Pythagoras sin reegel
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d1/01-Rechtwinkliges_Dreieck-Pythagoras.svg/220px-01-Rechtwinkliges_Dreieck-Pythagoras.svg.png)
Pythagoras sin reegel as wel ian faan a bedüüdenst reegeln uun a geometrii. Hat sait, dat uun en rochtwinkelt triihuk a kwadrooten auer jo tau kateeten tuup jüst so grat san üs det kwadroot auer det hypotenuus.
Wan an a lengden faan a kateeten üüb eder sidj faan a rocht winkel san, an at lengde faan det hypotenuus, diar di rocht winkel jinauer leit, do täält:
Det reegel as efter Pythagoras faan Samos näämd, auer hi wel di iarst weesen as, di det reegel bewiset hää. Det reegel salew wiar oober al loong föör ham bekäänd.
Reegnin
[Bewerke | Kweltekst bewerke]Det reegel as so wichtag, auer dü leewen mä tau gratin det traad ütjreegne könst:
- det hypotenuus
- .
- a kateeten
Pythagoreesk taalen
[Bewerke | Kweltekst bewerke]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c9/Price%27s_tree_%28classical_approach%29.svg/220px-Price%27s_tree_%28classical_approach%29.svg.png)
Det san trii hial taalen, diar dü uun det reegel iinsaat könst:
.. det gongt widjer saner aanj.
An do könst dü a Pythagoreesk taalen uk noch ütjwidje:
- (mool 2)
- (mool 3)
.. an so widjer.
Bewis
[Bewerke | Kweltekst bewerke]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6e/Diagram_of_Pythagoras_Theorem_simplified.png/220px-Diagram_of_Pythagoras_Theorem_simplified.png)
Det grat kwadroot as lung an briad; det areal as sodenang .
Wan dü faan det grat kwadroot 4 triihuken wechnamst, do blaft det c-kwadroot auer.
Jo 4 triihuken san eder grat, aal 4 tuup san do grat.
- .
Wan dü det widjer reegenst (iarst binomisk formel), komst dü tu:
- .
Nü täälst dü üüb arke sidj uf, an do blaft auer:
Luke uk diar
[Bewerke | Kweltekst bewerke]![Commons](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/14px-Commons-logo.svg.png)
- Euklid sin kateetenreegel
- Euklid sin hööchdereegel
- Elisha Scott Loomis: The Pythagorean Proposition. Edwards Brothers, naist aplaag, Ann Arbor (MI) 1940 (archive.org)