Նաթհուրամ Վինայակ Գոձե
Նաթհուրամ Վինայակ Գոձե մարաթհի՝ नथुराम विनायक गोडसे | |
---|---|
![]() | |
Ծնվել է | մայիսի 19, 1900 |
Ծննդավայր | Baramati, Pune district, Բոմբեյի նախագահություն, Բրիտանական Հնդկաստան, Բրիտանական կայսրություն[1] |
Մահացել է | նոյեմբերի 15, 1949[2] (49 տարեկան) |
Մահվան վայր | Ամբալա, East Punjab, Հնդկաստան |
Քաղաքացիություն | ![]() ![]() |
Կրոն | հինդուիզմ |
Ազդվել է | Vinayak Damodar Savarkar? |
Երկեր | Why I Killed Gandhi? |
Մասնագիտություն | քաղաքական գործիչ և լրագրող |
Կուսակցություն | Akhil Bharatiya Hindu Mahasabha? |
Անդամություն | Նոնե |
![]() |
Նաթհուրամ Վինայակ Գոձե (մարաթհի՝ नथूराम विनायक गोडसे, մայիսի 19, 1900, Baramati, Pune district, Բոմբեյի նախագահություն, Բրիտանական Հնդկաստան, Բրիտանական կայսրություն[1] - նոյեմբերի 15, 1949[2], Ամբալա, East Punjab, Հնդկաստան), Մահաթմա Գանդիին սպանողը։ Հինդու ազգայնական Մահարաշտրայից, որը 1948 թվականի հունվարի 30-ին Նյու Դելիում գտնվող Բիրլա Հաուսում բազմադավան աղոթքի ժողովի ժամանակ երեք անգամ կրակել է Գանդիի որովայնին և կրծքավանդակին[3][4][5]։
Գոձեն եղել է Հինդու Մահասաբհայի քաղաքական կուսակցության անդամ և Ռաշտրիա Սվայամսևակ Սանգ-ի անդամ, աջակողմյան հինդու կիսառազմական կամավորական կազմակերպության և իր ուսուցիչ Վինայակ Դամոդար Սավարկարի աշխատանքի հանրահռչակողը, որը ստեղծել է Հինդուտվայի գաղափարախոսությունը[6][7][8]։
Գոձեն 1944 թվականին Մահաթմա Գանդիին սպանելու երկու անհաջող փորձ է կատարել, նախքան նրա հաջող երրորդ փորձը[9]։ 1948 թվականին տեղի ունեցած սպանությունից հետո Գոձեն պնդել է, որ Գանդին աջակցել է Բրիտանական Հնդկաստանի մուսուլմանների քաղաքական պահանջներին 1947 թվականին Հնդկաստանի բաժանման ժամանակ[4][10][11]։ Շատ չանցած, երբ Մահաթմա Գանդին ընկել է մահացու կրակոցներից՝ աղոթքի ժամանակ, Հերբերտ Ռայներ կրտսերը՝ Դելիում ամերիկյան նոր դեսպանատան փոխհյուպատոսը, որը նույնպես ներկա է եղել այդտեղ, բռնել է Գոձենին, և նրան տարել են ոստիկանություն[12][13][14]։ Գոձեն սպանությունը ծրագրել է Նարայան Ապտեի և վեց այլ անձանց հետ։ Ավելի քան մեկ տարի տևած դատավարությունից հետո 1949 թվականի նոյեմբերի 8-ին Գոձեն դատապարտվել է մահվան։ Թեև Գանդիի երկու որդիները՝ Մանիլալ Գանդին և Ռամդաս Գանդին ներողամտության խնդրանքներ են ներկայացրել, սակայն Հնդկաստանի վարչապետ Ջավահարլալ Ներուն, փոխվարչապետ Վալլաբհբհայ Պատելը և գեներալ-նահանգապետ Չակրավարտի Ռաջագոպալաչարին դրանք մերժել են, իսկ Գոձեին մահապատժի են ենթարկել Կենտրոնական Ջաիլում՝ 1949 թվականի նոյեմբերի 15-ին[15][16]։
Վաղ կյանք
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Նաթհուրամ Վինայակ Գոձեն ծնվել է մահարաշտցի Չիտպավան Բրահմանի ընտանիքում[17]։ Անունը ստացել է ծնողների այն մտավախությունից, որ իրենց արու զավակների վրա անեծք կա այն բանից հետո, երբ ամուսինները կորցրել են իրենց 3 արու զավակներին։ Երիտասարդ Ռամաչանդրան իր կյանքի առաջին մի քանի տարիներին դաստիարակվել է որպես աղջիկ, այդ թվում՝ քիթը ծակելով և քթի օղակ կրելուն։ Հենց այդ ժամանակ ստացել է «Նաթուրամ» (բառացի՝ «Քթի-օղակով Ռամ») մականունը։ Կրտսեր եղբոր ծնվելուց հետո նրանք անցել են նրան որպես տղա վերաբերվելու[18]։
