Ticino (ibaia)
Ticino (Ticino - Tessin - Tisin -Tesin - Tzìch) | |
---|---|
Datu orokorrak | |
Mota | ibai |
Luzera | 248 km |
Geografia | |
![]() ![]() | |
Koordenatuak | 46°28′30″N 8°25′00″E / 46.475°N 8.4167°E |
Estatu | ![]() |
Suitzako kantonamendua | ![]() |
Hidrografia | |
Ibaiadarrak | ikusi
|
Arroaren azalera | 7.228 km² |
Arro hidrografikoa | Po basin (en) ![]() |
Lakuak | Maggiore |
Bokalea () | Po |
Tesino edo Ticino[1] (italieraz: Ticino; frantsesez eta alemanez: Tessin; lombardieraz Tisin, Tesìn edo Tzìch; latinez: Ticinus) Suitza hegoaldeko eta Italia iparraldeko ibaia eta Po ibaiaren adar nagusia da.
Italiako zazpigarren ibai luzeena da (248 km). Arroak 7.228 km²ko azalera hartzen du, eta batez besteko emaria 350 m³/s da. Italiako bigarren ibairik emaritsuena da.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Ticino ibaia Suitzako Passo della Novenan (alemanez Nufenenpass) jaiotzen da, San Gotardo mendigunean, Valais kantonamendua eta Ticino kantonamenduaren mugan.
Suitzako Val Bedretto, Leventina eta Riviera haranak eta Magadinoko ordokia zeharkatu ostean Maggiore aintziran isurtzen da. Handik irteten delarik Italiako Padanar ordokian zehar igarotzen da. Azkenik, Paviatik pasatu eta beheraxeago, Po ibaira isurtzen da.
Italian Varese, Novara, Milan eta Paviako probintziak igarotzen ditu.
Zeharkatzen dituen hiriak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Suitzan Ticino ibaia energia elektriko iturri garrantzitsua da, bere emariaren batez bestekoa 350 m³/s baita. Italian ureztaketarako erabiltzen da, batez ere.
Ingurune
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Italiako ibilbidean, ibaiak bi natura-parke igarotzen ditu, Europako ibai-parke handiena osatuz. Natura-parkeak hauek dira:
- Parco Lombardo della Valle del Ticino, 1974 urtean sortua, eta 91.140 ha dituena.
- Parco piemontese della valle del Ticino, 1978 urtean sortua, eta 6.250 ha dituena.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- (Italieraz) Parco piemontese della valle del Ticino
- (Italieraz) Parco lombardo della valle del Ticino
- (Italieraz) Festival del Tesino