Rękopis: Różnice pomiędzy wersjami
[wersja przejrzana] | [wersja przejrzana] |
m WP:SK, drobne techniczne |
mNie podano opisu zmian |
||
(Nie pokazano 1 pośredniej wersji utworzonej przez tego samego użytkownika) | |||
Linia 1: | Linia 1: | ||
[[Plik:Manuscript of Pan Tadeusz 5pl cropped.jpg|thumb|Pierwsza strona rękopisu [[Pan Tadeusz|Pana Tadeusza]]]] |
[[Plik:Manuscript of Pan Tadeusz 5pl cropped.jpg|thumb|Pierwsza strona rękopisu [[Pan Tadeusz|Pana Tadeusza]]]] |
||
[[Plik:AEv8Z5dvXAAQPliT.jpg|thumb|Portret Gudy, |
[[Plik:AEv8Z5dvXAAQPliT.jpg|thumb|Portret Gudy, „grzesznicy i kobiety, [która] napisała i zilustrowała tę książkę”. Frankfurt, Ms. Barth. 42, XII w.]] |
||
'''Rękopis''', in. '''manuskrypt''' (z {{w języku|la|manuscriptum}} ‘rękopis’, od |
'''Rękopis''', in. '''manuskrypt''' (z {{w języku|la|manuscriptum}} ‘rękopis’, od {{k|la|manus}} ‘ręka’ i {{k|la|scriptum}} ‘rzecz napisana’, od {{k|la|scribere}} ‘rysować, pisać’)<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.slownik-online.pl/kopalinski/5444B77B205CF8F6C12565D9004FAEDC.php | tytuł = ''Słownik Wyrazów Obcych'' | archiwum = http://archive.fo/bpd6H}}</ref> – zapisany odręcznie [[tekst (literatura)|tekst]], w odróżnieniu od powielanego mechanicznie. Termin stosowany zwykle w odniesieniu do zabytkowych [[książka|książek]] lub [[dokument]]ów pochodzących z okresu przed upowszechnieniem się [[druk]]u. W takim rozumieniu każdy rękopis jest dziełem niepowtarzalnym o indywidualnych cechach. W szerszym znaczeniu, rękopis to każdy tekst zapisywany ręcznie za pomocą np. [[ołówek|ołówka]], [[atrament]]u, [[Tusz (farba)|tuszu]]. |
||
Najdawniejsze rękopisy to: |
Najdawniejsze rękopisy to: |
Aktualna wersja na dzień 17:40, 1 lip 2024
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b5/Manuscript_of_Pan_Tadeusz_5pl_cropped.jpg/220px-Manuscript_of_Pan_Tadeusz_5pl_cropped.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/AEv8Z5dvXAAQPliT.jpg/220px-AEv8Z5dvXAAQPliT.jpg)
Rękopis, in. manuskrypt (z łac. manuscriptum ‘rękopis’, od manus ‘ręka’ i scriptum ‘rzecz napisana’, od scribere ‘rysować, pisać’)[1] – zapisany odręcznie tekst, w odróżnieniu od powielanego mechanicznie. Termin stosowany zwykle w odniesieniu do zabytkowych książek lub dokumentów pochodzących z okresu przed upowszechnieniem się druku. W takim rozumieniu każdy rękopis jest dziełem niepowtarzalnym o indywidualnych cechach. W szerszym znaczeniu, rękopis to każdy tekst zapisywany ręcznie za pomocą np. ołówka, atramentu, tuszu.
Najdawniejsze rękopisy to:
- inskrypcje na kamieniu np. z kultury Vinča od 7500 lat temu.
- na tabliczkach glinianych
- chińskie na skorupach żółwia lub ryte w metalu, jak np. Miedziany Zwój
- egipskie na zwojach papirusowych
- skóra zwierzęca (tak zwany pergamin).
W średniowieczu powielaniem rękopisów, zwanych manuskryptami, zajmowali się przede wszystkim mnisi. Zapoczątkował to w VI wieku rzymski polityk, historyk i filozof Kasjodor, fundując klasztor w Vivarium.
Ważne rękopisy średniowieczne i nowożytne, przede wszystkim cenne księgi i dokumenty, często zdobiono iluminacjami. Najstarsze europejskie rękopisy iluminowane pochodzą z VIII w., w Polsce z XI w. Przykłady polskich zabytków tego typu to m.in. Ewangeliarz gnieźnieński, Złoty kodeks pułtuski (Ewangeliarz płocki), Sakramentarz tyniecki, Kazania świętokrzyskie.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Słownik Wyrazów Obcych. [zarchiwizowane z tego adresu].