Գոձեն հաճախել է Բարամատիի տեղական դպրոցը, որից հետո նրան ուղարկել են ապրելու մորաքրոջ մոտ՝ Պունայում, որպեսզի կարողանա սովորել անգլերենով ուսուցանող դպրոցում։
Քաղաքական կարիերա և համոզմունքներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Nathuram.jpg/276px-Nathuram.jpg)
Գոձեն թողել է ավագ դպրոցը և դարձել Հինդու ազգայնական կազմակերպությունների՝ «Rashtriya Swayamsevak Sangh» (Ազգային կամավորական կազմակերպություն) և «Hindu Mahasabha» ակտիվիստ, չնայած նրա անդամակցության ճշգրիտ ամսաթվերը հայտնի չեն[19][20]։
Ազգային կամավորական կազմակերպություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Գոձեն միացել է ԱԿԿ-ին Սանգլիում (Մահարաշտրա) 1932 թվականին որպես բուդհիկ կարյավահա (աշխուժակ) և միաժամանակ մնացել է Հինդու մահասաբհայի՝ երկու աջակողմյան կազմակերպությունների անդամ։ Հաճախ է հոդվածներ գրել թերթերում՝ իր մտքերը հանրայնացնելու համար։ Այս ընթացքում Գոձեն և Մ. Ս. Գոլվալքարը՝ հետագայում ԱԿԿ-ի ղեկավարը, հաճախ են աշխատել միասին, և նրանք անգլերեն են թարգմանել Բաբարաո Սավարկարի «Ռաշտրա Միմանսա» գիրքը։ Նրանք տարաձայնություններ են ունեցել, երբ Գոլվալքարը վերցրել է այդ թարգմանության ողջ պատասխանատվությունը։ 1940-ականների սկզբին Գոձեն ստեղծել է իր սեփական կազմակերպությունը՝ «Hindu Rashtra Dal»-ը՝ 1942 թվականի Վիջայադաշամիի օրը, չնայած շարունակել է մնալ ԱԿԿ-ի և Հինդու Մահասաբհայի անդամ[21][22][23]։
1946 թվականին Գոձեն հայտարարել է, որ լքել է ԱԿԿ-ն և տեղափոխվել Հինդու Մահասաբհա՝ Հնդկաստանի բաժանման հարցի պատճառով։ Այնուամենայնիվ, պատմական աղբյուրները չեն հաստատում այս պնդումը, «Քավարան» ամսագրի կողմից 2020 թվականի հունվարին հրապարակված հետաքննությունը ցույց է տվել, որ մինչև իր վերջին օրերը Գոձեն եղել է ԱԿԿ-ի անդամ[24]։ Նրա ընտանիքը ևս հայտարարել է, որ Գոձեն երբեք չի լքել ԱԿԿ-ն՝ ընդգծելով, որ եղել է և՛ ԱԿԿ-ի, և՛ Հինդու Մահասաբիի անդամ[25]։ Գոձեի 1946 թվականի հայտարարությունը նույնպես հերքվում է Գանդիի սպանությունից հետո նրա առաջին ցուցմունքներով, որտեղ ասել է, որ թեև միացել է Հինդու Մահասաբային, բայց՝ «Ես ակտիվ եմ մնացել Ազգային կամավորական կազմակերպությունում»։
Մահաթմա Գանդիի սպանություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]1944 թվականի մայիսին Գոձեն դանակով մահափորձ է կատարել Գանդիի դեմ։ Ղեկավարել է 15-ից 20 երիտասարդ տղամարդկանց խումբը, որոնք շտապել են Գանդիի մոտ՝ Պանչգանիում աղոթքի ժամանակ։ Գոձեին և նրա խմբին ամբոխը թույլ չի տվել հասնել Գանդիին։ Ազատ է արձակվել Գանդիի սեփական քաղաքականության պատճառով՝ հրաժարվելով քրեական մեղադրանք ներկայացնելուց[9]։
