Lijst van oorlogen in de Lage Landen tot 1560
Uiterlijk
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/62/Spanish_Netherlands.svg/260px-Spanish_Netherlands.svg.png)
Dit is een lijst van premoderne oorlogen die in Lage Landen plaatsvonden tot 1560.
- Voor latere oorlogen in het noorden, zie Lijst van oorlogen van Nederland (1560–heden) en Lijst van Nederlandse veld- en zeeslagen (1560–heden).
- Voor latere oorlogen in het zuiden, zie Lijst van oorlogen in de zuidelijke Lage Landen (1560–1829).
Begin | Eind | Naam conflict | Partijen | Uitkomst | |
---|---|---|---|---|---|
Combatant 1 | Combatant 2 | ||||
58 BCE | 50 BCE | Gallische Oorlog | ![]() |
Gallische stammen Germaanse stammen Keltische Britten Iberische stammen |
Beslissende Romeinse overwinning |
54 BCE | 53 BCE | Opstand van Ambiorix (onderdeel van de Gallische Oorlog) |
![]() |
Eburonen | Romeinse overwinning
|
12 BCE | 16 CE | Vroegkeizerlijke veldtochten in Germania (inclusief de Slag bij het Teutoburgerwoud) |
![]() |
Germaanse stammen | Strategische Germaanse overwinning
|
28 | 28 | Slag in het Baduhennawoud | ![]() |
Frisii | Onbeslist; tactische Friese overwinning
|
47 | 47 | Opstand van Gannascus | ![]() |
Cananefaten Chauken Frisii |
Romeinse overwinning
|
69 | 70 | Bataafse Opstand | ![]() |
Bataven Cananefaten Frisii Lingones Treveri |
Romeinse overwinning
|
286 | 296 | Carausiaanse opstand | ![]() |
![]() Franken |
Romeinse overwinning
|
ca. 445 |
ca. 450 |
Frankische verovering van Turnacum en Cameracum[2] |
![]() |
Salische Franken | Frankische overwinning |
ca. 448 |
ca. 448 |
Slag bij Vicus Helena | ![]() |
Salische Franken | Romeinse overwinning |
ca. 450 |
ca. 450 |
Slag bij Finnburg? | Frisii | Denen | Deense overwinning |
ca. 525 |
ca. 525 |
Slag aan de Rijn? | Franken Friezen? |
Denen | Frankische overwinning |
600 | 793 | Fries-Frankische oorlogen | ![]() |
![]() |
Frankische overwinning
|
715 | 718 | Frankische Burgeroorlog | Karolingen (Austrasisch) Karel Martel Chlotharius IV (717–718) Pepiniden (Austrasisch) |
Neustrische factie Raganfrid Dagobert III (†715) Chilperik II Radboud van Friesland (716–718) Odo van Aquitanië (onafhankelijk tot 718) |
Karolingische overwinning
|
772 | 804 | Saksenoorlogen | ![]() Abodritenbond |
![]() ![]() |
Frankische overwinning
|
834 | 891 | Vikingplundertochten in het Rijnland | Vikingen | Frankische Rijk, opgedeeld in: | Frankische overwinning
|
1012 | 1018 | Neder-Lotharingse successieoorlog[3] | Graafschap Verdun![]() |
![]() ![]() ![]() ![]() |
Verdunse overwinning
|
1018 | 1018 | Slag bij Vlaardingen (1018) | West-Frisia (later graafschap Holland) | ![]() |
Overwinning voor West-Frisia
|
1044 | 1056 | Opstanden van Godfried met de Baard | ![]() ![]() ![]() |
![]() ![]() |
Compromis |
1070 | 1071 | Vlaamse successieoorlog (1070–1071) | ![]() West-Frisia (later graafschap Holland) |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Overwinning voor West-Frisia
