Sedrenc
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Opening_chess_position_from_black_side.jpg/200px-Opening_chess_position_from_black_side.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/ChessSet.jpg/200px-ChessSet.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e4/Shams_ud-Din_Tabriz_1502-1504_BNF_Paris.jpg/200px-Shams_ud-Din_Tabriz_1502-1504_BNF_Paris.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b2/Wilhelm_Steinitz2.jpg/200px-Wilhelm_Steinitz2.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a1/Viswanathan_Anand_08_14_2005.jpg/200px-Viswanathan_Anand_08_14_2005.jpg)
Sedrenc (ji sanskrît catír anga, "ji çar parçeyan pêkhatî anku, ji çar parçeyên leşkerî pêk tê: fîl, erebe, siwar û piyade)" [1], bi erebî û farisî: shatranj) kişik, şetrenc an jî şaxmat lîstikeke gelek kevn a ku ji Hindistanê hatî di sedsala şeşan de ji aliyê faris û ereban ve li Kurdistan û Ewropayê hate belavkirin. Ev lîstik ji bo du kesan e û her yek ji yarîkeran bi 16 keviran li ser texteyekî çargoşe dilîzin.
Sedema vê lîstikê ev e ku yarîkerek şahê yarîkerê din kiş bike heya ku şah nekaribe bi cih bike. Lê belê, koka lîstikê pir remzî ye: şerê di navbera yê spî û yê reş de, ronahî û tarî, roj û şev...
Kevirên sedrencê
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]Di lîstika sedrencê de 16 kevirên spî û 16 kevirên reş tên bikaranîn. Yarîkerê ku bi kevirên spî dilîze lîstikê destpê dike. Navên keviran ev in:
Texteyê sedrencê
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]Texteyê sedrencê çargoşe ye û ji 64 kareyên spî û reş pêk tê.
Sedrenc li Kurdistanê
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]Mîrê Botan, di dema Mem û Zînê de, bi sedrencê dileyize û Ehmedê Xanî wê tîne ser zimên.
Yaneyên sedrencê li Kurdistanê
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]Li Kurdistanê gelek yaneyên sedrencê hene. Du ji wan Yaneya Gare ya Dihokê û Yaneya Pêşmerge ya Silêmaniyê ne [2].
Yaneya Gare
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]Yaneyeke sedrencê li Dihokê ye. Çend ji endamên vê yaneyê ev in: Karîn Kemal, Çinar Wirya, Zuha Mihemed û Mihina Se'ed.
Yaneya Pêşmerge
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]Yaneyeke sedrencê li Silêmaniya Başûrê Kurdistanê ye. Beşdarên di hinde qehremaniyên sedrencê de Îmam Hesen, Dilpak Îsma'îl, Rena Se'ed û Zeyne Basil in.
Qehremanên fermî yên cîhanê yên sedrencê
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]- Wilhelm Steinitz - Almanya (1886–1894)
- Emanuel Lasker - Almanya (1894–1921)
- José Raoúl Capablanca - Kûba (1921–1927)
- Aleksandr Alyexîn - Rûsya / Sovyetistan / Fransa (1927–1935 û 1937–1946)
- Max Euwe - Holand (1935–1937)
- Mîxaîl Botvinnîk - Sovyetistan (1948–1957, 1958–1960 û 1961–1963)
- Vasîlî Smislov - Sovyetistan (1957–1958)
- Mîxaîl Tal - Sovyetistan (1960–1961)
- Tîgran Petrosyan - Sovyetistan (1963–1969)
- Borîs Spaskî - Sovyetistan (1969–1972)
- Robert Fischer - DYA (1972–1975)
- Anatolî Karpov - Sovyetistan (1975–1985)
- Garrî Kasparov - Sovyetistan / Rûsya (1985–2000)
- Vladîmîr Kramnîk - Rûsya (2000–2007)
- Viswanathan Anand - Hindistan (2007-)
Șetrencê bi hevpeyivîn
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]Ew guhertoyek satrancê ye ku pêşbazvan bi e-nameyê tevgeran diguhezînin. Dema bersivê bi rojan tê pîvandin û lîstikek dikare meh an sal bidome.
Federasyona Satrancê ya Navneteweyî (ICCF) [3] ji organîzekirina Lîtikên Olîmpiyadê û Şampiyoniya Şetrencê ya Cîhanê bi hevpeyivîn.
Şampiyoniya Cîhanê ya ICCF
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]"Finala" ya Şampiyoniya Cîhanê pêşbirkek e ku diyar dike ku dê kî taca ekumenîkî bigire heya ku capa pêş de diyar bike ka kî dê şûna wî bigire.
Pêşbaziya di "Pêşpêkî" de dest pê dike, paşê "Nîvfinal" li dû "Namzedam" û di Finalê de bi dawî dibe.
# | Sal | Şampiyon | Milet | |
---|---|---|---|---|
1 | 1950-1953 | Cecil Purdy | ![]() |
[4] |
2 | 1956-1959 | Viacheslav Ragozin | ![]() |
[5] |
3 | 1959-1962 | Alberic O'Kelly | ![]() |
[6] |
4 | 1962-1965 | Vladimir Zagorovsky | ![]() |
[7] |
5 | 1965-1968 | Hans Berliner | ![]() |
[8] |
6 | 1968-1971 | Horst Rittner | ![]() |
[9] |
7 | 1972-1976 | Jakob Estrin | ![]() |
[10] |
8 | 1975-1980 | Jorn Sloth | ![]() |
[11] |
9 | 1977-1983 | Tonu Oim | ![]() |
[12] |
10 | 1978-1984 | Victor Palciauskas | ![]() |
[13] |
11 | 1983-1989 | Fritz Baumbach | ![]() |
[14] |
12 | 1984-1991 | Grigory Sanakoev | ![]() |
[15] |
13 | 1989-1998 | Mikhail Umansky | ![]() |
[16] |
14 | 1994-2000 | Tonu Oim | ![]() |
[17] |
15 | 1996-2002 | Gert Timmerman | ![]() |
[18] |
16 | 1999-2004 | Tunc Hamarat | ![]() |
[19] |
17 | 2002-2007 | Ivar Bern | ![]() |
[20] |
18 | 2003-2005 | Joop van Oosterom | ![]() |
[21] |
19 | 2004-2007 | Christophe Leotard | ![]() |
[22] |
20 | 2004-2011 | Pertti Lehikoinen | ![]() |
[23] |
21 | 2005-2008 | Joop van Oosterom | ![]() |
[24] |
22 | 2007-2010 | Aleksandr Dronov | ![]() |
[25] |
23 | 2007-2010 | Ulrich Stephan | ![]() |
[26] |
24 | 2009-2011 | Marjan Semri | ![]() |
[27] |
25 | 2009-2013 | Fabio Finocchiaro | ![]() |
[28] |
26 | 2010-2014 | Ron Langeveld | ![]() |
[29] |
27 | 2011-2014 | Aleksandr Dronov | ![]() |
[30] |
28 | 2013-2016 | Leonardo Ljubicic | Xirwatistan | [31] |
29 | 2015-2018 | Aleksandr Dronov | ![]() |
[32] |
30 | 2017-2019 | Andrey Kochemasov | ![]() |
[33] |
31 | 2019-2022 | Fabian Stanach Christian Muck Ron Langeveld |
![]() ![]() ![]() |
[34] |
32 | 2020-2022 | Jon Edwards | ![]() |
[35] |
Olîmpiyadên ICCF
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]Olîmpiyad tûrnûvayek e ku her welatek ku bi ICCF-ê ve girêdayî ye dikare tîmek ku ji 6 lîstikvanên birêkupêk û du cîgir pêk tê pêşkêş bike ku wê temsîl bike. Di du qonaxan de tê lîstin: Nîvfînal û Final.
