Ақсу (аңыз)
Ақсу (орыс. Беловодье) — орыс халық риуаяттарындағы аңызға айналған бостандық елі[1]. Ежелгі славян ұжмағы - иреймен жиі байланыстырады. Дәл осыдан орыс ертегілері мен аңыздарында аспаннан аққан Сүт (Сүт тектес) өзенінің бейнесі бастау алады. (Көне грек Эриданын көпшілік Сүт өзенінің аналогы деп санайды) Ақсу бейнесін, сонымен қатар, көрінбейтін Китеж қаласының бейнесімен ішінара шырмалған.
Аңыздың шығу тегі
[өңдеу | қайнарын өңдеу]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3b/From_Beyond.jpg/200px-From_Beyond.jpg)
Ресми тарихнама аңыздың пайда болуын XVIII ғасырдың аяғына жатқызады және оның таралуын ескі сенушілер қауымының бірі - қашқындарының қызметімен байланыстырады. Ол кезде Ақсу жолын шифрланған астарлы түрде сипаттайтын көптеген «нұсқаулықтар» болған.
XVIII-XIX ғасырларда Ақсу өзінің нақтылы түрде іске асуын ескі сенушілердің арасынан тапты. Алтайдағы Бұқтырма мен Қатын өзендерінің аңғарларын Ақсу деп атай алатын, мұнда үкіметтік міндеттерден қашқан әр түрлі адамдар өз еріктерімен қоныстанып, бұқтырмалық тасшылар[2] этнографиялық тобын құрды, Ұрынқай өлкесіне барар жолдағы Ұса алқабы. Ескі сенушілердің кейбір топтары Ақсуды іздеп, ары қарай Қытай территориясына тереңдей еніп, тіпті Солтүстік және Оңтүстік Америкаға барды [3][4][5].
Дереккөздер
[өңдеу | қайнарын өңдеу]- ↑ В. И. Даль Ақ // Тірі Ұлы орыс тілінің түсіндірме сөздігі = Толковый словарь живого великорусского языка / М. О. Вольфа — 2. — СПб: Типография, 1880—1882. — Т. 1. — Б. 158.
- ↑ Бұқтырма ескі наным-сенушілер. Экспедициялық зерттеу комиссиясының материалдары
- ↑ Ескі сенушілердің қоныс аударуы және Томбы аймағы Мұрағатталған 22 сәуірдің 2009 жылы.
- ↑ АҚШ-тағы ескі наным-сенушілер Мұрағатталған 13 маусымның 2010 жылы.
- ↑ Латын Американдық скрептер. Тексерілді, 2 желтоқсан 2020.
Әдебиет
[өңдеу | қайнарын өңдеу]- Мальцев А. И. Ақсу // Православ энциклопедиясы — Мәскеу: Церковно-научный центр «Православная энциклопедия», 2002. — Т. 4. — Б. 534-535. — 752 б. — 39 000 таралым. — ISBN 5-89572-009-9.
- Селезнев Н.Н. XVIII ғасырдың ескі наным-сенушілері және Жапонияның «асирлік христиандары» // Сиқырлы Тау: Дәстүр, дін, мәдениет — XII. — Мәскеу: ВГ, 2006. — Б. 181-186.
- Краснояр аймағының энциклопедиясы: Верхнеусинск ауылдық кеңесі Мұрағатталған 22 ақпанның 2019 жылы.
- В. И. Даль Ақ // Тірі Ұлы орыс тілінің түсіндірме сөздігі = Толковый словарь живого великорусского языка / М. О. Вольфа — 2. — СПб: Типография, 1880—1882. — Т. 1. — Б. 158.
Тағы қараңыз
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Сілтеме
[өңдеу | қайнарын өңдеу]- Жұмбақ ел Ақсу. Архив
- Иванченко В. Г. Алтай дәстүрі. Алтайдың мифологиялық бейнесіндегі криптологиялық ойлар // Журнал «Алтай». — № 5, 2011. — 159—172 б. Архив
- Иванец Ю. В. Алтайдағы үнді аңызы
- Рерих Н. К. Ақсу. 1936 ж., Урусвати