Gregor Mendel
![]() ![]() | |
Beathaisnéis | |
---|---|
Breith | (de) Johann Mendel ![]() 20 Iúil 1822 Hynčice (Impireacht na hOstaire) |
Bás | 6 Eanáir 1884 61 bliana d'aois Brno (an Ostair-Ungáir) |
Siocair bháis | Bás nádúrtha (Cliseadh duán agus neifríteas) |
Áit adhlactha | Tomb of the Augustinian order at the Central Cemetery in Brno (en) ![]() Brno Central Cemetery (en) ![]() ![]() |
Ab | |
1868 – 1884 ![]() | |
Faisnéis phearsanta | |
Grúpa eitneach | Moravians (en) ![]() |
Reiligiún | An Eaglais Chaitliceach Rómhánach |
Scoil a d'fhreastail sé/sí | Palacký University Olomouc (en) ![]() Ollscoil Vín giomnáisiam ![]() |
Gníomhaíocht | |
Réimse oibre | Géineolaíocht |
Gairm | bitheolaí, luibheolaí, sagart Caitliceach, matamaiticeoir, géineolaí, beachaire, nádúraí ![]() |
Fostóir | St Thomas's Abbey in Brno (en) ![]() ![]() |
Mac/iníon léinn | Leoš Janáček |
Teangacha | An Ghearmáinis, an Laidin agus an tSeicis |
Ord crábhaidh | Agaistínigh |
Saothar | |
Giorrúchán luibheolaíochta | Mendel |
Teaghlach | |
Céile | luach ar iarraidh ![]() |
Gradam a fuarthas | |
Suíomh gréasáin | mendelweb.org ![]() |
![]() ![]() ![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3d/Gregor_Mendel_oval.jpg/220px-Gregor_Mendel_oval.jpg)
Luibheolaí is manach ó Heinzendorf na hOstaire ab ea Gregor Johann Mendel (20 Iúil, 1822 – 6 Eanáir, 1884).[1] Tá cáil air anois mar "athair na Géineolaíochta" mar gheall ar a staidéar ar oidhreacht tréitheanna idir píseanna.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/be/Gregor_Mendel_-_characteristics_of_pea_plants_-_english.png/444px-Gregor_Mendel_-_characteristics_of_pea_plants_-_english.png)
Saol
[cuir in eagar | athraigh foinse]Ba bhráthair Ostarach de chuid na hAgaistínigh é
Géineolaíocht
[cuir in eagar | athraigh foinse]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/11/Independent_assortment_%26_segregation-it.svg/444px-Independent_assortment_%26_segregation-it.svg.png)
Rinne Mendel taighde cuimsitheach ar thras-síolrú piseanna. D'fhoilsigh sé dlíthe Mendei ar an oidhreacht sa bhliain 1866 (d'fhoilsigh Darwin On the Origin of Species sa bhliain 1859).
Ba é Mendel an chéad duine le cuntas eolaíochta a thabhairt ar na géinte, nó ar 'na fachtóirí' mar a thug sé orthu, agus an chéad duine a chuir síos ar fhachtóirí i bpiseanna glasa a thugann tréithe don phlanda (dath, méid, uimhir, agus mar sin de).
Thaispeáin sé go gcuirtear tréithe ar aghaidh ó thuismitheoir go dtí a shliocht trí bhíthin aonad scoite, ar thug sé fachtóirí, bunaonaid an dúchais.
Thaispeáin sé gur trí na géinte sin a bhronntar cuid de thréithe an athar nó na máthar ar a gclann. Aonad scoite is ea an ghéin. Is í an ghéin aonad bunaidh an dúchais.
Bhí an tadh ar Mendel gu bhain sé feidhm as an bpis ghlas chun a théis mhór aige a léiriú (cás simplí atá ann).
Ba é a shaothar sin a chuir dúshraith faoi ghéineolaíocht an lae inniu. Níos déanaí, aithníodh na fachtóirí mar ghéinte taobh istigh de na cealla. Is é sin bunús na géinitice nua-aoisí.
Féach freisin
[cuir in eagar | athraigh foinse]Tagairtí
[cuir in eagar | athraigh foinse]- ↑ Matt Hussey (2011). "Fréamh an Eolais" Coiscéim.
![]() | Is síol é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid. Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |