Էնդրյու Կարնեգի
Էնդրյու Կարնեգի անգլ.՝ Andrew Carnegie | |
---|---|
![]() | |
Ծնվել է | նոյեմբերի 25, 1835[1][2][3][…] |
Ծննդավայր | Դանֆերմլին, Ֆայֆ, Շոտլանդիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն |
Մահացել է | օգոստոսի 11, 1919[1][2][3][…] (83 տարեկան) |
Մահվան վայր | Լենոքս, Բերկշիր շրջան, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ |
Գերեզման | Սլիփի Հոլոու[4] |
Քաղաքացիություն | ![]() |
Կրոն | պրեսբիտերականներ |
Մասնագիտություն | բարեգործ, բիզնես մագնատ, տնտեսագետ, գործարանատեր, վաճառական, ձեռնարկատեր, գրող և fabricator |
Ամուսին | Լուիս Ուիթֆիլդ Կարնեգի |
Ծնողներ | հայր՝ William Carnegie?, մայր՝ Margaret Morrison Carnegie? |
Զբաղեցրած պաշտոններ | ռեկտոր |
Կուսակցություն | ԱՄՆ Հանրապետական կուսակցություն[5] |
Պարգևներ և մրցանակներ | |
Անդամություն | Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն[7] |
Երեխաներ | Մարգարեթ Կարնեգի Միլեր |
Ստորագրություն![]() | |
![]() |
Էնդրյու Կարնեգի (անգլ.՝ Andrew Carnegie, ՄՀԱ։ [ˈændru 'kɑɹnəgi] նոյեմբերի 25, 1835[1][2][3][…], Դանֆերմլին, Ֆայֆ, Շոտլանդիա, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն - օգոստոսի 11, 1919[1][2][3][…], Լենոքս, Բերկշիր շրջան, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ), շոտլանդական ծագմամբ ամերիկացի արդյունաբերող, որը 19-րդ դարի վերջի ամերիկյան պողպատի արտադրության լայնածավալ ընդարձակում է իրականացրել։ Նա որպես բարերար առաջատար դեր է ունեցել Ամերիկայի և Բրիտանական կայսրության համար։ Իր կյանքի վերջին 18 տարիների ընթացքում նա հիմնադրամներին և համալսարաններին բարեգործական նպատակներով նվիրաբերեց շուրջ $350 միլիոն[8] ( 2015, համարժեք $13.7 բիլիոնի)՝ իր կարողության գրեթե 90 տոկոսը։ 1889 թվականին նա հրատարակեց «Հարստության ավետարան» հոդվածը, որով կոչ էր անում հարուստներին իրենց հարստությունն օգտագործել հասարակության բարգավաճման համար, որը և բարեգործության ալիք բարձրացրեց։
Կենսագրություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Կարնեգին ծնվել է Դանֆերմլինում, Շոտլանդիա, և 1835 թվականին իր շատ աղքատ ծնողների հետ ներգաղթել է Միացյալ Նահանգներ։
Կարնեգին աշխատել սկսեց որպես հեռագրող և 1860-ականներին ներդրումներ ուներ երկաթուղիներում, կամուրջներում և նավթային աշտարակներում։ Իր հետագա կարողությունը նա կուտակել է Եվրոպայում ամերիկյան կազմակերպության պարտատոմսեր վաճառելով։ Նա կառուցել է Կարնեգի պողպատի գործարանը, որն այնուհետ 1901 թվականին վաճառեց Մորգանին $480 միլիոնով[8] (2011 թվականին, $309 բիլիոն), ստեղծելով Միացյալ Նահանգների պողպատի կորպորացիան։ Կարնեգին իր կյանքի վերջին տարիները նվիրեց լայնամասշտաբ բարեգործությանը՝ հատկապես տեղական գրադարաններին, աշխարհի խաղաղությանը, կրթությանը և գիտական ուսումնասիրություններին։ Իր միջոցներով նա կառուցեց Կարնեգի հոլը և հիմնեց Նյու Յորքի Կարնեգի ընկերությունը, Միջազգային խաղաղության Կարնեգի ֆոնդը, Գիտության Կարնեգի ինստիտուտը, Շոտլանդիայի բուհերի համար Կարնեգի ֆոնդը, Կարնեգի հերոսների ֆոնդը, Կարնեգի Մելոն համալսարանը և Փիթսբուրգի Կարնեգի թանգարանը։ Նրա ֆինանսավորմամբ ԱՄՆ-ում, Եվրոպայում, Կանադայում, Ավստրալիայում և մի քանի այլ անգլիախոս երկրներում 1883-1929թթ. ավելի քան 2,500 հանրային և համալսարանական գրադարան կառուցվեց։
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
- ↑ Find A Grave — 1996.
- ↑ https://www.newspapers.com/image/466222580/?terms=Andrew%2BCarnegie%2Brepublican
- ↑ https://web.archive.org/web/20240217093730/https://www.ala.org/awardsgrants/awards/176/all_years
- ↑ Notable Names Database — 2002.
- ↑ 8,0 8,1 Andrew Carnegie's Legacy Արխիվացված 2010-03-02 Wayback Machine. carnegie.org.
![]() | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Էնդրյու Կարնեգի» հոդվածին։ |
|
- Նոյեմբերի 25 ծնունդներ
- 1835 ծնունդներ
- Օգոստոսի 11 մահեր
- 1919 մահեր
- ԱՄՆ-ում մահացածներ
- Նյու Յորք նահանգում թաղվածներ
- ԱՄՆ-ի հանրապետական կուսակցության անդամներ
- Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ
- Անձինք այբբենական կարգով
- Ամերիկացի միլիարդատերեր
- Ամերիկացի բարերարներ
- Թոքաբորբից մահացածներ
- Ամերիկացի գործարարներ
- 20-րդ դարի ամերիկացի գործարարներ