1944 թվականի սեպտեմբերին Գոձեն կրկին գլխավորել է մեկ այլ խումբ՝ արգելափակելու Գանդիի անցումը Սևագրամից Մումբայ։ Այս անգամ Գոձեին ձերբակալել են դաշույն օգտագործելու և Գանդիին սպանելու սպառնանքի համար։ Կրկին ազատ է արձակվել Գանդիի՝ քրեական մեղադրանքներ չառաջադրելու քաղաքականության շնորհիվ[9]։
1948 թվականի հունվարի 30-ին՝ ժամը 17:05-ին, երբ Գանդին գնում էր աղոթքի Գանդի Սմիթի հետևում գտնվող բարձունքում, որը գտնվում է Նյու Դելիի առանձնատանը, Գոձեն դուրս է եկել ամբոխից և փակել նրա ճանապարհը դեպի վերելք։ 3 անգամ կրակել է Մահաթմայի վրա Beretta M1934 ատրճանակից։ Առաջին երկու գնդակները թափանց են անցել, երրորդը կանգ է առել թոքում՝ սրտի շրջանում։ Թուլացող Մահաթման, ում երկու կողմից բռնել են զարմուհիները, շշնջացել է․ «Օ՜, Ռամա։ Օ՜, Ռամա» (հինդի՝ हे ! राम[12]): Դելիում ամերիկյան նոր դեսպանատան 32-ամյա փոխհյուպատոս Հերբերտ Ռայներ Կրտսերն առաջինն է եղել, որը առաջ է նետվել և բռնել Գոձեի ուսերից՝ տանելով նրան դեպի զինվորականները, որոնք զինաթափել են նրան[12]։ Այնուհետև Ռայները բռնել է Գոձեի պարանոցից և ուսերից, մինչև որ նրան տարել են զինվորականներն ու ոստիկանները[13][14]։ Ավելի ուշ Ռայներն ասել է, որ Գոձեին ձերբակալելուց ապշած էր, թե որքան հեշտությամբ է կարողացել իրականացնել իր ծրագիրը[26]։ Գանդիին հետ են բերել Գանդի Սմիթի իր սենյակ, որտեղ կարճ ժամանակ անց մահացել է[27]։
Դատավարություն և կատարում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Գոձեի դատավարությունը տեղի է ունեցել Փենջաբի Գերագույն դատարանում՝ Պետերհոֆում (Շիմլա)։ 1949 թվականի նոյեմբերի 8-ին դատապարտվել է մահապատժի։ Թեև Գանդիի երկու որդիները՝ Մանիլալ Գանդին և Ռամդաս Գանդին, որոշումը փոխելու խնդրանքներն են ներկայացրել, սակայն Հնդկաստանի վարչապետ Ջավահարլալ Նեհրուն, փոխվարչապետ Վալլաբհայ Պատելը և գեներալ-նահանգապետ Չակրավարտի Ռաջագոպալաչարին դրանք մերժել են, իսկ Գոձեն կախաղան է հանվել Կենտրոնական Ջամբալա քաղաքում՝ 1949 թվականի նոյեմբերի 15-ին[15]։
Հետևանք
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Միլիոնավոր հնդիկներ սգում էին Գանդիի մահը, Հինդու Մահասաբհան արատավորվել էր, իսկ Ազգային կամավորական կազմակերպությունը՝ ժամանակավորապես արգելվել։
Ազգային կամավորական կազմակերպությունը մշտապես հերքում է Գոձեի հետ որևէ կապ՝ պնդելով, որ Գոձեն «լքել է ԱԿԿ-ն 1930-ականների կեսերին»[20]։ Այնուամենայնիվ, Նաթհուրամ Գոձեի եղբայրը՝ Գոպալ Գոձեն հայտարարել է, որ բոլոր Գոձե եղբայրները սպանության ժամանակ ԱԿԿ-ի անդամներ են եղել և մեղադրել է ԱԿԿ-ին նրանց ուրանալու համար[28]։ Գոձեի ընտանիքի մյուս անդամները նույնպես հերքել են, որ Գոձեն երբևէ լքել է ԱԿԿ-ն. «Նա մնացել է ԱԿԿ-ում մինչև իր մահը»[21]։
Պատկերի վերականգնման փորձեր
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]«Me Nathuram Godse Boltoy» երկու գործողությամբ պիես է, որը գրված է մարաթի լեզվով Պրադիպ Դալվի կողմից[29]։ Այն հիմնված է Գոպալ Գոձեի կողմից գրված «May It Please Your Honor» գրքի վրա։ Ըստ Կարլին Մաքլեյնի՝ պիեսը «իրականացնում է Գոձեի պաշտպանական խնդրանքը»՝ այդպիսով «ուսումնասիրելով Գանդիի սպանությունը և Գոձեի դատավարությունը Գոդսի տեսանկյունից»[30]։
