dekoratën e Flamurit Kombëtar”. president.al, 30 czerwca 2014. [dostęp 2016-08-08]. (alb.).
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o Cidadãos Nacionais Agraciados com Ordens Estrangeiras. presidencia.pt. [dostęp 2016-04-10]. (port.).
- ↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 czerwca 2004 r. o nadaniu orderów (M.P. z 2004 r. nr 56, poz. 936)
- ↑ Указ Президента України № 492/2015 Про відзначення державними нагородами України громадян іноземних держав. rada.gov.ua, 21 sierpnia 2015. [dostęp 2021-08-25]. (ukr.).
- ↑ Doktorzy honoris causa. sgh.waw.pl. [dostęp 2016-04-11].
- ↑ Barroso doktorem h.c. Uniwersytetu Łódzkiego. oswiatowiec.pl, 13 października 2010. [dostęp 2016-04-11].
- ↑ Doctor Honoris Causa. unibuc.ro. [dostęp 2022-09-27]. (rum.).
- ↑ Katarzyna Biniek: José Manuel Barroso doktorem honorowym Politechniki Wrocławskiej. uniaeuropejska.org, 3 grudnia 2011. [dostęp 2016-04-11].
- ↑ Doctor Honoris Causa Ekonomickej Univerzity v Bratislave (1993–1994). euba.sk. [dostęp 2016-04-11]. (słow.).
- ↑ Nagrody Forum Ekonomicznego. forum-ekonomiczne.pl. [dostęp 2022-06-18].
- ISNI: 0000000121276821
- VIAF: 34770967
- LCCN: n87889829
- GND: 129960004
- LIBRIS: vs683tmd1h265jj
- BnF: 15567716z
- SUDOC: 076523500
- SBN: MODV584167
- NLA: 53834284
- NKC: xx0104583
- BNE: XX5249715
- NTA: 071005587
- BIBSYS: 5011659
- CiNii: DA15446364
- PLWABN: 9810688020205606
- NUKAT: n2010161517
- J9U: 987007433940005171
- PTBNP: 27290
- CANTIC: a10960685
- LNB: 000266243
- NSK: 000579892
- LIH: LNB:vE+;=Bb
- Deputowani Zgromadzenia Republiki (Portugalii)
- Politycy Partii Socjaldemokratycznej (Portugalia)
- Portugalscy ministrowie spraw zagranicznych
- Portugalscy prawnicy
- Premierzy Portugalii
- Przewodniczący Komisji Europejskiej
- Absolwenci Uniwersytetu Georgetown
- Absolwenci i studenci Uniwersytetu Genewskiego
- Absolwenci Uniwersytetu Lizbońskiego (1911–2013)
- Doktorzy honoris causa Politechniki Wrocławskiej
- Doktorzy honoris causa Szkoły Głównej Handlowej
- Doktorzy honoris causa uczelni w Niemczech
- Doktorzy honoris causa uczelni w Stanach Zjednoczonych
- Doktorzy honoris causa uczelni w Wielkiej Brytanii
- Doktorzy honoris causa uczelni w Rumunii
- Doktorzy honoris causa uczelni we Włoszech
- Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Łódzkiego
- Ludzie urodzeni w Lizbonie
- Ludzie związani z bankowością w Wielkiej Brytanii
- Odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej
- Odznaczeni Orderem Alawitów
- Odznaczeni Orderem Chrystusa (Portugalia)
- Odznaczeni Orderem Krzyża Południa
- Odznaczeni Orderem Lwa Finlandii
- Odznaczeni Orderem Oranje-Nassau
- Odznaczeni Orderem Pro Merito Melitensi
- Odznaczeni Orderem Rio Branco
- Odznaczeni Orderem Słońca Peru
- Odznaczeni Orderem Sokoła Islandzkiego
- Odznaczeni Orderem św. Michała i św. Jerzego
- Odznaczeni Orderem Wolności (Ukraina)
- Odznaczeni Orderem Zasługi (Węgry)
- Odznaczeni Orderem Zasługi Cywilnej (Hiszpania)
- Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Federalnej Niemiec
- Odznaczeni Wielkim Łańcuchem Orderu Infanta Henryka (Portugalia)
- Odznaczeni Xirka Ġieħ ir-Repubblika
- Wielcy Oficerowie Legii Honorowej
- Odznaczeni Orderem Flagi Narodowej (Albania)
- Wykładowcy Uniwersytetu Genewskiego
- Wykładowcy Uniwersytetu Lizbońskiego (1911–2013)
- Urodzeni w 1956