|
1076 | 1076 | Slag bij IJsselmonde | West-Frisia (later graafschap Holland) | ![]() |
Overwinning voor West-Frisia
|
1127 | 1128 | Vlaamse successieoorlog (1127–1128) | ![]() |
![]() |
Diederikse overwinning
|
1132 | 1297 | West-Friese Oorlogen[4][5][6] | ![]() |
West-Friezen | Hollandse overwinning
|
1139 | 1159 | Grimbergse Oorlogen | ![]() |
![]() |
Leuvense overwinning
|
1165 | 1323 | Strijd tussen Vlaanderen en Holland om Zeeland Bewestenschelde[7] |
![]() |
![]() |
Hollandse overwinning: Vrede van Parijs (1323)
|
1186 | 1263/5 | Naams–Luxemburgse successieoorlog[8][9] | ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() ![]() ![]() ![]() |
Compromis
|
1202 | 1378 | Luiks-Brabantse oorlogen | ![]() ![]() |
![]() ![]() |
Compromis: Wapenstilstand van Booienhoven
|
1203 | 1206 | Loonse Oorlog | Ada en Lodewijk II![]() |
Willem![]() Gesteund door: ![]() ![]() |
Militaire en uiteindelijke politieke overwinning voor Willem
|
1212 | 1213 | Successieoorlog van Moha (onderdeel van de Luiks-Brabantse oorlogen) |
![]() |
![]() |
Luikse overwinning
|
1213 | 1214 | Engels-Franse Oorlog (1213–1214) | ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() (Engeland, Anjou, Normandië, Aquitanië) ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Franse overwinning
|
1225 | 1227 | Drents–Groningse oorlog | ![]() ![]() |
![]() Gelkingen |
Drenther overwinning
|
1228 | 1232 | Fries-Drentse Oorlog | ![]() ![]() |
![]() ![]() |
Onbeslist
|
1226/8 | 1231/2 | Bredase Successieoorlog[10] | ![]() |
![]() |
Brabantse overwinning
|
1244 | 1254 | Vlaams-Henegouwse Successieoorlog | ![]() ![]() Gesteund door: ![]() |
![]() Gesteund door: ![]() ![]() |
Compromis
|
1245/50 | 1273/5 | Groot Interregnum | ![]()
|
![]()
|
Compromis
|
1256 | 1422 | Fries-Hollandse oorlogen | ![]() |
Upstalsboom Verschillende andere Friese facties |
Holland verovert West-Friesland, maar boekt nauwelijks terreinwinst in Midden-Friesland |
1272 | 1278 | Koeienoorlog | ![]() |
![]() |
Onbeslist
|
1283 | 1289 | Limburgse Successieoorlog | ![]() ![]() ![]() |
![]() ![]() ![]() |
Brabantse overwinning
|
1296 | 1335 | Awans- en Warouxoorlog[12] | ![]() |
![]() |
Onbeslist
|
1297 | 1305 | Vlaamse Opstand (1297-1305) | ![]() ![]() |
![]() ![]() |
Franse overwinning
|
1303 | 1306 | Brusselse Opstand | Brabantse ambachten | Brabantse patriciaat![]() |
Patricisch–hertogelijke overwinning
|
1322 | 1326 | Strijd om Bredevoort | ![]() |
![]() |
Compromis: Vrede van Wezel
|
1323 | 1328 | Opstand van Kust-Vlaanderen | ![]() ![]() |
![]() |
Franse overwinning
|
1336 | 1366 | Loonse Successieoorlog (onderdeel van de Luiks-Brabantse oorlogen) |
![]() Gesteund door: ![]() ![]() |
![]() Gesteund door: ![]() |
Luikse overwinning |
1337 | 1453 | Honderdjarige Oorlog | Valois-Franse overwinning
| ||
1350 | 1361 | Gelderse Broederstrijd | ![]() ![]() |
![]() ![]() |
Eduardische overwinning