2014 թվականին՝ Բհարաթիա Ջանատա կուսակցության իշխանության գալուց հետո, Հինդու Մահասաբհան սկսել է փորձել վերականգնել Գոձեի համբավը և պատկերել նրան որպես հայրենասեր։ Դիմել է վարչապետ Նարենդրա Մոդիին՝ խնդրելով տեղադրել Գոձեի կիսանդրին։ Ստեղծել է Desh Bhakt Nathuram Godse վավերագրական ֆիլմը, որը թողարկվել է 2015 թվականի հունվարի 30-ին՝ Գանդիի մահվան տարելիցին[31]։ Գոձեի համար տաճար կառուցելու և հունվարի 30-ը որպես Shaurya Diwas («Քաջության օր»)[32] նշելու փորձեր են եղել։ Պունայի դատարանում քաղաքացիական հայց է ներկայացվել՝ վավերագրական ֆիլմի ցուցադրման արգելքի պահանջով[33]։
2019 թվականի մայիսին՝ Հնդկաստանի ընտրությունների վերջնական փուլին ընդառաջ, Բհարաթիա Ջանատա կուսակցության թեկնածու Բհոպալից Պրագյա Թակուրը Գոձեին անվանել է «հայրենասեր»[34]։ Հանդիպելով բուռն արձագանքի՝ ավելի ուշ ներողություն է խնդրել[35]։
Քանի որ Հինդուտվայի քաղաքականությունն ավելի ու ավելի էր տարածվում Հնդկաստանում, փորձեր են արվել հարգել Գոձեին։ Մերութ քաղաքն առաջարկվել է վերանվանել նրա պատվին, սակայն շրջանային դատավորը բացառել է անվանման նման փոփոխության հնարավորությունը[36][37]։
Ժողովրդական մշակույթում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Ինը ժամ Ռամային, Սթենլի Ա. Վոլպերթին (1962)[38]
- Գանդիի մարդասպանը. Դիրենդրա Կ. Ջհա (2023)[39]
- Գանդի և Գոձե, Պատերազմ (2023)
- Գոձեի երեխաները։ Հինդուտվայի ահաբեկչությունը Հնդկաստանում (2011)
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ 1,0 1,1 1,2 Khatri V. World Famous Trials — New Delhi: Pustak Mahal, 2012. — P. 16. — ISBN 978-81-223-1271-3
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
- ↑ Howlett, Charles F. (2015) [2006], «Gandhi, Mohandas Karamchand», in Ryan, James Gilbert; Schlup, Leonard C. (eds.), Historical Dictionary of the 1940s, London and New York: Routledge, ISBN 978-0-7656-0440-8, Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 30-ին, «Because of Gandhi's sensitivity to India's Muslim minority, he was blamed for the partition. In January 1948, in New Delhi, he was assassinated by Nathuram Vinayak Godse, a militant Hindu nationalist.»
- ↑ 4,0 4,1 Cush, Denise; Robinson, Catherine; York, Michael (2008). Encyclopedia of Hinduism. Taylor & Francis. էջ 544. ISBN 978-0-7007-1267-0. Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ հոկտեմբերի 12-ին. Վերցված է 2013 թ․ օգոստոսի 31-ին. Quote: "The apotheosis of this contrast is the assassination of Gandhi in 1948 by a militant Nathuram Godse, on the basis of his 'weak' accommodationist approach towards the new state of Pakistan." (p. 544)
- ↑ Noorani, A.G. (2013 թ․ փետրվարի 8). «The BJP and Nathuram Godse». Frontline. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 4-ին.
