Фин хэл
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/Suomen_kieli_p%C3%A4ivitys.png/220px-Suomen_kieli_p%C3%A4ivitys.png)
Фин хэл (фин хэлээр — suomi, suomen kieli) — фин үндэстний хэл, фин-угор хэлний аймгийн фин-балт орчмын дэд ангид ордог хэл. Фин-угор болон самоди хэлнүүд (энец, ненец, нганасан, селькуп хэл) нийлээд уралын хэлний хэсэгт ордог байна.
Фин хэл нь Европын Холбооны албан ёсны 24 хэлний нэг юм.
Фин хэлээр Финланд Улсын хүн амын дийлэнх нь буюу 92.1%, түүнчлэн Финландаас гадуур Фин үндэстний хүмүүс (Швед, Норвеги, АНУ, Эстони, Орос зэрэг) мөн фин хэлээр ярьдаг байна.
Фин хэлний түүхийн үечлэл
[засварлах | кодоор засварлах]- эртний, бичиг үсэггүй байх үе (1540-өөд оноос өмнө);
- хуучин фин хэл (1540-1820);
- эрт орчин үеийн фин хэл (1820-1870);
- орчин үеийн фин хэл (1870 оноос өнөөг хүртэл).
Цагаан толгой
[засварлах | кодоор засварлах]Фин цагаан толгой нь үндсэн латин цагаан толгойн үсэг дээр суурилдаг бөгөөд урт эгшигт зориулсан ö, ä бүхий нэмэлт үсгүүдээс мөн бүрддэг. Эдгээр нэмэлт үсгүүд нь үгсийн авиа найрлагыг бараг төгс дамжуулдаг байна. Унших дүрэм нь энгийн бөгөөд дуу авиа, үсгийн хоёрдмол утгагүй захидал харилцаанд суурилдаг нь гадаад хүнд богино хугацаанд фин хэлээр уншиж сурах боломжийг олгодог юм.
Орчин үеийн фин хэлний цагаан толгой
[засварлах | кодоор засварлах]A a | B b | C c | D d | E e | F f | G g | H h |
I i | J j | K k | L l | M m | N n | O o | P p |
Q q | R r | S s | (Š š) | T t | U u | V v | W w |
X x | Y y | Z z | (Ž ž) | Å å | Ä ä | Ö ö |
Үг бүтэх байдал
[засварлах | кодоор засварлах]- kirjain «үсэг»;
- kirje «бичиг»;
- kirjasto «номын сан»;
- kirjailija «зохиогч»;
- kirjallisuus «уран зохиол»;
- kirjoittaa «бичих»;
- kirjoittaja «зохиолч»;
- kirjuri «бичэгч хүн»;
- kirjallinen «бичгэн»;
- kirjata «бичих авах, бүртгэх»;