Max Born
Profesor |
---|
Jidayikbûn | |
---|---|
Mirin | |
Cihê goristanê |
Stadtfriedhof Göttingen (en) |
Hevwelatî |
Reicha Almanî (en), Keyaniya Yekbûyî, Keyaniya Yekbûyî ya Brîtaniya Mezin û Îrlendayê (en) |
Cîwar |
Göttingen, Cambridge, Wrocław (en), Edinburgh, Bad Pyrmont |
Perwerde | |
Pîşe |
Fizîknas, matematîknas, akademîsyen, mamosteyê zanîngehê, nivîskarê derhonakî, fizîknasê teorîk, zanyar |
Bav |
Gustav Born (en) |
Dê |
Margarethe 'Gretchen' Kauffmann (d) |
Hevjîn |
Hedwig Born (d) |
Zarok | |
Xizm | |
Karder |
Zanîngeha Edinburgh (- |
Qadên xebatê |
Fizîka teorîk, fizîk, mekanîka quantum (en) |
Endamê |
Royal Society Göttingen Eighteen (en) Royal Swedish Academy of Sciences (en) Akademiya Amerîkî ya Huner û Zanistî (en) Russian Academy of Sciences (en) Royal Society of Edinburgh (en) Academy of Sciences of the USSR (en) German Academy of Sciences Leopoldina (en) Göttingen Academy of Sciences (en) Akademiya Zanistî ya Prûsyayê (en) Academy of Sciences of the GDR (en) National Academy of Sciences (en) () |
Artêş | |
Şerê tevlêbûyî | |
Xwendekarê | |
Şêwirmendên doktorayê |
Carl David Tolmé Runge (en) |
Xelat | ![]() Lîsteya berfireh Fellow of the Royal Society of Edinburgh (en) () Makdougall Brisbane Prize (d) () Max Planck Medal (en) () Honorary doctor of the University of Bordeaux (d) () Hughes Medal () Guthrie Lecture (d) () ![]() Great Cross with Star and Sash of the Order of Merit of the Federal Republic of Germany (d) () |
Max Born (jdb. 11ê kanûna pêşîn a 1882an li Breslau − m. 5ê kanûna paşîn a 1970an li Göttingen) Matematîknas û fizîknasekî Alman bû. Sala 1954î bi tevî Walther Bothe, Xelata Nobel a fizîkê wergirtiye.
Bi xebatên xwe yên li ser relatîvîte, fîzîka rewşa hişkbar a elementan, atom, mekanîka qûantan û matîs, angaştên li ser optîk û kînetîk hwd tê naskirin. Sala 1907î ji zanîngeha Göttingen doktoriya fizîkê girtiye. Xwedî bingeheke xurt û zîrek a matematîkê bû.
Sala 1926î li ser mekanîka pêlan lêkolînên mezin dike û metodên hesabkirinê yên nû diafirîne. Xebatên wî di zanistiya fizîkê de gelek deng vedidin. Bi hatina Nazîyan a ser desthilatdariyê ji welatê xwe direve û li Edinburghê bicih dibe. Di dawiya jiyanê xwe de bi tundî li dijî çekên nûklear derdikeve.
Nivîsên bijarte
[biguhêre | çavkaniyê biguhêre]- Untersuchungen über die Stabilität der elastischen Linie in Ebene und Raum, unter verschiedenen Grenzbedingungen (Dissertation 1906) - Lêkolîn li ser stabîlîteya xêzên elastîk di dîmen û valahiyê, di bin rewşên cuda de.
- Dynamik der Kristallgitter (1915) - Dînamîka rîşiyên krîstalî
- Die Relativitätstheorie Einsteins (1920), Springer, ISBN 3-540-04540-6 - Angaşta relatîvîte ya Einstein
- Vorlesungen über Atommechanik (1925) - Dersên atomteknîkê
- Optik. Ein Lehrbuch der elektromagnetischen Lichttheorie (1933), Reprint Springer 1972 - Optîk. Destepirtûkek li ser angaşta tîrêjan a elektromanyetîk
- Experiment and theory in physics (1943) - Ceribandin û angaştên fizîkê
- Physik im Wandel meiner Zeit (1957) - Fizîka guherbar a dema min
- Der Luxus des Gewissens (Co-Autor zu Hedwig Born) (1958) - Lûksiya zanînê
- Principles of Optics (zusammen mit Emil Wolf) (1959) - Prînsîpên optîkê
- Von der Verantwortung des Naturwissenschaftlers (1965) - Ji berpirsiyarbûnên zanistên xwezayî
- Mein Leben (1975) - Jiyana min
- Born, Einstein Briefwechsel, Ullstein Taschenbuch (Nameşandinên wî bo fizîknasên navdar)
Ev gotara kurt şitlekê ye. Heke tu bixwazî berfireh bikî pê li biguhêre bike. (Çawa?) |