Madrilgo Erkidegoa
Madrilgo Erkidegoa | |||
---|---|---|---|
Comunidad de Madrid | |||
Madrilgo Erkidegoko ereserkia | |||
| |||
![]() | |||
Geografia | |||
Hiriburua | Madril 40°25′1″N 3°42′12″W | ||
Hiririk handiena | hiriburu | ||
Azalera | 8.021 | ||
Punturik altuena | Peñalara (2.430 m) | ||
Punturik sakonena | Tajo (470 m) | ||
Mugakideak | Gaztela-Mantxa eta Gaztela eta Leon | ||
Administrazioa | |||
Presidentea | Isabel Díaz Ayuso (PP) | ||
Madrilgo Erkidegoko Presidentea | Isabel Díaz Ayuso | ||
Legebiltzarra | Madrilgo Biltzarra | ||
Demografia | |||
Biztanleria | 7.000.621 | ||
Dentsitatea | Adierazpen errorea: Ustekabeko < eragilea bizt/km² | ||
Ekonomia | |||
Historia | |||
Sorrera data: 1983 | |||
Bestelako informazioa | |||
Ordu eremua | |||
madrid.org |
Madrilgo Erkidegoa (gaztelaniaz Comunidad de Madrid) Espainiako autonomia erkidego bat da, estatuaren erdi-erdian kokatua. Espainiako erdialdeko goi-ordokian dago, Guadarramako mendikatearen eta Tajo haranaren artean. Mugak hauexek dira: mendebalean, Segovia, Avila eta Toledo; eta ekialdean, Guadalajara eta Cuenca. 7.995 km2 eta 4.947.555 biztanle ditu (1991; 618,8 bizt/km2). Hiriburua Madril da. Historikoki Gaztela Berria delako eskualdean egon da. Hala ere, arrazoi ekonomikoak direla medio, UCD eta PSOEk, erkidego autonomo probintziabakar gisa eratzea erabaki zuten Trantsizio garaian.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Iparraldea Sistema Centralaren bi ertzek osatzen dute: alde batetik Somosierra, izen bereko mendateak (1.454 m) zeharkatua, bi Gaztelen arteko komunikabide zailena; beste aldetik, Guadarramako mendilerroa, Navacerrada eta Guadarrama mendateekin; Peñalara (2.430 m) da gailur nagusia; mendebalean Gredos mendikatea hasten da. Hegoaldean eta hego-mendebalean erliebea leunagoa da.
Klima, landaredia eta hidrografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Klima kontinentala da zabaldian (batez beste, 4,9 °C urtarrilean eta 24,2 °C uztailean) eta Mediterraneoz behetikoa iparraldean. Alde horretan euri gutxi egiten du (438 mm), baina mendietan euri eta elur asko izaten da.
Zabaldiko landaretza urria da, zenbait zuhaixka eta ibaiertzetan dauden baso batzuk besterik ez baitago. Mendietan, berriz, harizti, pinudi eta artadi asko dago.
Ibai nagusia Jarama ibaia da; horren adar garrantzizkoenak Henares, Manzanares, Tajuña eta Lozoya dira. Probintziako urtegi nagusiak Santillana, Manzanares ibaian, eta Puente Viejas dira. Urtegi horien eginkizun nagusia Madrilgo hiria urez hornitzea da. Madrilgo hiria da biztanle gehienak hartzen dituen lurraldea; probintziako gainerako herrietan gero eta jende gutxiago bizi da.
Historia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Espainian monarkia konstituzionala eta autonomiak antolatu ondoren, Madrilek Autonomia Estatutua eskatu zuen, eta 1983an onartu zioten gorteek. Lehen hauteskunde autonomikoetan (1983ko maiatzean) PSOE alderdiak erabateko gehiengoa lortu zuen.
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Probintziaren produkzio garbia Espainiako estatu osoaren % 16,5 izan zen 1981ean; hazkuntza ikaragarria izan da ondorengo urteetan. Nekazaritzak 1981ean produkzio garbiaren % 0,38 baizik ez zuen hartzen, industriak % 25,9 eta zerbitzuek % 73,72.
Industriako alor garrantzizkoena metalurgia da, eta haren ondoren kimika, eraikuntza, papergintza eta irarlanak, elikagaiak, larrua, ehungintza eta oinetakoak.
Azpiegiturak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Probintziaren hiriburua burdinbide eta errepide sarearen erdigunea denez, bertatik igarotzen dira Espainia osoko komunikabide garrantzizkoenak.
Eskualdeak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Madrilgo metropolitar gunea
- Sierra Norte
- Sierra Oeste
- Las Vegas eskualdea
- Cuenca del Guadarrama
- Cuenca Alta del Manzanares
- Cuenca del Medio Jarama
- Cuenca del Henares
- Comarca Sur
Udalerriak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honako hauek dira Madrilgo Erkidegoko udalerririk jendetsuenak:
Madrilgo Erkidegoa: biztanle gehien duten udalerriak Iturria: Instituto Nacional de Estadística (2016)[1] | |||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Post. | Izena | Probintzia | Biztanleak | Post. | Izena | Probintzia | Biztanleak | ||
Madril Móstoles |
1 | Madril | Madril | 3.165.541 | 11 | Las Rozas de Madrid | Madril | 94.471 | ![]() Alcalá de Henares ![]() Fuenlabrada |
2 | Móstoles | Madril | 205.614 | 12 | San Sebastián de los Reyes | Madril | 86.206 | ||
3 | Alcalá de Henares | Madril | 195.907 | 13 | Pozuelo de Alarcón | Madril | 84.989 | ||
4 | Fuenlabrada | Madril | 194.171 | 14 | Coslada | Madril | 84.533 | ||
5 | Leganés | Madril | 187.173 | 15 | Rivas-Vaciamadrid | Madril | 82.715 | ||
6 | Getafe | Madril | 176.659 | 16 | Valdemoro | Madril | 72.988 | ||
7 | Alcorcón | Madril | 167.354 | 17 | Majadahonda | Madril | 70.755 | ||
8 | Torrejón de Ardoz | Madril | 126.981 | 18 | Collado Villalba | Madril | 61.597 | ||
9 | Parla | Madril | 124.661 | 19 | Aranjuez | Madril | 57.932 | ||
10 | Alcobendas | Madril | 113.340 | 20 | Arganda del Rey | Madril | 54.256 |
Gizartea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Beste probintzietatik etorritako emigrazioak eragin handia izan du hiriburuan.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2014/08/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
- ↑ Instituto Nacional de Estadística - Cifras oficiales de población. 2016.01.01
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
![]() |
Espainiako probintziak | ![]() |
---|---|---|
Araba • Albacete • Alacant • Almería • Asturias • Ávila • Badajoz • Balear Uharteak • Bartzelona • Bizkaia • Burgos • Cáceres • Cádiz • Castelló • Ceuta • Ciudad Real • Coruña • Cuenca • Errioxa • Gipuzkoa • Girona • Granada • Guadalajara • Huelva • Huesca • Jaén • Kantabria • Kordoba • Las Palmas • León • Lleida • Lugo • Madril • Málaga • Melilla • Murtzia • Nafarroa • Ourense • Palentzia • Pontevedra • Salamanca • Segovia • Sevilla • Soria • Tarragona • Tenerifeko Santa Cruz • Teruel • Toledo • Valentzia • Valladolid • Zamora • Zaragoza |