|
1350 | 1490 | Hoekse en Kabeljauwse twisten | Hoekse bond (anti-Bourgondië) | Kabeljauwse bond (pro-Bourgondië) | Kabeljauwse overwinning
|
1352 | 1365 | Valkenburgse successieoorlog[14][15] | ![]()
|
![]() ![]() ![]() |
Brabantse overwinning
|
1356 | 1357 | Brabantse Successieoorlog | ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() ![]() |
Vlaams–Gelderse overwinning
|
1364 | 1368 | Eerste Gelderse oorlog[16] | ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() ![]() ![]() ![]() |
Militair onbeslist, diplomatieke Brabantse overwinning
|
1371 | 1371 | Slag bij Baesweiler | ![]() ![]() ![]() |
![]() ![]() ![]() |
Guliks–Gelderse overwinning
|
1371 | 1379 | Eerste Gelderse Successieoorlog | ![]() ![]() |
![]() ![]() |
Gulikse overwinning
|
1379 | 1385 | Gentse Opstand (1379-1385) (onderdeel van de Honderdjarige Oorlog) |
![]() ![]() ![]() |
![]() ![]() |
Frans–Bourgondische overwinning
|
1382 | 1383 | Despensers Kruistocht (onderdeel van de Honderdjarige Oorlog, Gentse Opstand en Westers Schisma) |
![]() ![]() ![]() |
![]() ![]() ![]() |
Wapenstilstand
|
1385 | 1390 | Tweede Gelderse oorlog[17][18] | ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() ![]() ![]() ![]() |
Gelderse overwinning
|
1397 | 1399 | Derde Gelderse oorlog[19][20] | ![]() |
![]() |
|
1401 | 1412 | Arkelse Oorlogen[21] | ![]() ![]() |
![]() ![]() |
Hollandse overwinning
|
1413 | 1422 | Grote Friese Oorlog | Vetkopers | Schieringers | Onbeslist
|
1423 | 1449 | Utrechts Schisma[22] | ![]() Lichtenbergers Hoekse bond Proysen ![]() |
![]() Lokhorsten Kabeljauwse bond ![]() ![]() ![]() Concilie van Bazel (1431–49) Tegenpaus Felix V (1439–49) |
Lichtenberger overwinning
|
1438 | 1441 | Hollands-Wendische Oorlog (onderdeel van de Sontoorlogen) |
![]() ![]() |
![]() |
Onbeslist; compromis |
1442 | 1446 | Hollands–Bremer oorlog | ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() |
Vrede van Harderwijk (1446) |
1449 | 1453 | Gentse Opstand (1449-1453) | ![]() ![]() |
![]() |
Bourgondische overwinning
|
1456 | 1458 | Utrechtse Oorlog (1456-1458) | ![]() ![]() Graauwerts Kabeljauwse bond |
![]() ![]() Lichtenbergers Hoekse bond |
Bourgondische overwinning
|
1458 | 1464 | Donia-oorlog[23] | Harinxma's (Schieringers) | Donia's (Vetkopers) | Opeenvolgende verzoeningen tussen strijdende clans |
1459 | 1459 | Opstand tegen Arnold[24] | ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() ![]() |
Arnoldische overwinning
|
1465 | 1468 | Luikse Oorlogen | ![]() ![]() ![]() |
![]() ![]() ![]() |
Bourgondische overwinning
|
1465 | 1468 | Oorlog in Gelre[24] | ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() ![]() ![]() ![]() |
Adolfische overwinning (de:Schlacht von Straelen)
|
1473 | 1473 | Bourgondische verovering van Gelre[25] | ![]() ![]() ![]() ![]() |
![]() ![]() |
Bourgondische overwinning
|
1474 | 1477 | Bourgondische Oorlogen | ![]() ![]() ![]() |
![]() ![]() |