- ↑ McDermott, Rachel Fell; Gordon, Leonard A.; Embree, Ainslie T.; Pritchett, Frances W.; Dalton, Dennis, eds. (2014), «Mahatma Gandhi and Responses», Sources of Indian traditions: Modern India, Pakistan, and Bangladesh, vol. 2 (3rd ed.), New York: Columbia University Press; total pages 1024, էջեր 338–452, 439, ISBN 978-0-231-51092-9, Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 30-ին, «Nathuram Godse (1910–1949), though rarely discussed in histories of modern India ranks among its significant figure, if only as the assassin of Gandhi and popularizer of the teachings of his own mentor, Vinayak Damodar Savarkar, the inventor of 'Hindutva.' As early as 1927, Savarkar had ridiculed the philosopy of non-violence ...»
- ↑ Nash, 1981, էջ 69
- ↑ Hansen, 1999a, էջ 249
- ↑ 9,0 9,1 9,2 Newton, M. (2014). Famous Assassinations in World History: An Encyclopedia [2 volumes]. ABC-CLIO. էջ 167. ISBN 978-1-61069-286-1. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 30-ին.
- ↑ Markovits, 2004, էջ 57
- ↑ Mallot, 2012, էջեր 75–76
- ↑ 12,0 12,1 12,2 Pronko, N. H.; Bowles, J. W. (2013), Empirical Foundations Of Psychology, Taylor & Francis, էջ 343, ISBN 978-1-136-32708-7
- ↑ 13,0 13,1 Trumbull, Robert (1948 թ․ հունվարի 31), «Gandhi is killed by a Hindu; India shaken; World mourns; 15 die in rioting in Bombay», The New York Times
- ↑ 14,0 14,1 Obituary, May 21 (2000 թ․ մայիսի 21), «Herbert Reiner Jr., Diplomat, 83; Captured Gandhi's killer in 1948», The Boston Globe
{{citation}}
: CS1 սպաս․ թվային անուններ: authors list (link) - ↑ 15,0 15,1 Bandyopadhyay, Sekhar (2009), Decolonization in South Asia: Meanings of Freedom in Post-independence West Bengal, 1947–52, Routledge, էջ 146, ISBN 978-1-134-01824-6
- ↑ Gandhi, Rajmohan (2006), Gandhi: The Man, His People, and the Empire, University of California Press, էջ 660, ISBN 978-0-520-25570-8
- ↑ Devare, Aparna (2013 թ․ ապրիլի 3). History and the Making of a Modern Hindu Self. ISBN 9781136197086. Վերցված է 2016 թ․ սեպտեմբերի 9-ին.
- ↑ Jeffrey, Robin (1990). India, Rebellion to Republic: Selected Writings, 1857–1990. Sterling Publishers. էջ 105.
- ↑ The Hindu (18 August 2004). [1] "RSS releases 'proof' of its innocence". Retrieved 26 June 2007
- ↑ 20,0 20,1 IANS, RSS denies Godse was its member, rebuts Cong claim, Zee News, 30 December 2010
- ↑ 21,0 21,1 Venugopal, Vasudha (2016 թ․ սեպտեմբերի 8). «Nathuram Godse never left RSS, says his family». Economic times. Վերցված է 2017 թ․ հուլիսի 4-ին.
- ↑ «EXPOSED: The Hindu Rashtra Dal: Inside India's most violent far right groups». India News Co. 2014 թ․ նոյեմբերի 6. Վերցված է 2023 թ․ ապրիլի 21-ին.
- ↑ The Saffron Wave: Democracy and Hindu Nationalism in Modern India. Princeton University Press. 1999. էջ 249. ISBN 1-4008-2305-6.
- ↑ Jha, Dhirendra K. «The Apostle of Hate». The Caravan. Delhi Press. Վերցված է 2020 թ․ հունվարի 8-ին.
- ↑ Venugopal, Vasudha (2016 թ․ սեպտեմբերի 8). «Nathuram Godse never left RSS, says his family». The Economic Times.
- ↑ Stratton, Roy Olin (1950), SACO, the Rice Paddy Navy, C. S. Palmer Publishing Company, էջեր 40–42
- ↑ «Controversy over "Hey Ram"». Արխիվացված է օրիգինալից 2008 թ․ փետրվարի 1-ին. Վերցված է 2013 թ․ հոկտեմբերի 9-ին.
{{cite web}}
: More than one of|archivedate=
and|archive-date=
specified (օգնություն); More than one of|archiveurl=
and|archive-url=
specified (օգնություն) - ↑ A.G. Noorani. «The BJP and Nathuram Godse». Frontline.
- ↑ Kurian, Susamma (2011 թ․ փետրվարի 4). «Political drama surrounds play on Nathuram Godse». New Delhi: HT Media. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ մարտի 24-ին. Վերցված է 2012 թ․ ապրիլի 9-ին.