# | Sal | Madalyaya zêr | Medalyaya zîv | Medalyaya bronz |
---|---|---|---|---|
01. | 1949-1952 | ![]() |
Çêkoslovakya | ![]() |
02. | 1952-1955 | Çêkoslovakya | ![]() |
![]() |
03. | 1958-1961 | Yekîtiy a Sovyetê | ![]() |
Yugoslavya |
04. | 1962-1964 | Yekîtiy a Sovyetê | Almanyaya Demokratîk | ![]() |
05. | 1965-1968 | Çêkoslovakya | Yekîtiy a Sovyetê | Almanyaya Rojava |
06. | 1968-1972 | Yekîtiy a Sovyetê | Çêkoslovakya | Almanyaya Demokratîk |
07. | 1972-1976 | Yekîtiy a Sovyetê | ![]() |
![]() |
08. | 1977-1982 | Yekîtiy a Sovyetê | ![]() |
![]() |
09. | 1982-1987 | ![]() |
Almanyaya Rojava | Yekîtiy a Sovyetê |
10. | 1987-1995 | Yekîtiy a Sovyetê | Îngilîstan | Almanyaya Demokratîk |
11. | 1992-1999 | Çêkoslovakya ![]() |
![]() ![]() | |
12. | 1998-2004 | ![]() |
![]() |
Letonya |
13. | 2004-2009 | ![]() |
![]() |
![]() |
14. | 2002-2006 | ![]() |
![]() |
![]() |
15. | 2006-2009 | ![]() |
![]() |
![]() |
16. | 2010-2016 | ![]() |
![]() |
![]() |
17. | 2009-2012 | ![]() |
![]() |
![]() |
18. | 2012-2016 | ![]() |
![]() |
![]() |
19. | 2016-2021 | ![]() |
![]() |
![]() ![]() |
20. | 2016-2019 | ![]() |
![]() |
![]() |
21. | 2020-2023 | ![]() |
![]() |
![]() |
Çavkanî
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]- ^ Michael L. Chyet: Ferhenga kurmancî-înglîzî.
- ^ Rojnameya Evro, 195 (2007), Dihok
- ^ ICCF
- ^ 1.Şampiyoniya Cîhanê
- ^ 2.Şampiyoniya Cîhane
- ^ 3.Şampiyoniya Cîhanê
- ^ 4.Şampiyoniya Cîhanê
- ^ 5.Şampiyoniya Cîhanê
- ^ 6.Şampiyoniya Cîhanê
- ^ 7.Şampiyoniya Cîhanê
- ^ 8.Şampiyoniya Cîhanê
- ^ 9.Şampiyoniya Cîhanê
- ^ 10.Şampiyoniya Cîhanê
- ^ 11.Şampiyoniya Cîhanê
- ^ 12.Şampiyoniya Cîhanê
- ^ 13.Şampiyoniya Cîhanê
- ^ 14.Şampiyoniya Cîhanê
- ^ 15.Şampiyoniya Cîhanê
- ^ 16.Şampiyoniya Cîhanê
- ^ 17.Şampiyoniya Cîhanê
- ^ 18.Şampiyoniya Cîhanê
- ^ 19.Şampiyoniya Cîhanê
- ^ 20.Şampiyoniya Cîhanê
- ^ 21.Şampiyoniya Cîhanê
- ^ 22.Şampiyoniya Cîhanê
- ^ 23.Şampiyoniya Cîhanê
- ^ 24.Şampiyoniya Cîhanê
- ^ 25.Şampiyoniya Cîhanê
- ^ 26.Şampiyoniya Cîhanê
- ^ 27.Şampiyoniya Cîhanê
- ^ 28.Şampiyoniya Cîhanê
- ^ 29.Şampiyoniya Cîhanê
- ^ 30.Şampiyoniya Cîhanê
- ^ 31.Şampiyoniya Cîhanê
- ^ 32.Şampiyoniya Cîhanê[girêdan daimî miriye]