Frans–Zwitserse overwinning
|
1477 | 1482 | Bourgondische Successieoorlog | Habsburg:![]() ![]() ![]() |
Valois-Orléans:![]() ![]() ![]() |
Vrede van Atrecht (1482), Vrede van Senlis (1493)
|
1477 | 1499 | Gelderse Onafhankelijkheidsoorlog (1477–82, 1494–9) (onderdeel van de Bourgondische Successieoorlog) |
Habsburg:![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Gelre:![]() Gesteund door: ![]() |
Gelderse overwinning
|
1481 | 1483 | Stichtse Oorlog (onderdeel van de Hoekse en Kabeljauwse twisten) |
Kabeljauwse bond![]() |
Hoekse bond![]() |
Kabeljauwse overwinning
|
1483 | 1492 | Vlaamse Opstand tegen Maximiliaan | ![]() ![]() |
![]() |
Habsburgse overwinning
|
1488 | 1490 | Jonker Fransenoorlog (onderdeel van de Hoekse en Kabeljauwse twisten) |
Kabeljauwse bond (pro-Habsburg)![]() ![]() |
Hoekse bond (anti-Habsburg) | Kabeljauws–Habsburgse overwinning
|
1491 | 1492 | Opstand van het Kaas- en Broodvolk | ![]() ![]() |
![]() ![]() |
Habsburgse overwinning
|
1502 | 1543 | Gelderse Oorlogen | Habsburg:![]() ![]()
|
Gelre:![]() ![]() ![]() ![]() Gesteund door:
|
Habsburgse overwinning
|
1514 | 1517 | Saksische Vete (onderdeel van de Gelderse Oorlogen) |
![]()
24 Duitse vorsten |
|
Compromis
|
1531 | 1534 | Gelderse Vete (onderdeel van de Gelderse Oorlogen) |
![]() |
![]() ![]() |
Gelderse overwinning; Vrede van Logum
|
1539 | 1540 | Gentse Opstand (1539–1540) | ![]() ![]() |
![]() |
Habsburgse overwinning
|
1542 | 1546 | Italiaanse Oorlog (1542-1546) | ![]() |
![]() |
Onbeslist
|
1551 | 1559 | Italiaanse Oorlog (1551-1559) | Spaanse en keizerlijke (Habsburgse) overwinning
|
■ Successieoorlog, stichtvete of familievete
■ Veroveringsoorlog (territoriale beheersing)
■ Economische oorlog (inclusief sociaal-economische opstanden)
■ Opstand of revolutie (politiek)
Bronnen, noten en/of referenties
- ↑ Encarta-encyclopedie Winkler Prins (1993–2002) s.v. "Franken". Microsoft Corporation/Het Spectrum.
- ↑ Volgens Lanting & van der Plicht (2010) gebeurde de verovering van Turnacum en Cameracum waarschijnlijk in de periode 445–450. Lanting, J. N., van der Plicht, J. (2010). Palaeohistoria 51/52 (2009/2010). Groningen Institute of Archaeology, Groningen, "De 14C-chronologie van de Nederlandse Pre- en Protohistorie VI: Romeinse tijd en Merovische periode, deel A: historische bronnen en chronologische thema's", 46–47. ISBN 9789077922736. Geraadpleegd op 8 juli 2020.
- ↑ Timothy Reuter (ed.), The New Cambridge Medieval History. Volume 3, c.900–c.1024 (1999), p. 321.
- ↑ Nieuwenhuijsen, Kees (2018). De Slag bij Vlaardingen 1018: Strijd om het graafschap Holland. Uitgeverij Omniboek, Utrecht, p. 289. ISBN 9789401912693. Gearchiveerd op 24 maart 2024. Geraadpleegd op 5 January 2020.
- ↑ 't Jong, Henk (2018). De dageraad van Holland: De geschiedenis van het graafschap 1100-1300. Uitgeverij Omniboek, Utrecht, p. 123. ISBN 9789020534870. Geraadpleegd op 5 January 2020.
- ↑ "Resten West-Friese moordpartij gevonden", NOS, 25 november 2011. Gearchiveerd op 29 mei 2020. Geraadpleegd op 5 January 2020.
- ↑ Graaf, R. de: Oorlog om Holland 1000-1375 (Verloren, Hilversum, 2004), ISBN 9065508074, p. 156, 167.
- ↑ Encarta-encyclopedie Winkler Prins (1993–2002) s.v. "Namen [geschiedenis]. §1. Regeerders". Microsoft Corporation/Het Spectrum.
- ↑ Coppens, Thera (2019). Johanna en Margaretha: Gravinnen van Vlaanderen en prinsessen van Constantinopel. Meulenhoff Boekerij, 348, footnote 315. ISBN 9789402313956. Geraadpleegd op 11 January 2020.
- ↑ Boeren, P.C. (1962). Hadewych en Heer Hendrik Van Breda. E.J. Brill, Leiden, 28–29. Geraadpleegd op 19 december 2016.
- ↑ Jaarboek "De Oranjeboom" deel 17 (1964) blz 19
- ↑ Encarta-encyclopedie Winkler Prins (1993–2002) s.v. "Awans-en-Waroux-oorlog". Microsoft Corporation/Het Spectrum.
- ↑ Men moet onthouden dat Arnold en Godfried ook onderling met elkaar streden en geen hecht verbond tegen de Luikse prins-bisschop vormden.
- ↑ Boffa, pp. 13–15.
- ↑ Marc Habets, De Valkenburgse Erfopvolgingstrijd (1352-1378). vestingstadvalkenburg.nl. Stichting Vestingstad Valkenburg (10 april 2008). Gearchiveerd op 24 september 2023. Geraadpleegd op 31 juli 2020.
- ↑ Boffa, pp. 15–17.
- ↑ Boffa, Sergio (2004). Warfare in Medieval Brabant, 1356-1406. Boydell & Brewer, Woodbridge, Suffolk, 30–35. ISBN 9781843830610. Gearchiveerd op 24 maart 2024. Geraadpleegd op 16 december 2019.
- ↑ Eads, V., Rogers, Clifford J. (ed.) (2010). The Oxford Encyclopedia of Medieval Warfare and Military Technology: Volume I. Oxford University Press, Oxford, p. 218. ISBN 978-0195334036. Geraadpleegd op 16 december 2019.
- ↑ Boffa, "Contents" (page v).
- ↑ Houthuys, Astrid (2009). Middeleeuws kladwerk: de autograaf van de Brabantsche yeesten, boek VI (vijftiende eeuw). Uitgeverij Verloren, Hilversum, p. 261. ISBN 9789087040635. Gearchiveerd op 24 maart 2024. Geraadpleegd op 12 January 2020.
- ↑ Brouwer, Maria (2016). Governmental Forms and Economic Development: From Medieval to Modern Times. Springer Publishing, Switzerland, p. 161. ISBN 9783319420400. Gearchiveerd op 24 maart 2024. Geraadpleegd op 21 december 2019.
- ↑ van Engen, Hildo (2006). De derde orde van Sint-Franciscus in het middeleeuwse bisdom Utrecht: Een bijdrage tot de institutionele geschiedenis van de Moderne Devotie. Uitgeverij Verloren, Hilversum, 137–138. ISBN 9789065509208.
- ↑ J. Frieswijk e.o., Fryslân, staat en macht (Hilversum 1999) pp. 53–60.
- ↑ a b Nuyens, Willem Jan Frans (1873). Algemeene geschiedenis des Nederlandschen volks, van de vroegste tijden tot op onze dagen, Deel 2, Amsterdam, 91–98. Gearchiveerd op 24 maart 2024.
- ↑ Encarta-encyclopedie Winkler Prins (1993–2002) s.v. "Karel [Bourgondische gewesten]. §1. Buitenlandse politiek". Microsoft Corporation/Het Spectrum.