- ↑ Karline McLain (2009 թ․ փետրվարի 11). India's Immortal Comic Books: Gods, Kings, and Other Heroes. Indiana University Press. էջ 192. ISBN 978-0-253-22052-3. Վերցված է 2012 թ․ ապրիլի 10-ին.
- ↑ Ghose, Debobrat (2014 թ․ դեկտեմբերի 21). «Hindu Mahasabha head speaks to FP: Godse was a 'martyr' and 'patriot'». Firstpost. Վերցված է 2014 թ․ դեկտեմբերի 21-ին.
- ↑ «Hindu Mahasabha announces Godse temple». Deccan Chronicle. 2014 թ․ դեկտեմբերի 24.
- ↑ PTI (2014 թ․ դեկտեմբերի 25). «Pune court to hear suit against Godse film». The Hindu.
- ↑ «'Nathuram Godse was a patriot,' says BJP's Pragya Thakur; sparks outrage». www.hindustantimes.com (անգլերեն). 2019 թ․ մայիսի 16. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 16-ին.
- ↑ «Under fire, BJP's Pragya Thakur apologises for calling Godse a 'deshbhakt'». The Indian Express (Indian English). 2019 թ․ մայիսի 16. Վերցված է 2019 թ․ մայիսի 16-ին.
- ↑ Yasir, Sameer (2020 թ․ փետրվարի 4). «Gandhi's Killer Evokes Admiration as Never Before». The New York Times (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 0362-4331. Վերցված է 2020 թ․ փետրվարի 5-ին.
- ↑ Mamtany, Sidhant (2019 թ․ դեկտեմբերի 24). «'Meerut will not become Pandit Nathuram Godse Nagar', DM rules out possibility of name change». www.indiatvnews.com (անգլերեն). Վերցված է 2020 թ․ հունիսի 14-ին.
- ↑ Long, Roger D. (2004). Charisma and Commitment in South Asian History: Essays Presented to Stanley ... - Google Books. ISBN 9788125026419. Վերցված է 2014 թ․ հունվարի 30-ին.
- ↑ Choudhury, Samrat (2022 թ․ ապրիլի 2). «Review: Gandhi's Assassin by Dhirendra K Jha». Hindustan Times (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 6-ին.
Մատենագիտություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Report of Commission of Inquiry into Conspiracy to Murder Mahatma Gandhi (1969)
- Hansen, Thomas Blom (1999a), The Saffron Wave: Democracy and Hindu Nationalism in Modern India, Princeton University Press, էջեր 249–, ISBN 1-4008-2305-6
- Hardiman, David (2003), Gandhi in His Time and Ours: The Global Legacy of His Ideas, Columbia University Press, էջեր 174–76, ISBN 9780231131148
- Khosla, G.D., Murder of the Mahatma and Other Cases from a Judge's Notebook, Jaico Publishing House, 1968. 0-88253-051-8
- Mallot, J. Edward (2012), Memory, Nationalism, and Narrative in Contemporary South Asia, Palgrave Macmillan, էջեր 75–, ISBN 978-1-137-00705-6(չաշխատող հղում)
- Malgonkar, Manohar (2008). The Men Who Killed Gandhi, New Delhi: Roli Books, 978-81-7436-617-7
- Markovits, Claude (2004), The UnGandhian Gandhi: The Life and Afterlife of the Mahatma, Anthem Press, ISBN 978-1-84331-127-0
- Nash, Jay Robert (1981), Almanac of World Crime, New York: Rowman & Littlefield, էջ 69, ISBN 978-1-4617-4768-0
Արտաքին հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- [2] Արխիվացված 20 Փետրվար 2011 Wayback Machine Time Magazine's February 2000 interview of Gopal Godse
- Rediff On The NeT: The Rediff Interview/ Gopal Godse in an exclusive interview on life after Gandhi's assassination Rediff's January 1998 interview of Gopal Godse
- Gandhi...Godse Assassination Article discussing a pro-Godse play
- [3] Eyewitness to Gandhi assassination
- Eyewitness: Mahatma Gandhi Assassination ՅուԹյուբում
- [4] Արխիվացված 11 Հունվար 2013 Wayback Machine First Information Report (FIR) by police
![]() | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նաթհուրամ Վինայակ Գոձե» հոդվածին։ |
|